op
×

Τα εναλλακτικά νομίσματα είναι μεγαλύτερα από το Bitcoin: Χτίζουν την Ευημερία από το Λονδίνο έως την Κένυα. Του Raúl Carrillo

Διαβάστηκε
Τα εναλλακτικά νομίσματα είναι μεγαλύτερα από το Bitcoin: Χτίζουν την Ευημερία από το Λονδίνο έως την Κένυα. Του Raúl Carrillo




Η λίρα Brixton, η Koru Kenya και το Mazacoin, όλα τους προσπαθούν για την επίτευξη ενός κοινού στόχου: την ενδυνάμωση των ανθρώπων σε έναν νομισματικά άνισο κόσμο, από κάτω προς τα πάνω.

(Αναδημοσίευση με μετάφραση από: YES! Magazine, “Alternative Currencies Are Bigger Than Bitcoin: How They’re Building Prosperity From London to Kenya (link is external)”, Raúl Carrillo (link is external), posted Mar 12, 2015)

waves.pirateparty.gr



Θάνατος. Σκοτάδι. Εξαπάτηση.

Αν έχετε ακολουθήσει τα πρόσφατα πρωτοσέλιδα για τα εναλλακτικά νομίσματα, ίσως να τα βρείτε... αχρεία. Τον περασμένο μήνα, ένα δικαστήριο του Μανχάταν βρήκε τον Ross Ulbricht, αλλιώς γνωστός με το ψευδώνυμο “Dread Pirate Roberts (link is external)”, ένοχο σε επτά κατηγορίες, συμπεριλαμβανομένων και της διακίνησης ναρκωτικών, την παραποίηση ταυτότητας και το ξέπλυμα χρήματος. Ο Ulbricht αντιμετωπίζει επίσης κατηγορίες στο Μέριλαντ σχετικά με τη μίσθωση δολοφόνου.

Ο Ulbricht έχει διαπράξει αυτά τα εγκλήματα κατά τη λειτουργία του Silk Road (Δρόμος του Μεταξιού), μια μαζική online αγορά για ναρκωτικά. Ο δικτυακός τόπος, κρυμμένος πίσω από το λογισμικό ανωνυμίας του δικτύου Tor (link is external), επέτρεπε σε οποιονδήποτε να αγοράσει όχι μόνο ναρκωτικά, αλλά και όπλα και υπηρεσίες παραποίησης, μέσω του συστήματος cryptocurrency και πληρωμών γνωστού ως Bitcoin.

Τα περισσότερα πρότζεκτ εναλλακτικών νομισμάτων δεν είναι για χρήση για εγκλήματα και παρανομίες.

Οι ομοσπονδιακοί εισαγγελείς δεν είχαν τίποτα θετικό να πουν (link is external) για το Bitcoin ή τα cryptocurrencies γενικότερα. Κατανοητό. Τα cryptocurrencies -ονομάστηκαν έτσι επειδή χρησιμοποιούν την κρυπτογράφηση για την ασφάλεια των συναλλαγών και την μεταφορά των μονάδων/νομισμάτων- έχουν χρησιμοποιηθεί στον να υπηρετήσουν έναν κεντρικό ρόλο στην ψηφιακή μαύρη αγορά.

Αλλά ο κόσμος των εναλλακτικών νομισμάτων -είναι εκείνα τα νομίσματα που δεν έχουν εκδοθεί από κράτη/έθνη- είναι πολύ βαθύτερος και ευρύτερος από εκείνον των cryptocurrencies ή του Bitcoin και δεν περιορίζεται σε ύποπτη δραστηριότητα. Πράγματι, οι άνθρωποι σε όλο τον κόσμο έχουν χρησιμοποιήσει και χρησιμοποιούν εδώ καιρό τα εναλλακτικά νομίσματα που ενισχύουν τις κοινότητες τους απέναντι στην λιτότητα και την οικονομική κρίση. Είναι τώρα εγκατεστημένα στην γειτονιά στο Νότιο Λονδίνο, στις φτωχογειτονιές της Κένυας και στους καταυλισμούς των Ιθαγενών Αμερικάνων. Πώς όμως μπορούν να βοηθήσουν;

 

Χρήμα, πίστωση και νόμισμα


Για να κατανοήσουμε τα πώς και τα γιατί των εναλλακτικών νομισμάτων, είναι χρήσιμο να γνωρίζουμε την ιστορία του χρήματος και την ιστορία της πίστωσης γενικότερα.

Σήμερα, η περισσότερη αγοραστική δύναμη -η ικανότητα να αγοράζει κάποιος αγαθά και υπηρεσίες- έχει δημιουργηθεί από τις κυβερνήσεις που εκδίδουν χρήμα και από τις εγκεκριμένες τράπεζες που χορηγούν δάνεια (link is external).

Ωστόσο, πολύ πριν από την εποχή του σύγχρονου χρήματος, η πίστωση υπήρχε με τη μορφή της ανταλλαγής των IOU (link is external)s (I owe you/Σου χρωστάω) μεταξύ των ανθρώπων, χωρίς τις κυβερνήσεις και τις τράπεζες να ενεργούν ως μεσάζοντες.

Η αύξηση της χρήσης των εναλλακτικών νομισμάτων θα μπορούσε να πιέσει τις κυβερνήσεις και τις τράπεζες να γίνουν καλύτεροι οικονομικοί διαχειριστές.

Για να δείξει καλύτερα αυτήν την διάκριση, ο καθηγητής Οικονομικών στο Wartburg College, ο Scott Fullwiler μας ζητά να σκεφτούμε τη χρήση των κυρίαρχων νομισμάτων (όπως το δολάριο των ΗΠΑ) ως μια “κάθετη προσέγγιση” (vertical approach) (link is external) για την χρηματοδότηση των οικονομιών. Οι κυβερνήσεις και οι τράπεζες βάζουν τα μετρητά στα χέρια μας και τα δάνεια στους τραπεζικούς μας λογαριασμούς. Ταυτόχρονα, η κυβέρνηση απαιτεί από όλους μας να πληρώσουμε τους φόρους, οδηγώντας έτσι τη ζήτηση για το νόμισμα, το οποίο χρειαζόμαστε για να αποφύγουμε τις νομικές περιπέτειες.

