op
×

Θεατρική παράσταση - βιβλιοπαρουσίαση "Η Φιλοσοφία της Ζωής" από τις εκδόσεις Enallaktikos.gr

Θεατρική παράσταση - βιβλιοπαρουσίαση  Η Φιλοσοφία της Ζωής  από τις εκδόσεις Enallaktikos.gr
Οι Εκδόσεις Enallaktikos.gr και τα Public σας προσκαλούν την Δευτέρα 16 Απριλίου, ώρα 20:45, στην αίθουσα του Public cafe Συντάγματος στον 5ο όροφο (Καραγεώργη Σερβίας 1, Αθήνα) στην παρουσίαση του νέου βιβλίου του Θεοδόση Ν. Πελεγρίνη "Η Φιλοσοφία της Ζωής".

Ο συγγραφέας θα παρουσιάσει το έργο του "Ένα κιλό κόκκινη μπογιά στον απέραντο ωκεανό", που παίζει ο ίδιος μαζί με τον ηθοποιό και σκηνοθέτη της παράστασης Μιχάλη Μητρούση.

Πριν και μετά το τέλος της παράστασης ο Θεοδόσης Πελεγρίνης θα υπογράψει βιβλία και θα συνομιλήσει το κοινό.

ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ

Ένας ανάπηρος, με κομμένα και τα δυο πόδια του σε αυτοκινητικό δυστύχημα, χλευάζων και αυτοχλευαζόμενος, προσπαθεί μέσα από τις μνήμες του και τις υπόγειες σκοτεινές διαδρομές της συνείδησής του, να αντιταθεί στην αναπόφευκτη φθορά του σώματός του και να βρει το νόημα της ζωής σε απλές καθημερινές απολαύσεις.


ΕΓΡΑΨΑΝ ΓΙΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ

Ευάγγελος Δ. Πρωτοπαπαδάκης


PhD, Επίκουρος Καθηγητής Εφαρμοσμένης Ηθικής

Διευθυντής του Εργαστηρίου Εφαρμοσμένης Φιλοσοφίας του ΕΚΠΑ



Είμαι απόλυτα πεπεισμένος πως ο πλέον ασφαλής τρόπος που μας προσφέρεται ώστε να γνωρίσουμε έναν άνθρωπο είναι να διαβάσουμε τα κείμενά του.


Όχι για να εξακριβώσουμε τι σκέφτεται εκείνος, αφού δεν γράφουμε πάντοτε στα κείμενά μας ακριβώς αυτά που σκεφτόμαστε – άλλωστε, οι σκέψεις μας υπόκεινται στις ίδιες μεταβολές, στις οποίες υπόκειται ο εαυτός μας συνολικά στο διάβα του χρόνου.


Το κείμενο, αν σκύψουμε επάνω του με ενσυναίσθηση και προσήλωση, μάς επιτρέπει να συμπεράνουμε με την μεγαλύτερη δυνατή ασφάλεια – ακόμη περισσότερο πιστεύω και από την ίδια την προσωπική επαφή – τον τρόπο με τον οποίον σκέφτεται ο συγγραφέας του, τι είδους άνθρωπος είναι αυτός, πώς είναι δομημένη η προσωπικότητά του.


Μας αποκαλύπτει εάν αυτός είναι ιδιαίτερος και ενδιαφέρων ή συνηθισμένος και βαρετός, πόσο λεπτό είναι το πνεύμα του και πόσο οξεία η ματιά του, εάν η σκέψη του έχει την ανάγκη να διεισδύει και να αναζητά την ουσία των πραγμάτων ή εάν βαυκαλίζεται αρκούμενη στην επιφάνεια, εάν είναι λεπτός και χαριτωμένος ή πεζός και τετριμμένος, εάν είναι ευγενής και, κυρίως, εάν είναι γνήσιος ή επιτηδευμένος.


