op
×

«Ξάπλωσα πάνω στα πτώματα και έκανα τη σκοτωμένη. Έτσι γλύτωσα από τη σφαγή». Ελένη Νανακούδη, η τελευταία μάρτυρας του Ολοκαυτώματος του Χορτιάτη

Διαβάστηκε
«Ξάπλωσα πάνω στα πτώματα και έκανα τη σκοτωμένη. Έτσι γλύτωσα από τη σφαγή». Ελένη Νανακούδη, η τελευταία μάρτυρας του Ολοκαυτώματος του Χορτιάτη
Στις 4 Φεβρουαρίου έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 84 ετών η Ελένη Γκουραμάνη – Νανακούδη, η πιο εμβληματική ζωντανή μαρτυρία του Ολοκαυτώματος του Χορτιάτη της Θεσσαλονίκης. 

Η Ελένη Νανακούδη είχε επιζήσει από τον «Φούρνο Γκουραμάνη», μια από τις μεγαλύτερες κτηνωδίες των Σουμπεριτών που υπήρξαν συνεργάτες των Γερμανών την περίοδο της κατοχής. Τότε, ήταν 10 ετών και κατάφερε να σωθεί από θαύμα. 

Στις 2 Σεπτεμβρίου 1944 οι Γερμανοί σε συνεργασία με έλληνες προδότες που είχαν καταταγεί στην ένοπλη ομάδα του Σούμπερτ, εισέβαλαν στο χωριό και εκτέλεσαν τους κατοίκους. 

Οι Γερμανοί έδιναν εντολές και οι Σουμπερίτες εκτελούσαν. Η επίθεση στο χωριό Χορτιάτη έγινε σε αντίποινα για μια ενέδρα που έστησαν οι αντάρτες έξω από το χωριό σε αυτοκίνητο ύδρευσης από τη Θεσσαλονίκη και σε γερμανικό αυτοκίνητο. Στην επίθεση σκοτώθηκε ένας στρατιώτης και οι Γερμανοί βρήκαν την αφορμή να επιτεθούν στον Χορτιάτη που το θεωρούσαν ανταρτοχώρι. 

Επικεφαλής της επίθεσης τέθηκε ο γερμανός σφαγέας Φριτς Σούμπερτ. Εκτέλεσαν ηλικιωμένους και κακοποίησαν γυναίκες. Στη συνέχεια συγκέντρωσαν τα γυναικόπαιδα στην πλατεία και αφού τα χώρισαν σε δύο ομάδες τα οδήγησαν σε δύο κτίρια, στον φούρνο του Γκουραμάνη και στο σπίτι του Νταμπούδη. Έστησαν τα πυροβόλα, άνοιξαν πυρ και στη συνέχεια έκλεισαν τις πόρτες και έβαλαν φωτιά. Έκαψαν ζωντανούς 149 κατοίκους, εκ των οποίων οι 128 ήταν γυναίκες και παιδιά. Η Ελένη Νανακούδη, που ήταν τότε 10 ετών είχε περιγράψει στη «Μηχανή του Χρόνου» τα δραματικά λεπτά μέσα στον φούρνο-κολαστήριο και τον τρόπο που κατάφερε να σωθεί. 

Ο Πέτρος Τσαγκαλής που ήταν τότε 8 χρόνων κατάφερε κι εκείνος να επιζήσει από το κρεματόριο: «…Εγώ έφυγα μέσα από το φούρνο πριν ακόμα πυροβολήσουν και βάλουν φωτιά… Στο δρόμο συνάντησα την Ελένη, λες και τη βούτηξαν σ’ ένα καζάνι με αίμα και την έβγαλαν. Έσταζε αίματα!…». Μαζί τους σώθηκαν και η 44χρονη Μαρία Αγγελινούδη, η 12χρονη Βασιλική Γκουραμάνη, η 2χρονη Σούλα Αγγελινούδη, η 4χρονη Ίρις Ζέκκα, τα τρία αδέλφια Ρωμούδη. Το Μνημείο στον Χορτιάτη Σ’ όλη της τη ζωή η Ελένη αγωνιζόταν για τη διατήρηση της Μνήμης του Ολοκαυτώματος, καθώς θεωρούσε ότι το όφειλε στους 149 αθώους μάρτυρες του Χορτιάτη. 

«…Δεν μπορώ και δεν πρέπει να ξεχάσω τα όσα φοβερά βίωσα εκείνη τη σημαδιακή μέρα. Τα νεκρά βλέμματα της μάνας μου και της αδελφής μου. Το διάτρητο από σφαίρες βρέφος στην αγκαλιά της μάνας του Σοφίας Αγγελινούδη. Τη στοίβα των νεκρών έξω από το φούρνο, όπου βρήκα… καταφύγιο, κάνοντας και εγώ τη νεκρή. 