Στο τέλος της ημέρας, για καλύτερα ή χειρότερα, η περισσότερη κυκλοφορία του χρήματος επί του παρόντος υποστηρίζεται από τα όπλα, τα δικαστήρια και τις φυλακές. Αντίθετα, ο Fullwiler βλέπει τα εναλλακτικά νομίσματα ως μια εκπροσώπηση της “οριζόντιας προσέγγισης” (horizontal approach), στην οποία ομάδες στο πλαίσιο του δημόσιου δημιουργούν, επεκτείνουν και συμβιβάζουν την αγοραστική δύναμη. Η συνεργασία που απαιτείται για να κάνετε το οριζόντιο σύστημα να λειτουργήσει μπορεί να διευκολυνθεί με την κρυπτογράφηση, όπως στην περίπτωση του Bitcoin ή μπορεί να δημιουργηθεί από ιδιόχειρη, μέσω του δικαίου ή απλά από ένα υψηλό επίπεδο, αμοιβαίας εμπιστοσύνης.

Με τη διάκριση αυτή κατά νου, είναι εύκολο να δούμε το πώς τα εναλλακτικά νομίσματα, ιδιαίτερα τα cryptocurrencies, είναι ελκυστικά για τους ανθρώπους που επιδιώκουν να αποφύγουν ή να ανατρέψουν τις κυβερνήσεις. Ο Ross Ulbricht, όπως και πολλοί άλλοι λάτρεις του Bitcoin, είναι ένας αυτο-περιγραφόμενος libertarian και οπαδός του δεξιού Austrian School of Economics, όπως περιγράφεται στη σελίδα 26 της μήνυσης εναντίον του (link is external). Το Silk Road ήταν, αν μη τι άλλο, ένα πρότυπο απορρύθμισης. Ένα cryptocurrency όπως το Bitcoin είναι ένα έξυπνο μέρος του δικτύου.

Ωστόσο, οι φοβεροί τυχοδιώκτες δεν είναι οι μόνοι άνθρωποι που επωφελούνται από το οικονομικό απόρρητο ή από την πρόσβαση σε νέες πηγές χρηματοδότησης. Πολλοί άνθρωποι με χαμηλό εισόδημα δυσκολεύονται να έχουν πρόσβαση σε πιστώσεις και σε έναν όλο και πιο επιτηρούμενο ψηφιακό κόσμο, και συχνά αντιμετωπίζονται άδικα όταν το πράττουν.

Η αλληλεπίδραση με τους περισσότερους παρόχους χρηματοοικονομικών υπηρεσιών προϋποθέτει την αλληλεπίδραση με τα Big Data (link is external) με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, η οποία μπορεί να έχει επιβλαβείς συνέπειες. Μόλις τον περασμένο μήνα, η Ομοσπονδιακή Επιτροπή Εμπορίου (Federal Trade Commission, FTC), μήνυσε έναν μεσίτη στοιχείων (data broker) (link is external) για ισχυρισμούς ότι πωλούσε αιτήσεις payday δάνειων σε εμπόρους, διαφημιστικά γραφεία και σε πολύ πιο φαύλους αγοραστές. Αυτές οι αιτήσεις δανείων, οι οποίες περιλαμβάνουν πληροφορίες για τραπεζικούς λογαριασμούς, αριθμούς κοινωνικής ασφάλισης, ιστορικό πιστωτικής κάρτας, καθώς και άλλες μορφές προσωπικών οικονομικών δεδομένων, ανήκαν κυρίως σε άτομα με χαμηλό εισόδημα. Το χειρότερο μέρος είναι ότι, αυτή η αγωγή προσφέρει μόνο μια μικρή γεύση από τη σκοτεινή πλευρά της χρηματοπιστωτικής παρακολούθησης.

Ο κόσμος των εναλλακτικών νομισμάτων έχει απεικονιστεί από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης ως ένα απειλητικό βασίλειο, που χαρακτηρίζεται από την προνομιακή πρόσβαση σε σύνθετη τεχνολογία για τη συγκέντρωση του πλούτου. Αλλά μια τέτοια εικόνα είναι ελλιπής.

Είναι αλήθεια ότι το Bitcoin έχει κάνει ελάχιστα για να προωθήσει την οικονομική δικαιοσύνη, με οποιοδήποτε αυθεντικά δημοκρατικό αίσθημα. Αλλά, άλλα νομίσματα έχουν θεσπιστεί (link is external) για όσους είτε δεν έχουν αρκετά χρήματα παραδοσιακά είτε δεν μπορούν να έχουν πρόσβαση σε αρκετά ή δεν θέλουν να ζητήσουν ένα δάνειο, λόγω θεμάτων προστασίας του απορρήτου ή για λόγους ασφαλείας.

Το πιο σημαντικό είναι ότι, τα εναλλακτικά νομίσματα μπορούν και βοηθούν τις κοινότητες που έχουν τους φυσικούς πόρους για την οικονομική δραστηριότητα, αλλά δεν έχουν και τα χρήματα για να διευκολύνουν την ανταλλαγή αγαθών και υπηρεσιών. Τουλάχιστον, η αύξηση στη χρήση των εναλλακτικών νομισμάτων, ως ανταγωνιστική ή σχετικά ανεξέλεγκτη οικονομική δραστηριότητα, θα μπορούσε να πιέσει τις κυβερνήσεις και τις τράπεζες να γίνουν καλύτεροι οικονομικοί διαχειριστές και να προνοούν για τις βασικές ανάγκες των πολιτών, που πρωταρχικά θα έπρεπε να υπηρετούν.



 

Τοπική πίστη: Η λίρα Brixton


Όταν οι άνθρωποι σκέφτονται το Brixton (link is external), οι περισσότεροι σκέφτονται συμμορίες, ναρκωτικά και ταραχές. Προσπαθούμε να αναστρέψουμε αυτήν την εικόνα”, αυτό μου είπε ο Tom Shakhli, ο γενικός διευθυντής της λίρας του Brixton, όταν επισκέφτηκα το γραφείο της ομάδας στο Δημαρχείο Lambeth, ένα διώροφο διαμέρισμα στο κέντρο του νότιου Λονδίνου. Το Brixton είναι πράγματι ένα άτυπο σπίτι για ένα ακμάζων τοπικό νόμισμα. Όπως σημειώνει ο Tom, τα άλλα τοπικά νομίσματα στο Ηνωμένο Βασίλειο είχαν επιτυχία σε προαστιακές γειτονιές γεμάτες από “χίπις”. Αντίθετα, η εδώ και 5 χρόνια λίρα του Brixton ζει σε μία από τις πιο διαφοροποιημένες και με δυναμική γειτονιές του Ηνωμένου Βασιλείου, στην καρδιά της Μαύρης Βρετανίας, που πλήττεται από την ύφεση.