Κοντολογίς και υπ’ αυτήν την έννοια το κείμενο είναι ο συγγραφέας. Συνεπώς, δεν είμαι σίγουρος – ούτε εσείς θα είστε – εάν στο εξής θα σας μιλώ για το βιβλίο που σήμερα παρουσιάζουμε, ή για τον Θεοδόση Πελεγρίνη αλλά, υπό το πρίσμα όσων ήδη έχω πει, αυτό μικρή μόνον σημασία έχει.


Ας πούμε πως θα σας μιλήσω για το βιβλίο.

Εάν θα έπρεπε να σας πω μόνον με μια λέξη κάτι για το βιβλίο αυτό, θα σας έλεγα πως είναι αναπάντεχο και γνήσιο.


Ουπς, αυτές είναι δυο λέξεις.


Το βιβλίο, όμως, διακρίνεται και από τα δυο αυτά γνωρίσματα εξ ίσου, έτσι ώστε εάν τοποθετούσα κάποιο από αυτά σε δεύτερο πλάνο, φοβάμαι πως σχεδόν θα σας παραπλανούσα και, σίγουρα, θα αποκομίζατε ελλιπή εικόνα για το βιβλίο. 


Γιατί είναι αναπάντεχο;


Ο τίτλος – Φιλοσοφία της ζωής – προδιαθέτει τον αναγνώστη για κάτι άλλο, ίσως για ένα μανιφέστο ή για κάποια συνεκτική συστηματική δοκιμή, αλλά το βιβλίο δεν είναι κάτι τέτοιο, κάθε άλλο.


Το βιβλίο αυτό, αντιθέτως, είναι απάνθισμα σπαραγμάτων, στιγμών ζωής που έχουν επιλεγεί με την προσοχή που ο συλλέκτης διαλέγει τα πιο χαρακτηριστικά κομμάτια της συλλογής του και τα γυαλίζει, τα περιποιείται και τα τοποθετεί με τρόπο τέτοιον, ώστε να λένε κάτι ιδιαίτερο σε όποιον έρχεται σε επαφή μαζί τους.


Κάποιες – οι περισσότερες – από τις στιγμές αυτές είναι μικρές, τόσο μικρές ώστε η ιστορία αποφάσισε να τις καταχωνιάσει σε δυο γραμμές, δυο γραμμές που συνήθως ο αναγνώστης προσπερνά στα γρήγορα χωρίς να τις προσέξει – πως το λέει ο Καβάφης;


Θ’ άφηνα το βιβλίο αν μια μνεία μικρή κι ασήμαντη του βασιλέως Καισαρίωνος δεν είλκυε την προσοχή μου.


Όμως η ζωή μας αποτελείται από στιγμές. 


Η ευτυχία είναι μια στιγμή, και η απόφαση να κάνεις έτσι και όχι αλλιώς, και η επίγνωση, και ο έρωτας, και ο θάνατος, φυσικά, όλα τους μια μοναδική στιγμή, κάθε φορά ανεπανάληπτη και καθοριστική, μα όχι πάντα όσο απαστράπτουσα χρειάζεται ώστε να ελκύει την προσοχή μας.


Αυτές, οι μη κραυγαλέες στιγμές είναι καταδικασμένες να κατοικούν στο ημίφως που τους αναλογεί απαρατήρητες και ξεχασμένες έως ότου κάποιος σταματήσει επάνω τους και διακρίνει την ομορφιά και την σημασία τους.


Αυτό είναι το έργο της τέχνης η οποία, λέει ο Καββαδίας, δεν πρέπει να αντανακλά σαν τον καθρέφτη, μα σαν φακός να μεγεθύνει.


Η μη λαμπερή στιγμή, λοιπόν, κάθε άλλο παρά ασήμαντη είναι.


Έχει την βαρύτητα και την αξία της. 


Το βιβλίο αυτό πολύ το συγκινεί μια λεπτομέρεια – με τον στίχο αυτόν του Καβάφη αρχίζει η ενότητα που επιγράφεται Ευτυχία, και στην λεπτομέρεια αυτή αναγνωρίζει γενναιόδωρα τις ποιότητές της.