Τα γέλια των ταγματασφαλητών, που βλέπανε το βρέφος να βυζαίνει τη νεκρή του μάνα. Το τρομακτικό – τρελό βλέμμα του ταγματαλήτη, που προσπάθησε να με σκοτώσει, όταν έφευγα προς το βουνό. Όλα αυτά με ακολουθούν μέρα νύχτα. Είναι ένα με τη ζωή μου. 

Και θεωρώ ιερό καθήκον μου να τα γνωρίσω στο κόσμο και κυρίως στα νέα παιδιά, που δεν πρέπει να βιώσουν τα όσα φοβερά πέρασε η γενιά μου… Συγχωρώ. Αλλά δεν ξεχνώ…» Την καλούσανε στα σχολεία, εκδηλώσεις, φεστιβάλ, ως τιμώμενο πρόσωπο και η συγκλονιστική εμπειρία της ενέπνευσε συγγραφείς και κινηματογραφιστές. 

Έγινε ηρωίδα σε θεατρικά – λογοτεχνικά έργα, κινηματογραφικές ταινίες τεκμηρίωσης, σε φωτογραφικά λευκώματα. Σήμερα, το πορτραίτο της, κοσμεί και το Μουσείο Νταχάου της Γερμανίας.









Λέξεις Κλειδία - Tags
Ελένη Γκουραμάνη Χορτιάτης
2
κατοχή
15
Ολοκαύτωμα
18
Σχετικά άρθρα

Γερμανία: Ημέρα αλληλεγγύης προς τους εβραίους

Πολλές δράσεις αλληλεγγύης προς τους εβραίους οργανώνονται σήμερα στη Γερμανία έπειτα από επεισόδια που ενίσχυσαν τους φόβους για μια ανάδυση του αντισημιτισμού στη χώρα 70 χρόνια μετά το Ολοκαύτωμα.

Αντισημιτικό έγκλημα η δολοφονία μιας 85χρονης επιζήσασας του Ολοκαυτώματος στο Παρίσι

Γάλλοι εισαγγελείς εξετάζουν τη δολοφονία μιας 85χρονης Εβραίας, το μισοκαμμένο πτώμα της οποίας βρέθηκε μέσα στο διαμέρισμά της στο Παρίσι, ως αντισημιτική επίθεση

Ο 93χρονος επιζών του Ολοκαυτώματος που κατάφερε να βγει ζωντανός από την πορεία θανάτου

"Στην οικογένειά μας χωριστήκαμε, όπως μας διέταξαν. Ο θείος μου κι εγώ σε μια ομάδα, ο παππούς μου με τους γέρους και οι γυναίκες μαζί. Μόνο για την αδελφή μου, που ήταν ενάμιση χρόνο νεότερη από εμένα, ήμασταν διστακτικοί."

"Το τραγούδι του Νταχάου"

Μερικά βιολιά που «επέζησαν» του Ολοκαυτώματος κατέληξαν στα χέρια συλλέκτη στο Τελ Αβίβ, ο οποίος δάνεισε οχτώ από αυτά για να χρησιμοποιηθούν στο κοντσέρτο του Νταχάου, που έγινε σε αίθουσα του ανακτόρου της ομώνυμης πόλης, με σκοπό την αφύπνιση της κοινωνίας ώστε να μην επαναληφθούν «ποτέ ξανά» τα όσα βίωσε η ανθρωπότητα την περίοδο του Ναζισμού.

Τα ελεύθερα χωριά της Ευρυτανίας κατά τη γερμανική κατοχή: Η Άμεση Λαϊκή εξουσία και ο «Κώδικας Ποσειδών»

Η Άμεση δημοκρατία προϋποθέτει και απαιτεί την άμεση συμμετοχή όλων μας. Αξιώνει να αντιμετωπίσεις, να πάρεις θέση, να συμμετέχεις στη διαμόρφωση κοινωνικών και πολιτικών φαινομένων και να δημιουργείς γεγονότα γύρω από αυτά!

"Δεξιά για όσους θα ζήσουν, αριστερά για όσους θα πεθάνουν"

Στις 27 Ιανουαρίου του 1945 οι Ρώσοι εισβάλουν στο στρατόπεδο συγκέντρωσης του Άουσβιτς, σφραγίζοντας το τέλος της πιο μελανής σελίδας του 20ού αιώνα. Στα έξι εκατομμύρια υπολογίζεται ο αριθμός των Εβραίων θυμάτων του Ολοκαυτώματος. 
ΔΗΜΟΦΙΛΗ
ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ
Περισσοτερα...
Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί cookies για την αποτελεσματικότερη λειτουργία του. Συνεχίζοντας την περιήγηση αποδέχεστε στην Πολιτική cookies ×