Σε αντίθεση με το Bitcoin, η λίρα Brixton είναι ένα “συμπληρωματικό νόμισμα” (complementary currency): Δεν είναι γραφτό του να ανατρέψει το εθνικό νόμισμα ούτε να εκθρονίσει τις λίρες στερλίνες.

 Πράγματι, η λίρα Brixton είναι επίσημα συνδεδεμένη και υποστηρίζεται από τις λίρες στερλίνες σε μια αναλογία 1:1.

 Δεν υπάρχει εκδότης, per se. Αντίθετα, οι κάτοικοι μπορούν να ανταλλάσσουν £ για Β£ σε διάφορα καταστήματα και δημόσιους χώρους σε όλη τη γειτονιά.

 Επειδή η οργάνωση της λίρας Brixton δεν κάνει δάνεια, η υπηρεσία U.K Financial Conduct Authority αντιμετωπίζει το νόμισμα ως ένα “σύστημα κουπονιών” και έτσι η ομάδα αποφεύγει την εμπλοκή της με το νομικό τέλμα που μαστίζει τους μικρούς δανειστές και τους άλλους παρόχους χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών.


Σε αυτό το στάδιο, ο στόχος της λίρας Brixton δεν είναι η πίστωση ή η δημιουργία αξίας. Οπότε γιατί να το χρησιμοποιήσει κάποιος; Όταν ξεκίνησε η λίρα Brixton, ένας οικονομολόγος κατηγόρησε το όλο πρότζεκτ λέγοντας πως “δεν θα επιτευχθεί κάτι σημαντικό” και θα παρεμβαίνει με τα ήδη υπάρχοντα κίνητρα να αγοράζουν φτηνά προϊόντα έξω από το Brixton. Βεβαίως, ο κύριος λόγος για να χρησιμοποιήσεις τη λίρα Brixton είναι ακριβώς επειδή ενδυναμώνει τις τοπικές επιχειρήσεις και τους εμπόρους στη γειτονιά, το 40% των οποίων αποδέχονται πλέον το νόμισμα, μου είπε ο Shakhli. Δεδομένου ότι μπορείς να ξοδέψεις την λίρα Brixton μόνο μέσα στο Brixton, το νόμισμα παραμένει τριγύρω, τουλάχιστον μέχρι να το ανταλλάξεις, διατηρώντας τη ζωντάνια των παγκοσμίου φήμης αγορών της γειτονιάς και των επιχειρηματιών.

 Ορισμένοι από τους εργαζομένους στην κυβέρνηση λαμβάνουν μέρος των μισθών τους σε ηλεκτρονικές λίρες Brixton.


Δεν θέλουμε να είμαστε ένα κομμάτι της Clonetown Βρετανίας (link is external)”, όπως ο Shakhli και η ομάδα του από τους εργαζόμενους και τους εθελοντές συνηθίζουν να λένε. Δηλαδή, δεν θέλουν οι άνθρωποι να βγαίνουν από τον Υπόγειο (το Μετρό του Λονδίνου) και να βρίσκονται μέσα στα ίδια στέκια fast-food και στα καταστήματα ψιλικών που ξεπροβάλλουν στις περισσότερες από τις άλλες γειτονιές του Λονδίνου.

Πρόκειται σαφώς για ένα συναίσθημα που συμμερίζονται και πολλές τοπικές επιχειρήσεις του Brixton. Στην πραγματικότητα, πολλές από αυτές τις τοπικές επιχειρήσεις, προσφέρουν τώρα εκπτώσεις απλά με την χρήση της B£ http://brixtonpound.org/ (link is external) αντί της £. Σε αντάλλαγμα, λαμβάνουν δωρεάν διαφήμιση από την οργάνωση της λίρας Brixton, εκτός από τα άλλα οφέλη.

Ένα από αυτά τα προνόμια του είναι ότι είναι απίστευτα βολικό. Το 2011, η λίρα Brixton ακολούθησε το μοντέλο των διαφόρων υπηρεσιών στην υποσαχάρια Αφρική, με την υιοθέτηση του pay-by-text (link is external), ο Shakhli εκτιμά ότι το 95% των συναλλαγών προκύπτει από το e-νόμισμα μέσω SMS.

Οι επιχειρήσεις πληρώνουν χαμηλότερες αμοιβές συναλλαγής για την υπηρεσία αυτή από ότι συνήθως έχουμε για τις συναλλαγές με τους παρόχους των χρεωστικών ή πιστωτικών καρτών. Τα τέλη στην συνέχεια συλλέγονται και συγκεντρώνονται σε ένα μικρο-πιστωτικό σχήμα και τα χρήματα σύντομα επανεπενδύονται (link is external) στην κοινότητα.

Χωρίς αμφιβολία, η έντυπη έκδοση της λίρας Brixton φαίνεται απίστευτη: Με εικόνες από τους ντόπιους, όπως την μαύρη φεμινίστρια-ακτιβίστρια Olive Morris, τον Luol Deng των Miami Hit και τον David Bowie, είναι το πιο cool νόμισμα που έχω δει ποτέ.

Άλλα τα γραπτά μηνύματα είναι τόσο εύκολα όσο και η χρήση της πιστωτικής κάρτας, με χαμηλότερες προμήθειες για τις συναλλαγές, και όλο και περισσότεροι άνθρωποι επιλέγουν την ψηφιακή μορφή.

Όσο για την ασφάλεια και το απόρρητο (link is external), η λίρα Brixton τα πάει αρκετά καλά. Το χαρτονόμισμα περιέχει παρόμοια χαρακτηριστικά ασφαλείας σε τις λίρες στερλίνες, που συμβάλλουν στην αποφυγή της παραχάραξης.

Επιπλέον, αν θέλετε να αντικαταστήσετε λίρες στερλίνες για λίρες Brixton, οι λίρες στερλίνες πηγαίνουν σε μια τοπική πιστωτική ένωση, η οποία όχι δεν δανείζει σε μικρές επιχειρήσεις όπως μια συμβατική τράπεζα, αλλά τα καταφέρνει απέναντι στα αρπακτικά και στους επεμβατικούς payday δανειστές, οι οποίοι είναι όλο και περισσότερο πανταχού παρόντες στις περιοχές του Λονδίνου με τα χαμηλά εισοδήματα. Σε μακροοικονομικό επίπεδο, η σύνδεση μεταξύ της λίρας Brixton και της τοπικής πιστωτικής ένωσης ενισχύεται, είναι λιγότερο πιθανό ότι οι λίρες των κατοίκων του Brixton να υπόκεινται στους κινδύνους και στην τιμωρία που προέρχεται από την αντιμετώπιση των απρεπών δανειστών.