Όχι μόνον αυτό, σκύβει επάνω της, την διαβάζει αλλιώτικα, και ανάγει την μοναδικότητα και την αποσπασματικότητά της σε κανονικότητα και αιτιώδη συνάφεια.


Αυτό είναι το κατ’ εξοχήν και εξ ορισμού απροσδόκητο, και αυτό που κυρίως διακρίνει το βιβλίο αυτό: η αναπάντεχη έκλαμψη της αναγνώρισης του κανονικού και του αιτιώδους εντός του κυκεώνα που αναπόδραστα συνθέτουν οι ατομικές και ανεπανάληπτες μικρές στιγμές, οι λεπτομέρειες.


Σας μίλησα στο προοίμιο της τοποθέτησής μου για την προσωπική μου λογοτεχνική διαστροφή, να επιδιώκω να εντοπίσω τον συγγραφέα μέσα στο κείμενο, να δω τι άνθρωπος είναι. 


Γνωρίζω την γοητεία που ασκεί στον Θεοδόση Πελεγρίνη η ματιά του Καβάφη – αλλά και αν δεν την γνώριζα, το βιβλίο αυτό θα μου την απεκάλυπτε χωρίς περιθώριο αμφιβολίας.


Για την ακρίβεια, αρκετά από τα κείμενα του βιβλίου αυτού θα μπορούσαν να είναι πεζά σχεδιάσματα ποιητικής γραφής στο πνεύμα και κατά τον τύπο της καβαφικής.


Είπα νωρίτερα πως το βιβλίο αυτό είναι εξ ίσου απροσδόκητο και γνήσιο, και οφείλω τώρα να αιτιολογήσω τον δεύτερο χαρακτηρισμό.


Στην σκέψη μου γνήσιο είναι οποιοδήποτε πνευματικό δημιούργημα θέτει έναν στόχο και αφοσιώνεται στην επίτευξή του χωρίς να ενδίδει στην ευκολία είτε της κενολογίας, είτε σε αυτήν της φτηνής εκζήτησης.


Με άλλα λόγια, το γνήσιο έργο φτιάχνεται με πολύ κόπο από τον δημιουργό του και πάντοτε για κάποιον άλλον, για να κάνει αυτόν που θα ασχοληθεί μαζί του καλύτερο άνθρωπο.


Είναι τόσα, μα τόσα τα πνευματικά δημιουργήματα – ποιητικές συλλογές, λογοτεχνικά και φιλοσοφικά έργα, ιδίως αυτά τα τελευταία, που ενίοτε σου επιτρέπουν να ακούσεις στεντόρεια την φωνή του δημιουργού τους να κραυγάζει μέσα από τις γραμμές τους: κοιτάξτε πόσο σπουδαίος, πόσο σημαντικός είμαι!


Όχι το βιβλίο αυτό.


Το βιβλίο αυτό χρησιμοποιεί την περιουσία του για να διδάξει, για να πει στον αναγνώστη του πέντε πράγματα – για την ακρίβεια, εκατό πράγματα – που θα τον κάνουν καλύτερο άνθρωπο. 


Τι έμαθα εγώ από αυτό το βιβλίο, και με ποιους τρόπους έγινα καλύτερος άνθρωπος διαβάζοντάς το;


Είδα από άλλη, εναλλακτική οπτική έννοιες που στην σκέψη μου υφίσταντο με έναν συγκεκριμένο τρόπο.


Την ευτυχία, φέρ’ ειπείν, την εύκολη, ανέφελη και αδιατάρακτη ευτυχία που διασφαλίζει είτε η αδράνεια, είτε το εκούσιο ψαλίδισμα των ονείρων μας.


Ο Επίκουρος προτείνει όσο απομακρυνόμαστε από τις φυσικές και αναγκαίες επιθυμίες μας – που για εκείνον δεν είναι τίποτα περισσότερο από λίγο ψωμί, λίγο νερό και η συντροφιά των φίλων – να αδιαφορούμε για τις υπόλοιπες ανάλογα με την απόστασή τους από τις πρώτες – για την τρυφή, ορισμένως, και για την δόξα.


