op
×

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ | Ελευθερία του Λόγου. Του Θεοδόση Πελεγρίνη

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ | Ελευθερία του Λόγου. Του Θεοδόση Πελεγρίνη

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ | Ελευθερία του Λόγου. Του Θεοδόση Πελεγρίνη

Ο τέως υφυπουργός Παιδείας και τέως Πρύτανης του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών Θεοδόσης Πελεγρίνης αρθρογραφεί αποκλειστικά για το enallaktikos.gr


Την ελευθερία του λόγου, υπέδειξε ο Καντ, δεν αρκεί να την υπερασπίζεσαι απλώς. Χρειάζεται να επιλέξεις και τον τρόπο, ώστε η υπεράσπισή σου να έχει ουσιαστικό αποτέλεσμα.


Αναφορικά, ειδικότερα, προς την γνωστή στην ιστορία ως «Διένεξη των Σχολών», την διαμάχη για το ποια από τις δυο σχολές, η φιλοσοφία ή η θεολογία, υπερτερεί της άλλης, ο Καντ υποστήριξε ότι τα θεολογικά ζητήματα πρέπει να εξετάζονται υπό το φως του κριτικού λόγου, που καλλιεργείται στους κόλπους της φιλοσοφίας. Στον ισχυρισμό των υπέρμαχων της θεολογίας ότι η φιλοσοφία είναι η θεραπαινίς της ο Καντ απάντησε ότι πράγματι η φιλοσοφία είναι η θεραπαινίς της θεολογίας, όχι όμως για να πηγαίνει ξωπίσω της να της βαστάει το φουστάνι, αλλά για να προπορεύεται κρατώντας το κερί προκειμένου να βλέπει πού βαδίζει. Ούτε, και τότε που ο βασιλιάς της Πρωσίας Φρειδερίκος Γουλιέλμος Β΄, θέλοντας να τερματίσει την «Διένεξη των Σχολών», εξέδωσε, το 1788,διατάγματα κατά της ελευθερίας του λόγου και της δυνατότητας κριτικού ελέγχου των θεολογικών ζητημάτων, εσίγησε ο Καντ. Μόνον όταν κλήθηκε από τον βασιλιά σε απολογία, υποσχέθηκε να συμμορφωθεί προς τα διατάγματά του. Κι ο Καντ, τηρώντας την υπόσχεσή του, σιώπησε. Μίλησε ξανά για το ζήτημα της σχέσης θεολογίας και φιλοσοφίας μετά τον θάνατο πλέον του Φρειδερίκου Γουλιέλμου Β΄, το 1797. Ήταν, άραγε, η συμπεριφορά ενός ψοφοδεούς η στάση αυτή του Καντ ;


Η άλλη επιλογή που είχε ο Καντ ήταν να αγνοήσει την διαταγή του βασιλιά. Πώς άλλοι δεν έκλεισαν το στόμα τους απέναντι στην εξουσία και τις  απειλές της, όπως ο κωμικός ποιητής του 3ου αιώνα π.Χ. Σωτάδης ο Κρης, που σατύρισε τον γάμο του βασιλιά της Αιγύπτου Πτολεμαίου Β΄ του Φιλαδέλφου με την δολοπλόκο αδελφή του Αρσινόη Β΄ την Φιλάδελφο. Το ζητούμενο είναι τι πέτυχε ο ποιητής. Μια, κυριολεκτικά, τρύπα στο νερό, καθώς, συλληφθείς, ρίχτηκε στην θάλασσα  μέσα σε ένα δοχείο από μολύβι που, τρυπώντας το νερό, τον πήγε κατευθείαν στον βυθό.


Μη συγχέομε την τόλμη προς την απερισκεψία. Δεν είναι τολμηρός όποιος χωρίς προφύλαξη ρίχνεται στο πεδίο της μάχης, ενώ απέναντί του ολόκληρο στράτευμα τον σημαδεύει. Είναι καλύτερα, όταν ο αντίπαλος έχει την δύναμη να του επιβληθεί, να υποχωρεί κανείς μπροστά του περιμένοντάς την κατάλληλη ώρα να αντιδράσει –όπως ο Καντ. Αρκεί η υποχώρησή του να μην γίνεται χάριν του προσωπικού του οφέλους. Ο Καντ σιώπησε περιμένοντας την ευκαιρία να μιλήσει για ένα ζήτημα που δεν περιοριζόταν στον ίδιο αλλά απασχολούσε τον πνευματικό κόσμο της εποχής του. Ενεργώντας διαφορετικά, ο βασιλιάς θα του έκλεινε βιαίως το στόμα – και οριστικώς.



Σχετικά άρθρα

ΕΕΔΑ για την ποινική δίωξη της Σώτης Τριανταφύλλου - Ρατσιστικός λόγος: ελευθερία της έκφρασης ή αδίκημα;

Χωρίς αμφιβολία το επίδικο κείμενο είναι ρατσιστικό και μισαλλόδοξο. Περιλαμβάνει σοβαρές ανακρίβειες, παραποιεί την αλήθεια και προσβάλλει βάναυσα τη λογική.

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ | Μουσική. Του Θεοδόση Πελεγρίνη

Η απαξίωση των αρχαίων Ελλήνων για την μουσική πήγαζε από την πεποίθησή τους ότι η λεπτότητα που την χαρακτηρίζει δεν θα μπορούσε να συνδυαστεί με την στιβαρότητα και την ισχύ του άντρα.

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ | Κίνηση. Του Θεοδόση Πελεγρίνη

Ο Διογένης, ο Κυνικός του 4ου αίωνα π.Χ., όταν τον ρώτησαν για τον ισχυρισμό του προσωκρατικού φιλοσόφου Ζήνωνα του Ελεάτη ότι δεν υπάρχει κίνηση, αντί άλλης απαντήσεως άρχισε να περπατάει.
ΔΗΜΟΦΙΛΗ
ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ
Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί cookies για την αποτελεσματικότερη λειτουργία του. Συνεχίζοντας την περιήγηση αποδέχεστε στην Πολιτική cookies ×