Σε αυτό το στάδιο, η λίρα Brixton εργάζεται για την τοπική οικονομική χειραφέτηση. Ο Shakhli λέει ότι το νόμισμα τα καταφέρνει επειδή είναι εύκολα κατανοητό. Και η τοπική κυβέρνηση το υποστηρίζει επίσης, πράγματι, ορισμένοι κυβερνητικοί υπάλληλοι πληρώνονται μέρος των μισθών τους σε ηλεκτρονικές λίρες Brixton και μερικές επιχειρήσεις πληρώνουν τους τοπικούς φόρους τους με αυτά.

Το μέλλον της λίρας Brixton μπορεί να γίνει πιο περίπλοκο: σχεδιάζουν να αποκτήσουν τα πρώτα τους ΑΤΜ σύντομα, έτσι θα γίνει και η περαιτέρω αναβάθμιση του στη σφαίρα των πιο παραδοσιακών παροχών σε χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες. Αλλά, προς το παρόν τουλάχιστον, ο Shakhli λέει με βεβαιότητα ότι, η λίρα Brixton βοηθά τη γειτονιά και ενθαρρύνει τους ανθρώπους να προβληματιστούν σχετικά με τα ζωτικής σημασίας σύγχρονα ερωτήματα, όπως: “Τι είναι τα χρήματα, τελικά; Από πού προέρχονται;” κτλ.


Δημιουργώντας πίστωση: Koru Kenya

Οι ερωτήσεις του Shakhli στριφογυρίζουν εδώ και πολύ καιρό στο μυαλό του Will Ruddick, έναν Αμερικανό φυσικό ο οποίος ξεκίνησε την καριέρα του μελετώντας τα σωματίδια υψηλής ενέργειας, αλλά τώρα εργάζεται για την Koru Kenya (link is external), μια οργάνωση ανάπτυξης της κοινότητας, που εδρεύει στη Μομπάσα.

Ορισμένοι αξιωματούχοι ελπίζουν ότι τα νομίσματα θα παράσχουν μια πλατφόρμα για να φορολογήσουν τελικά τον “ανεπίσημο τομέα”.

Όπως η ομάδα της λίρας Brixton έτσι και η Koru Kenya χτίζει νομίσματα που συμπληρώνουν τα κυρίαρχα νομίσματα (αν και η οργάνωση τρέχει πλέον αρκετά “κοινοτικά νομίσματα” σε διαφορετικές τοποθεσίες σε όλη τη χώρα). Ωστόσο, τα σενάρια μεταξύ των δυο περιπτώσεων δεν θα μπορούσε να είναι πιο διαφορετικά. Το Brixton είναι μια ομολογουμένως σκληρή γειτονιά σε μια τεράστια πόλη, αλλά στις φτωχογειτονιές και στα χωριά όπου ο Ruddick και οι Κενυάτες συνεργάτες του εργάζονται, οι ανάγκες είναι πιο βασικές. Όπως το έθεσε ο Ruddick όταν μίλησα μαζί του, οι άνθρωποι στη Μομπάσα δεν “παλεύουν με την καθημερινότητα” με την ίδια έννοια που “παλεύουν” στην Βρετανία ή στις ΗΠΑ: “Οι άνθρωποι εδώ λιμοκτονούν”.

Κατά συνέπεια, τα νομίσματα της Koru Kenya κάνουν κάτι που η λίρα Brixton δεν κάνει: Δημιουργούν πίστωση όπου αυτή δεν είναι αρκετή ή δεν υπάρχει καν. Και άτοκα. Όταν ο Ruddick έφτασε στην Κένυα από τις Ηνωμένες Πολιτείες πριν από πέντε χρόνια, οι συν-ιδρυτές τον σύστησαν σε έναν κόσμο τόσο του αχρησιμοποίητου όσο και της ευκαιρίας. Υπήρχαν άνθρωποι που θα μπορούσαν να δουλέψουν, αλλά δεν συμμετείχαν στην τοπική οικονομία. Υπήρχαν πολλά αγαθά, αλλά δεν μπορούσαν να αγοραστούν ή να πωληθούν. Και όλα αυτά λόγω της έλλειψης συγκεκριμένων κομματιών χαρτιού και μετάλλου (δηλ. χαρτονομίσματα και κέρματα).

Αν έχω πιρούνια και έχεις κουτάλια, αλλά δεν μπορούμε να κάνουμε εμπόριο μόνο και μόνο επειδή δεν έχουμε χρήματα, θεωρώ ότι αυτό αποτελεί παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων”, ισχυρίζεται ο Ruddick.

Αυτό μπορεί να ακούγεται κάπως παράξενο σε ορισμένους αναγνώστες, αλλά αυτό είναι ότι ακριβώς συμβαίνει όταν το νόμισμα μιας χώρας δεν φθάνει στο σύνολο των ανθρώπων της: Οι άνθρωποι διαχωρίζονται από τη δική τους δυναμική και φυσική αφθονία από μια απλή έλλειψη νόμιμου χρήματος. Η εκπαίδευση του Ruddick ως φυσικός, τον οδηγεί σε μια κατάτμηση των συστημάτων, και, συνεπώς, βλέπει την έλλειψη πιστώσεων ως κραυγαλέα όμως και ως επιλύσιμη αναποτελεσματικότητα στην λειτουργία της οικονομικής μηχανής: “Όταν γυρνάς ένα κουμπί, στο νομισματικό σύστημα, αλλάζουν τα πάντα”.

Ο Ruddick οραματίζεται ένα δίκτυο αλληλένδετων τοπικών νομισμάτων που συμβάλλουν σε ένα πιο κατανεμημένο τραπεζικό σύστημα.

Ο Ruddick και οι συνεργάτες του άρχισαν να γυρνάνε τα κουμπιά εκδίδοντας νέο κοινοτικό νόμισμα, το Eco-Pesa, σε τρία χωριά στην τοποθεσία Kongowea στη βόρεια ακτή της Μομπάσα. Οι επιχειρήσεις συμφώνησαν να συναλλάσσονται με τα χαρτονομίσματα και τα μέλη της κοινότητας μπορούσαν να κερδίζουν έξτρα χρήματα λαμβάνοντας μέρος σε μηνιαία πρότζεκτ παροχής υπηρεσιών. Κάθε μήνα, οι άνθρωποι μπορούσαν να ανταλλάσσουν τα κουπόνια για σελίνια Κένυας με την Green World Campaign (link is external), μια ομάδα περιβαλλοντολόγων για την καταπολέμηση της φτώχειας.