Ιδίως αυτή η τελευταία μόνον προβλήματα δημιουργεί, αφού μας τοποθετεί σε περίοπτη θέση μεταξύ των μελών του περιγύρου μας και καθιστά αδύνατη την εναρμόνισή μας με την απόλυτη επικούρεια προσταγή λάθε βιώσας, η οποία διασφαλίζει την ήρεμη, την μακάρια ζωή. 


Οι εκατό λέξεις της ενότητας που αναφέρεται στην ευτυχία ήταν αρκετές ώστε να δώσουν σχήμα και οριστική μορφή σε σχετικές σκέψεις που είχα σκόρπιες μέσα μου.


Η ευτυχία, διαβάζω εκεί, δεν είναι χίμαιρα.


Μπορεί πράγματι κανείς, περιορίζοντας τις επιθυμίες του και κονταίνοντας τους στόχους του να εξασφαλίσει την ευτυχία με αποτέλεσμα, όμως, να καταστεί έτσι απλώς μια ύπαρξη.


Η άλλη δυνατότητά του είναι – αντί για απλή, αδιάφορη, αδρανής ύπαρξη – να επιλέξει, αποποιούμενος την ιδέα της ευτυχίας, να εξακολουθεί να ζει ως μια ύπαρξη δρώσα, όπως έπραξε ο μέγας Έλλην γιατρός Γεώργιος Παπανικολάου.


Δεν με ενδιαφέρει, έλεγε ο Παπανικολάου, να γίνω ευτυχισμένος.


Να εργάζομαι θέλω.


Προφανώς το ίδιο σκεφτόταν ο Μιχαήλ Άγγελος τα ατελείωτα χρόνια που πέρασε κρεμασμένος ανάποδα για να ιστορήσει την οροφή της Καπέλα Σιστίνα – ήθελε απλώς να εργάζεται. 


Η εναλλακτική οπτική σε σχέση με κάτι που ήδη έχει καταγραφεί ως δεδομένο και έχει παγιωθεί στην σκέψη μας αφ’ ενός, το στοιχείο του αναπάντεχου που αναπόδραστα συνοδεύει τις αναγνώσεις αυτού του είδους αφ’ ετέρου και αυτό που νωρίτερα ονομάτισα γνησιότητα, αυτά τα τρία μαζί είναι, νομίζω τα κύρια γνωρίσματα που πρέπει να διακρίνουν ένα έργο, ένα βιβλίο εν προκειμένω, εάν αυτό επιθυμεί να λογίζεται ως φιλοσοφικό.


Η φιλοσοφία είναι σκέψη, και η σκέψη είναι μεγαλύτερη από τον κόσμο μας, αφού μπορεί να περικλείει εντός της άπειρους εναλλακτικούς κόσμους.


Ο φιλόσοφος, σε αντίθεση με τον δημοσιογράφο, οφείλει να μας παρουσιάζει τα πράγματα όχι όπως είναι, αλλά όπως εκείνος πιστεύει πως θα όφειλαν ή θα μπορούσαν να είναι.


Ως εκ τούτου, καίριο συστατικό ενός φιλοσοφικού έργου δεν μπορεί παρά να είναι η ρηξικέλευθη οπτική, η διαφορετική, η ασυνήθης ανάγνωση.


Και από κοντά, βέβαια, έρχεται το ξάφνιασμα που νομοτελειακά συνοδεύει τις αναγνώσεις αυτού του είδους.


Ένα σημαντικό φιλοσοφικό έργο σκέφτομαι πως μερικές φορές μοιάζει με γροθιά στο στομάχι: είναι πάντοτε απροσδόκητο, ανατρέπει, αναστατώνει, μας φέρνει σε δύσκολη θέση και μας επιβάλλει να αντιδράσουμε με κάποιον τρόπο.


Για να είναι τέτοιο όμως, και αυτό είναι το τρίτο γνώρισμά του, το οποίο εν πολλοίς δεν έπεται αλλά προϋποτίθεται, πρέπει να είναι γραμμένο για τον άνθρωπο, τον αναγνώστη. 


Η φιλοσοφία είναι στην ουσία της δημιουργία με την κυριολεκτική σημασία του όρου – είναι εξ ορισμού εξωστρεφής: πάντοτε η στόχευσή της είναι έξω από τον εαυτό της και τον στενό και ενίοτε μίζερο μικρόκοσμο των θεραπόντων της, σημαδεύει τον άλλον, τους πολλούς, τον κόσμο των οποίων θα αλλάξει εάν ευτυχήσει.


Σίγουρα υπάρχουν και άλλοι τρόποι του φιλοσοφείν, εσωστρεφείς, ομφαλοσκοπικοί, αυτοαναφορικοί.


Όμως οι τρόποι αυτοί – στα δικά μου τα μάτια, τουλάχιστον – στερούνται της γνησιότητας που πρέπει να διέπει τον φιλοσοφικό στοχασμό κατ’ εξοχήν, όπως και κάθε άλλη μορφή πνευματικής δραστηριότητας.


Σε κάθε περίπτωση, εάν έτσι αντιλαμβάνεστε την φιλοσοφία, ως πεποικιλμένη αυτάρεσκη ομφαλοσκόπηση μιας περίκλειστης κάστας ειδημόνων, μην αγοράσετε το βιβλίο αυτό, θα απογοητευθείτε.


Αν, αντίθετα, θέλετε να διαβάσετε κάτι γοητευτικό και ντελικάτο που έχει γραφεί για εσάς και από το οποίο θα αντλήσετε όφελος, σας προτρέπω τουλάχιστον να το φυλλομετρήσετε.


Και εάν δεν σας υποχρεώσει το ίδιο να του αφιερώσετε τον χρόνο σας, ε, τότε όλα όσα έχετε ακούσει έως τώρα από εμένα δεν είναι παρά η εξιδανικευμένη οπτική που πάντοτε ο μαθητής διατηρεί για τον δάσκαλό του που αγαπά, και στον οποίον οφείλει πολλά, πρωτίστως το ευ ζην. 




Θεοδόσης Ν. Πελεγρίνης, Ένας σύγχρονος από σκηνής αρχαίος φιλόσοφος δίνει μαθήματα ζωής και μέσα από το βιβλίο του «Φιλοσοφία της Ζωής» από τις εναλλακτικές εκδόσεις «ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΩΣ», Αθήνα 2017.



Από τον ποιητή, θεατρολόγο και κριτικό Κωνσταντίνο Μπούρα…



Με την μαιευτική μέθοδο και με τη χαρά της συν-διάλεξης ο παλαίμαχος καθηγητής Φιλοσοφίας έγινε ένα με το αντικείμενό του.


Ταυτίστηκε τόσο πολύ με την αναζήτησιν της Γνώσεως, ήτις ουδέποτε επιτυγχάνεται πλήρως και συμφιλιωμένος πλέον με το τραγικωμικόν της προσκαίρου ανθρωπίνης υπάρξεως κατέρχεται εις το βάθος της συλλογικής συνειδήσεως κι αφουγκράζεται τον ποιητικό ρυθμό μιας ουράνιας κοσμικής μελωδίας από την οποία δεν προλαβαίνουμε να ακούσουμε ούτε μια νότα, σαν τα καβαφικά «βιαστικά άπειρα όντα της στιγμής».


Ο Κορεάτης κορυφαίος αστροφυσικός Trinh Xuan Thuan πατώντας φυσικά πάνω στα βήματα του Πυθαγόρα και στις πλάτες γιγάντων του πνεύματος (όπως ο Σαίξπηρ και άλλοι λυρικοί-δραματικοί ποιητές) που μετέδωσαν μέσα στους διαρκώς επιταχυνόμενους αιώνες την βαθιά, «κυτταρική» θα έλεγα πεποίθηση, την πίστη για την ύπαρξη μιας άλλης, ευρύτερης «πραγματικότητας» που δεν προλαβαίνει και δεν γίνεται να αποκωδικοποιηθεί από τις περιορισμένες ανθρώπινες αισθήσεις, αντιλήψεις, διαισθήσεις ακόμα…