Το 2012, η ομάδα Koru Kenya πήγε την ιδέα ένα βήμα παραπέρα και εξέδωσε το Bangla-Pesa στο Bangladesh, μια από τις χειρότερες παραγκουπόλεις της Μομπάσα. Οι κάτοικοι υιοθέτησαν το νόμισμα γρήγορα, πολλές τοπικές επιχειρηματικές ομάδες δέχτηκαν να γίνουν οι εκδότες του, μοιράζοντας το χαρτί από κοινοτικά κέντρα, κλινικές υγείας και σχολεία. Το δίκτυο διευρύνθηκε βασιζόμενο στην εμπιστοσύνη: Ότι χρειάζεσαι για να αποκτήσεις το Bangla-Pesa, χωρίς χρέωση, είναι απλά τέσσερις εγγυητές εντός του δικτύου που θα εγγυηθούν για σένα. Μέρος της επιχορήγησης προς εσένα, τοποθετείται πάνω σε μια πραγματική εμπιστοσύνη από το δίκτυο, το οποίο χρησιμοποιείται για τη διοίκηση, το μάρκετινγκ και τα κοινοτικά προγράμματα, όπως είναι πχ. η υγειονομική περίθαλψη για τους ηλικιωμένους. Μόλις γίνει αυτό, τότε βρίσκεσαι στον σωστό δρόμο.

Τον Μάιο του 2013, το Bangla-Pesa γίνεται επίσημο. Περίπου 200 συμμετέχουσες επιχειρήσεις, όπου το 75% από αυτές ανήκαν σε γυναίκες, έλαβαν χρηματική πίστωση. Ο ορισμός που έχει η οργάνωση για την “επιχείρηση” είναι εκτεταμένος: Ένας δάσκαλος, μια εκδιδόμενη, μια νοσοκόμα ή ένας γεωργός μπορεί να προκριθεί ως επιχείριση. Αυτή η συμμετοχικότητα έχει επανειλημμένα παράγει αποτελέσματα. Από την έναρξη, ο Ruddick εκτιμά ότι οι συνολικές πωλήσεις στην περιοχή των 8.000 κατοίκων έχουν αυξηθεί κατά 20%. Λαμβάνοντας υπόψη την οικονομική παράλυση του Μπανγκλαντές που υπήρχε πριν, αυτή η αύξηση είναι τεράστια. Παρόλα αυτά, μερικοί ακαδημαϊκοί και αναλυτές είναι επιφυλακτικοί. Το Brookings Institution, για παράδειγμα, αναρωτιέται αν το Bangla-Pesa θα μπορούσε να αποδυναμώσει τις διασυνδέσεις με την εθνική οικονομία (link is external) ή να βγάλει εκτός το “καλό χρήμα”.

Για το μεγαλύτερο μέρος, η εθνική κυβέρνηση και οι τράπεζες δεν έχουν σταθεί εμπόδιο στο δρόμο της επιτυχίας της Koru Kenya... εκτός από έναν μικρό λόξιγκα. Στις 29 Μαΐου του 2013, ο Ruddick και μερικοί από τους συνεργάτες του κατέληξαν σε μια ομοσπονδιακή φυλακή. Είχε χτυπήσει η τρομοκρατία και ο Ruddick βρέθηκε να είναι μια παράπλευρη απώλεια από ένα μαζικό “σκούπισμα” για την εθνική ασφάλεια. Ο ίδιος και οι συνεργάτες του έπρεπε να υποστηρίξουν ότι το Bangla-Pesa δεν είχε σκοπό να ανατρέψει την κατάσταση, ούτε και να καταστρέψει το σελίνι Κένυας. Όντως, το κοινοτικό νόμισμα είναι αυτό που οι μετακεϋνσιανοί και institutionalist οικονομολόγοι συχνά αναφέρονται ως “αυτόματος σταθεροποιητής”: Όταν οι άνθρωποι δεν μπορούν να πάρουν αρκετά σελίνια, χρησιμοποιούν το Bangla-Pesa, αλλά όταν η εθνική οικονομία είναι ζεστή και ακμάζουσα, αναπόφευκτα θα στραφούν πίσω στη χρήση με τα σελίνια.

Ο Ruddick είναι ανένδοτος στο ότι, προς το παρόν τουλάχιστον, τα νομίσματα της Koru Kenya θα συνεχίσουν να συνδέονται με το σελίνι, σε μια αναλογία 1:1. Για την στήριξη της ισχύος αυτής της υπόθεσης, εκατοντάδες επιστήμονες από το κίνημα κοινοτικού νομίσματος, φίλοι και τελικά και ο ίδιος ο Γενικός Εισαγγελέας της Κένυα, συμπαρατάχτηκαν με τον Ruddick και τους συνεργάτες του. Αφέθηκαν ελεύθεροι μέσα σε λίγες ημέρες και όλες οι κατηγορίες εναντίον τους εξέπεσαν τον Αύγουστο.

Τώρα, η Koru Kenya απολαμβάνει μεγαλύτερη υποστήριξη από ποτέ και αντιμετωπίζει μερικά από τα ρυθμιστικά εμπόδια που συχνά έχουν καταπνίξει τα πρότζεκτ με τα τοπικά νομίσματα στον Βόρειο Ατλαντικό. Ο Ruddick σύντομα θα γίνει ένας πολίτης της Κένυας όπως είναι η γυναίκα του και η κόρη του και η οργάνωση μοιράζεται την εμπειρία της στην υλοποίηση των προγραμμάτων των κοινοτικών νομισμάτων με ολόκληρη την ήπειρο, με ιδιαίτερη έμφαση στην ισότητα των φύλων και τη χειραφέτηση των γυναικών. Η ομάδα σύντομα θα αναβαθμιστεί σε Grassroots Economics, σηματοδοτώντας έτσι την ανάπτυξή της σε ένα ολοκληρωμένο διεθνές ίδρυμα. Τελικά θα πάει σε ψηφιακή μορφή, με την τοπική φύση του κάθε νομίσματος να χρησιμεύει ως ρυθμιστική ενάντια στην απάτη και την κερδοσκοπία.