Ο Πελεγρίνης προσκρούοντας – κατά την ταπεινή μου γνώμη – στο όριο του Επιστητού έφτασε σε ποιητικά ύψη, μπήκε στην άγνωστη – εν πολλοίς και για τους πολλούς – εκείνη «χώρα», όπου η «Θεία Κωμωδία» του Δάντη συναντά την «Ανθρώπινη τραγικωμωδία» του Ευριπίδη, του Καβάφη, και το «παράλογο θέατρο» του Μπέκετ.


Ο ακαδημαϊκός αυτός Δάσκαλος [με δέλτα κεφαλαίο] έγινε ηθο-ποιός και ποιητής, δραματουργός και συζητητής, δεξιοτέχνης στην Επί-κοινωνία, φερέφωνο τού Άρρητου, τού Άφατου, τού Δυσεξιχνίαστου, τού εκτυφλωτικού εκείνου Φωτός που δεν μπορούν να αντικρύσουν ακάλυπτοι οι ανθρώπινοι οφθαλμοί χωρίς τα επτά πέπλα τής Ίσιδος-Σαλώμης.


Βασισμένα στο λόγο τα έργα του (έντυπα και υλοποιημένα σκηνικώς) και πώς θα μπορούσε να γίνει αλλιώς, αφού η διερεύνηση των προγλωσσικών κωδίκων επικοινωνίας μεταξύ ελλόγων όντων ανήκουν σε άλλα επιστημονικά κι εμπειρικά πεδία, είναι μία τέχνη που ερωτοτροπεί με το «Θέατρο της σκληρότητας» και τον εκβαρβαρισμό…


Περισσότερα δεν λέγω για να μην διολισθήσω σε ευθύβολη επί-κριτική για σύγχρονα αλλοπρόσαλλα θεατρικά και ποιητικά, εικαστικά και εικονοκλαστικά φαινόμενα.


Ο Θεοδόσης Ν. Πελεγρίνης είναι «κλασικός», λογοκρατούμενος στο βαθμό που απαιτείται η κατασκευή μίας στέρεας λεκτικής αρχιτεκτονικής, αλλά και αυθόρμητος και παρορμητικός και δι-αισθητικός εκεί που τα σύνορα του σύγχρονου Δυτικού Πολιτισμού τρίζουν και παραπαίουν ανάμεσα στο μεσαιωνικό τεχνολογικό σκότος και το πυρ το εξώτερον της απολύτου Γνώσεως.


Μετά την υπέρβαση τού συνήθους, τυποποιημένου κοινωνικού ρόλου του πανεπιστημιακού δασκάλου, του ομοτίμου καθηγητού και του πολιτικού ειδικευμένου σε θέματα Παιδείας, ο ηθοποιός Θεοδόσης Ν. Πελεγρίνης έγινε αυτό που μόνον οι συνειδητοί αποδιοπομπαίοι φαρμακοί στην Αρχαιότητα τολμούσαν να είναι.


Και τονίζω αυτό το είναι, στον αντίποδα του φαίνεσθαι, γιατί ο πραγματικός Φιλόσοφος (κι όχι μόνον ο διδάσκων φιλοσοφίαν) εκθέτει και εκτίθεται, δοκιμάζει και δοκιμάζεται, διακινδυνεύει να πιει το κώνειο, να αυτοεξοριστεί ή να ανεχθεί την χλεύην και την συμβολικήν σταύρωσιν, προτού – βεβαίως – επέλθει – μαθηματικώ τω τρόπω – η αναμενόμενη ανά-στασις με ένα άλλο αιθερικό σώμα κι έναν άλλον διευρυμένο κοινωνικό ρόλο που αγγίζει τα όρια του «ιερού».


Ο λατινικός όρος poeta vates (ποιητής προφήτης) δεν αφορά μόνον εκείνους που γράφουν ποίηση ή απλώς στιχουργούν μετά μανίας, αλλά κυρίως εκείνους των οποίων ο λόγος (γραπτός ή προφορικός) φτάνει στους άλλους και τους αλλάζει τις ζωές, αφού τους ανοίγει ένα νεότευκτο παράθυρο και τους αναγκάζει να δουν έξω με πρωτότυπο κι απρόβλεπτο τρόπο.


Κι αυτό ακριβώς κάνει ο «από σκηνής φιλόσοφος» Θεοδόσης Ν. Πελεγρίνης σε αυτά τα εκατό σύντομα «αφηγήματά» του, που τα διάβασα πρώτα αποσπασματικώς και δειγματοληπτικώς προτού προβώ σε ενδελεχή, γραμμική μελέτη και διαλογιστικούς συνειρμούς πάνω σε αυτά.


Το νέο σε αυτά τα κείμενα είναι – κατά την επαγγελματική μου γνώμη ως κριτικού γραπτού και σκηνικώς εκφερομένου λόγου… η γλαύκα που κομίζει εδώ ο Πελεγρίνης εις Αθήνας είναι ακριβώς αυτή η υποδόρια, μη εξομολογουμένη, εξ αντιθέτου «μεταφυσική» [ας χρησιμοποιήσουμε αυτόν τον φθαρμένο όρο] αφού μας προτρέπει να τα χρησιμοποιήσουμε αυτά τα γραπτά ως ενύπνιον και ως αντίδοτον δια πάσης φύσεως ατομικούς και συλλογικούς εφιάλτες στα χρόνια της Κρίσης. Συνήθως η «τυχαία» [με τη μαθηματική έννοια] επιλογή ενός αυτοτελούς κειμένου προς ανάγνωσιν εις στιγμάς αγωνίας ανυποφόρου [κι ουδέ ανυποστάτου] είναι συνήθως θρησκευτική, μυστικιστική, αποκρυφιστική πράξις…


Προϋποθέτει την υποφώσκουσα πίστη σε μια Ανώτερη Συνειδητότητα που δίνει εντολή στο κεντρικό νευρικό μας και μυϊκό μας σύστημα, να ξεφυλλίσουν, να ανακατέψουν, να επιλέξουν, να διαλέξουν, να ξεχωρίσουν ένα μέρος από το Όλον, μία ψηφίδα από το μωσαϊκού Τού Έργου που λάμπει κάθε βράδυ πάνω από τα μάτια μας στον έναστρο ουρανό και να ξεδιψάσουν με μια γουλιά από το νέκταρ το καλό, εκείνο που γεύονται μόνον οι αθάνατοι, αφού το πέλαγος τής Γνώσεως είναι αχανές και το κλουβί του σαρκίου μας περιορισμένο…


Έτσι διάβασα, με βιβλικό σχεδόν τρόπο, σα να πρόκειται για παραβολές από την Καινή Διαθήκη, αυτά τα εκατό «σύντομα πεζά» ποιήματα του Θεοδόση Ν. Πελεγρίνη: σαν ξόρκια για κάθε αιτιολογημένη κι αβάσιμον αγωνίαν.


Ήδη από τον τίτλο «Φιλοσοφία της Ζωής» επιχειρείται ένας σαφής διαχωρισμός από τη «Φιλοσοφία της Θεωρίας».


Ο ποιητής παραδίδει εμπράκτως μαθήματα επιβιώσεως σε δύσκολους καιρούς, εκεί που κάθε νοήμων και ψαγμένος μορφωμένος άνθρωπος αρνείται να υπακούσει στο πρωτόγονο εκείνο σύνθημα: «ο σώζων εαυτόν σωθήτω!!!». Φυσικά και πρέπει να γνωρίσουμε (και να αγαπήσουμε) πρώτα τον εαυτό μας για να μπορέσουμε να αγαπήσουμε και τους άλλους.


Σοφόν το σαφές.


Κι αυτονόητον.