Ίσως το πιο σημαντικό από όλα να είναι ότι, ο Ruddick έχει ήδη μιλήσει και με άλλες αφρικανικές κυβερνήσεις για την στήριξη των τοπικών νομισμάτων. Ορισμένοι αξιωματούχοι ελπίζουν ότι τα νομίσματα αυτά θα παράσχουν μια πλατφόρμα για να φορολογήσουν τελικά τον “ανεπίσημο τομέα” (ο Ruddick εκτιμά ότι παντού στην Αφρική, ένα 50% με 80% των ανθρώπων που ζουν εκεί, δεν πληρώνουν καθόλου φόρους). Αν τα τοπικά νομίσματα όντως γίνουν αποδεκτά για εθνικούς φορολογικούς σκοπούς, τα νομίσματα, όπως το Bangla-Pesa θα αρχίσουν να θολώνουν την προαναφερθείσα διαχωριστική γραμμή μεταξύ της απλής “πίστωσης” και των “χρημάτων” που χορηγούνται κρατικά.

Ο Ruddick καλωσορίζει αυτήν την προοπτική. Οραματίζεται ένα δίκτυο αλληλένδετων τοπικών νομισμάτων που θα συμβάλλουν σε ένα πιο κατανεμημένο τραπεζικό σύστημα και ένα πιο δημοκρατικό νομισματικό σύστημα.

Το χρήμα είναι ότι το κάνουμε εμείς. Θα πρέπει να αναρωτηθούμε, 'Τι είναι η πραγματική αξία;'”, μας λέει. Οι επιπτώσεις του οράματος είναι τεράστιες: “Οι άνθρωποι δεν θα πρέπει να πάνε σε ένα χρέος προς το ΔΝΤ ή στην μικροχρηματοδότηση, αν μπορούν απλά να δημιουργήσουν τα δικά τους κοινοτικά νομίσματα”.


 

Απαιτώντας αξιοπρέπεια: Mazacoin

Στον Ινδιάνικο καταυλισμό στο Pine Ridge, στα σύνορα της Νότιας Ντακότα στην Νεμπράσκα, μια μικρή ομάδα από προγραμματιστές προσπαθούν να επιτύχουν όχι μόνο την οικονομική ανάπτυξη, αλλά και την οικονομική αυτοδιάθεση, μέσα από το διαδίκτυο. Είναι ένα σχέδιο που δημιουργήθηκε μέσα από μια απελπιστική κατάσταση. Σύμφωνα (link is external) με τον Διευθυντή Στέγασης του Lakota Oglala Sioux, τον Jim Berg, περίπου 40.000 μέλη της φυλής ζουν στον καταυλισμό, το 80% είναι άνεργοι και το 49% ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας. Επιπλέον, η φυλή έχει αισθανθεί την οργή της λιτότητας, αντιμετωπίζοντας τις περικοπές εκατομμυρίων δολαρίων του προϋπολογισμού από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση των ΗΠΑ, οι οποίες θα επιδεινώσουν (ακόμα περισσότερο) τη στέγαση, την εκπαίδευση και τις υπηρεσίες υγείας. Φαίνεται ότι αν κάποιος θα μπορούσε να επωφεληθεί από την οικονομική καινοτομία λόγω της οδυνηρής απουσίας του δολαρίου των ΗΠΑ, αυτοί θα ήταν οι άνθρωποι του Pine Ridge.

Ευτυχώς, η συνθήκη Fort Laramie Treaty του 1868 (link is external) με την αμερικανική ομοσπονδιακή κυβέρνηση δεν λέει τίποτα για το ότι η φυλή παραιτείται από το δικαίωμά της να διατηρεί δικό της νόμισμα. Οι Oglala Sioux μπορούν έτσι να προσπαθήσουν να προχωρήσουν ακόμα και πιο πέρα από ένα συμπληρωματικό νόμισμα όπως αυτά στο Brixton του Λονδίνου και στην Μομπάσα της Κένυας και να δημιουργήσουν ένα περιορισμένο κυρίαρχο νόμισμα, που τελικά να υποκαταστήσει το δολάριο.

Είναι πιο εύκολο στα λόγια από ότι είναι στην πράξη.

Όταν ο Payu Harris, που ο ίδιος έχει μια Cheyenne-Lakota καταγωγή, ξεκίνησε το Mazacoin πριν από ένα χρόνο, εμφανίστηκε ως ένα νόμισμα πανάκεια. Στην αιχμή της δημοτικότητας του, ο Harris δήλωσε (link is external) στο περιοδικό Forbes ότι το cryptocurrency θα μπορούσε να γίνει το “new buffalo”, το θεμέλιο μιας νέας οικονομίας. Μέσα σε λίγες εβδομάδες, το Mazacoin ήταν πρωτοσέλιδο σε όλο τον οικονομικό τύπο. Αν και με καλές προθέσεις (υποθέτουμε), η προσοχή των μέσων ενημέρωσης καταλάγιασε. Αν και οι επενδυτές στις online ανταλλαγές του νομίσματος συνέρρεαν κατά κύματα σε πρώτη φάση, στη συνέχεια εγκατέλειψαν, όταν έγινε προφανές ότι το νόμισμα δεν είχε ακριβώς την καθολική υποστήριξη από το συμβούλιο των φυλών, όπως ορισμένοι θεωρούσαν ότι είχε. Ως συνέπεια αυτού ήταν, ορισμένοι επενδυτές του cryptocurrency να θεωρήσουν (link is external) (και εξακολουθούν να θεωρούν) ότι το Mazacoin είναι μια απάτη. Από τη σκοπιά της ομάδας που έχτισαν το νόμισμα, ωστόσο, τα πράγματα έχουν ηρεμήσει και προετοιμάζονται για μια πιο αργή, λιγότερο επισφαλή ανάπτυξη.

Ο Harris έχει δηλώσει ότι εργάζεται στενά και παραγωγικά με τους αξιωματούχους της φυλής.

Κάποια σχετική μεταβλητότητα πρέπει να είναι αναμενόμενη. Λειτουργικά, το Mazacoin λειτουργεί πολύ διαφορετικά από τη λίρα Brixton ή το Bangla-Pesa. Ούτε υποστηρίζεται από το δολάριο των ΗΠΑ, ούτε και είναι διασυνδεδεμένο με αυτό. Δεν υπάρχει κεντρικός εκδότης. Αντ' αυτού, το Mazacoin βασίζεται στο λογισμικό που υπάρχει πίσω από το Bitcoin. Ακόμα κι αν φαινομενικά χρησιμοποιείται για διαφορετικούς σκοπούς, τα νομίσματα φέρουν πολλές τεχνικές ομοιότητες. Δεδομένου ότι η ιστοσελίδα αναφέρει, “στον πυρήνα του, το Mazacoin (link is external) είναι ένα πρόγραμμα λογισμικού που ο καθένας μπορεί να τρέξει στον υπολογιστή του ή στην Android συσκευή του, καθώς και ορισμένους κανόνες στην επικοινωνία των υπολογιστών μεταξύ τους”.

Οι άνθρωποι στέλνουν τα Mazacoins ο ένας στον άλλον (συχνά κρυπτογραφημένα) στα ηλεκτρονικά τους “πορτοφόλια”. Για να γίνει αυτό, το μόνο που χρειάζεται να γνωρίζει κάποιος είναι η διεύθυνση του παραλήπτη, οι διευθύνσεις αυτές παράγονται σε απεριόριστο αριθμό ελεύθερα με το πάτημα ενός κουμπιού. Οι διευθύνσεις δεν είναι διαθέσιμες εκτός εάν τις μοιράσει ο παραλήπτης και οι χρήστες ενθαρρύνονται να χρησιμοποιούν μια νέα διεύθυνση κάθε φορά που είναι να λάβουν Mazacoins. Αυτή η διαδικασία θεωρείται ότι διατηρεί την προστασία της ιδιωτικής ζωής, του απορρήτου και της ασφάλειας, χωρίς την ανάγκη για μια (ενδιάμεση) τράπεζα, ένα στοιχείο που είναι σημαντικό για την ομάδα του Mazacoin, όπως ακριβώς είναι υψίστης σημασίας και για άλλους οργανισμούς cryptocurrency.

Σε αντίθεση με την πιο κεντρική νομισματική πολιτική του Bangla-Pesa, η οποία στηρίζει ουσιαστικά την προσφορά στην πραγματική εργασία, το Mazacoin χρησιμοποιεί το πρωτόκολλο “εξόρυξης” του Bitcoin. Ορισμένοι χρήστες έχουν εξοπλίσει τους υπολογιστές τους για την επίλυση των κωδικών που είναι απαραίτητοι για τη συντήρηση του ψηφιακού καθολικού και συστήματος συναλλαγών του Mazacoin. Όταν οι υπολογιστές λύσουν τους κωδικούς, οι χρήστες (ή οι “ανθρακωρύχοι”) ανταμείβονται με Mazacoins για την υπηρεσία τους. Στη συνέχεια, μπορούν να περάσουν αυτά τα Mazacoins στην οικονομία.

Σε αντίθεση με το Bitcoin, ωστόσο, ο Payu και η ομάδα του έχουν “επιτρέψει” την δημιουργία 20 εκατομμυρίων κερμάτων που θα πραγματοποιηθούν ως ένα καταπίστευμα για το μελλοντικό Mazacoin Development Foundation εξ ονόματος της φυλής Oglala Sioux. Η εμπιστοσύνη είναι ουσιαστικά ένα ψηφιακό κρατικό επενδυτικό ταμείο, η αξία του οποίου θα καθοριστεί από τις μελλοντικές επιδόσεις του Mazacoin πάνω στον καταυλισμό, με τους γειτονικούς λιανοπωλητές, καθώς και με την επένδυση στις αγορές cryptocurrency. Επιπροσθέτως, τα κέρματα της εμπιστοσύνης μπορούν να χρησιμοποιηθούν (link is external) για τη σταθεροποίηση και τη διανομή των τιμών. Οι νομικές λεπτομέρειες της εμπιστοσύνης είναι λίγο σκοτεινές, δεν είναι σαφές το πώς θα διατεθούν τα κέρματα και ποιο θα είναι το μέρισμα από αυτά που η ομάδα ανάπτυξης του Mazacoin θα μπορούσε να πάρει.

Αν και το Mazacoin δεν αξίζει πολύ τώρα, οι ελπίδες του ιδρυτή είναι ευοίωνες. Ίσως το πιο σημαντικό είναι ότι, αν το Mazacoin απογειωθεί κάποτε, τα κεφάλαια της εμπιστοσύνης μπορεί να απαλλάσσονται από τη φορολογία στις ΗΠΑ (link is external). Αν οι λιανοπωλητές που τώρα δέχονται το Bitcoin, όπως το Overstock.com και η Dell, αποδεχτούν κάποτε και το Mazacoin, οι αγοραστές θα μπορούσαν να πληρώσουν έναν χαμηλότερο φορολογικό συντελεστή στους Oglala Sioux από ότι θα πλήρωναν στην κυβέρνηση των ΗΠΑ. Και παρόλο που οι ρυθμιστικές αρχές των ΗΠΑ θα ήταν πιθανόν να αποδεχτούν τις εκτός φυλής συναλλαγές, αυτό θα ήταν δυνητικά μια τεράστια ώθηση.

Όλα αυτά είναι αρκετά περίπλοκα. Σε ένα θεμελιώδες επίπεδο, ένα ψηφιακό cryptocurrency δεν είναι τόσο εύκολο να το κατανοήσουμε όπως κατανοούμε ένα χάρτινο κουπόνι. Για καλό ή για κακό, πολλοί από τους ανθρώπους στον καταυλισμό, συμπεριλαμβανομένων και των αξιωματούχων των φυλών, είναι κατανοητό που διστάζουν να αγκαλιάσουν την ιδέα. Ένα Mashable ντοκιμαντέρ (link is external) από το περασμένο φθινόπωρο, απεικονίζει μερικές από τις εντάσεις μεταξύ του Harris και των κατοίκων του καταυλισμού. Παρά το γεγονός ότι η άδεια για την δημιουργία του νομίσματος δεν φαίνεται να είναι ένα ζήτημα, η εμπιστοσύνη σε αυτό είναι, και εκτός από την εμπιστοσύνη του κοινού, ο Harris και η ομάδα του χρειάζονται νομική αναγνώριση από την κυβέρνηση της φυλής, αν είναι το Mazacoin πράγματι να λάβει την θέση ενός κυρίαρχου νομίσματος. Πρόσφατα, ωστόσο, ο Harris έχει δηλώσει (link is external) ότι εργάζεται στενά και παραγωγικά με τους αξιωματούχους της φυλής.

Ανεξάρτητα από το αν το Mazacoin καταφέρει τον επιπόθητο στόχο του να γίνει το επίκεντρο μιας νέας οικονομίας για το Pine Ridge ή απλώς να γίνει μια πηγή κερδοσκοπίας και ατομικής επιδίωξης κέρδους, είναι δύσκολο να μην δούμε την οικονομική αυτοδιάθεση ως έναν αξιόλογο στόχο. Ο καταυλισμός είναι σε μια διαρκή ύφεση. Ότι θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να δημιουργήσουν οικονομικό πλούτο για τους δικούς του ανθρώπους, ειδικά όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν είναι ακριβώς στο να πλημμυρίσουν την ενδοχώρα με greenbacks, φαίνεται ότι είναι ένα δόγμα θεμελιώδους δικαιοσύνης.

 

Καινοτομία εναντίον Ανισότητας

Με τους δικούς τους διαφορετικούς τρόπους, η λίρα Brixton, η Koru Kenya και το Mazacoin, όλοι προσπαθούν για την επίτευξη ενός κοινού στόχου: την ενδυνάμωση των ανθρώπων σε έναν νομισματικά άνισο κόσμο, από κάτω προς τα πάνω. Σε μια εποχή που οι κυβερνήσεις και οι τράπεζες δεν είναι πάντα οι καλύτεροι διαχειριστές της οικονομικής ανάπτυξης των κοινοτήτων, της ασφάλειας, ή της προστασίας της ιδιωτικής ζωής και του απορρήτου, οι άνθρωποι αξίζουν να έχουν την ικανότητα να συντηρήσουν τον εαυτό τους. Οι συνεργατικές καινοτομίες σε όλο τον κόσμο, ιδίως στις φτωχές κοινότητες, δείχνουν τους λόγους για μια συγκρατημένη αισιοδοξία. Τα περισσότερα πρότζεκτ εναλλακτικών νομισμάτων δεν είναι ένα μέρος για το έγκλημα και την παρανομία.

Τα εναλλακτικά νομίσματα έχουν περιορισμένη εμβέλεια. Επειδή δεν εκδίδονται από ισχυρές κυβερνήσεις, οι ικανότητές τους είναι εγγενώς μειωμένες. Ίσως, σε έναν ιδανικό κόσμο, είτε μέσω ρύθμισης είτε με άμεση τροφοδότηση, οι κυρίαρχες κυβερνήσεις και οι πράκτορες τους θα μπορούσαν να δώσουν στους ανθρώπους τους αρκετά χρήματα για να ζήσουν πέρα και μακριά από τους κερδοσκόπους, να υποστηρίξουν τις δικές τους γειτονιές, να συμμετέχουν στο εμπόριο και να διατηρήσουν την βασική τους αξιοπρέπεια.

Αλλά εν τω μεταξύ, ορισμένοι γενναίοι άνθρωποι δείχνουν νέους τρόπους προς τα εμπρός και δημιουργούν πίεση που ξεκινά από την βάση. Πάντα θα υπάρχουν λάθη και ατυχίες. Πάντα θα υπάρχουν άπληστοι τυχοδιώκτες. Αλλά θα υπάρχουν επίσης και άνθρωποι που προσπαθούν να δημιουργήσουν νέο θησαυρό και να το βάλουν στα χέρια εκείνων που δεν έχουν αρκετά (ή και καθόλου).

 

Ο Raúl Carrillo έγραψε αυτό το άρθρο για το περιοδικό YES! Magazine (link is external). O Raúl είναι ένας φοιτητής στο Columbia Law και απόφοιτος του Harvard College. Είναι συν-διοργανωτής για το δίκτυο The Modern Money Network (MMN) (link is external), μια διεπιστημονική εκπαιδευτική πρωτοβουλία για την κατανόηση του χρήματος, των οικονομικών, του δικαίου και της οικονομίας. Ακολουθήστε τον στο @ramencents (link is external).

 

 

 

 Σχετικές παραπομπές στην Wikipedia, the free encyclopedia:



Brixton David Bowie photo courtesy of Brixton pound

David Bowie graces the 10-pound note. Photo courtesy of Brixton pound.


Bangla-pesas photo courtesy of Bangla-pesa



Σχετικά άρθρα

Αιτήσεις συμμετοχής στην 7η Πανευβοϊκή Γιορτή Οικολογικής Γεωργίας και Χειροτεχνίας Χαλκίδας

Κοινωνική, Αλληλέγγυα και Συνεργατική Οικονομία - Έως 7/8 οι αιτήσεις συμμετοχής στην 7η Πανευβοϊκή Γιορτή Οικολογικής Γεωργίας και Χειροτεχνίας Χαλκίδας

Airbnb: Τι συμβαίνει όταν η "συνεργατική οικονομία" αρπάζει τις πόλεις από τους κατοίκους της;

Γιατί ξένες πόλεις όπως το Λονδίνο να ψηφίζουν μέτρα απέναντι στο Airbnb; Γιατί στη Βενετία οι κάτοικοι ρίχνουν κατάρες και σε αυτό και στους τουρίστες που φέρνει;

Πέντε καινοτόμες προτάσεις για να αναπτυχθεί η Κοινωνική Οικονομία στην Ελλάδα | Του Βασίλη Τακτικού

Η Πανελλήνια Ένωση Συμπράξεων Κοινωνικής Οικονομίας καταθέτει προτάσεις προς Υπουργεία και Δήμους για την αξιοποίηση των κοινωνικών Συνεταιρισμών, Συνεταιρισμών εργαζομένων

Ομάδα Αλληλεγγύης Αλιβερίου: "Είσαι και συ στην ομάδα"; [ΒΙΝΤΕΟ]

Με το σύνθημα " είμαι κι εγώ στην ομάδα", η Ομάδα Αλληλεγγύης Αλιβερίου, συγκεντρώνει τρόφιμα και είδη πρώτης ανάγκης για οικογένειες της περιοχής ενόψει του 5ου Φεστιβάλ Αλληλεγγύης στις 5 και 6 Αυγούστου. 

Πρόγραμμα αγροτικής ενίσχυσης με 100% επιδότηση για αγορά εξοπλισμού

Το πρόγραμμα θα στηρίξει τις βελτιωτικές δράσεις συνεταιρισμών και ΚΟΙΝΣΕΠ που αφορούν διαδικασίες παραγωγής, τυποποίησης και προώθησης προϊόντων τους, με δωρεά εξοπλισμού.
ΔΗΜΟΦΙΛΗ
ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ
Περισσοτερα...
Χρησιμοποιούμε δικά μας cookies και cookies τρίτων για να βελτιώσουμε την εμπειρία σας και τις υπηρεσίες μας, αναλύοντας την περιήγηση στον ιστότοπό μας. Αν συνεχίσετε την περιήγηση, θεωρούμε ότι αποδέχεστε τη χρήση τους. Περισσότερες πληροφορίες θα βρείτε στην Πολιτική cookies.×