Όμως μόνον ένας ποιητής μπορεί να φτάσει εκεί που κανένας αναλυτής δεν αντέχει: στους Λαιστρυγόνες και στους Κύκλωπες, στον άγριο Ποσειδώνα που με τρίαινα του Σίβα ετοιμάζεται πάλι να αφανίσει ό,τι θεωρούμε ως κόσμο κι ομορφιά. Μόνον ο ποιητής μπορεί να ξορκίσει και να εξορίσει από την ατομική του ψυχή τέτοια πανάρχαια κι αποκρουστικά ανθρώπινα τέρατα, δημιουργήματα της ανθρώπινης Φοβίας.


Κι όπως λέει ο Δανός χριστιανός φιλόσοφος Σόρεν Κίρκεγκααρντ στην «Έννοια της Αγωνίας» μόνον η δημιουργία της κρίσιμης εκείνης μάζας απελευθερωμένων, υγιώς σκεπτομένων ανθρώπων μπορεί να προκαλέσει το πολυπόθητο εκείνο «ποιοτικόν άλμα» που ονειρεύεται στα πιο βαθιά της στρώματα ολόκληρη η Ανθρωπότητα.


Με το βιβλίο του αυτό, ο Θεοδόσης Ν. Πελεγρίνης γίνεται από καθηγητής φιλοσοφίας κι από σκηνής φιλόσοφος, ποιητής.


Κι αυτό το πρώτο καβαφικό «σκαλί» είναι ήδη μεγάλη δόξα, για μία ζωή αλλά και για περισσότερες…


Και μόνον η προγραμματική του ρήση που ξεχωρίζω από τον Πρόλογο αυτού του ευπρόσιτου βιβλίου αποδεικνύει του λόγου μου το αληθές: «Φιλοσοφώ, με άλλα λόγια, σημαίνει: δεν μένω στα ίδια, στα καθιερωμένα, αλλά αλλάζω τον κόσμο, υπό την έννοια ότι τον παραθέτω όχι όπως υποτίθεται ότι είναι στην πραγματικότητα, αλλά όπως μπορεί να τον σκεφτεί ο νους μας». Αυτός είναι – κατά τη γνώμη μου – κι ορισμός της Ποίησης, της υψηλής, της εμπνευσμένης, που απευθύνεται σε ανοικτά μυαλά. «Ο έχων ώτα ακούειν ακουέτω!!!».


Κάποιοι αρκετά προβεβλημένοι κι επώνυμοι οι ίδιοι κατηγόρησαν τον Καβάφη ως «ρεπόρτερ της Ιστορίας», όμως ο μεγάλος Αλεξανδρινός κατείχε την τέχνη να διδάσκει «με παραμύθια και παραβολές», όχι «γιατί ακούγονται πιο ευχάριστα στο αυτί», αλλά γιατί είναι ο πιο δόκιμος τρόπος να αναγκάσεις τους άλλους να σκεφτούν αυτό που θέλεις να τους πεις ο καθένας για τον εαυτό του, νομίζοντας πως ανακάλυψαν όλοι τους (πρώτοι απ’ όλους τους άλλους) μίαν άγνωστον ήπειρον, ένα καινούργιο ηλιακό σύστημα στη γειτονιά μας ίσως…


Επιλέγω λοιπόν, ουχί δειγματοληπτικώς, να σας παραθέσω το εκατοστόν πόνημα του καθηγητού που συγκαταλέγεται πλέον μεταξύ των ποιητών με σημαντική επίδραση στην μεταιχμιακή ελπιδοφόρας εποχή μας.


Θέμα του;


Τι πιο επίκαιρο σε κάθε παρακμή;



ΧΡΗΜΑ


Πάντοτε –με εξαίρεση πρόσωπα όπως οι αρχαίοι Κυνικοί, οι οποίοι συνειδητά επέλεξαν να ζουν από την ελεημοσύνη των άλλων– το χρήμα ήταν απαραίτητο για να μπορεί ο άνθρωπος, καλύπτοντας τις ανάγκες του, να ζήσει.


Βέβαια, το να έχεις χρήματα δεν είναι αρκετό να ξεπεράσεις τις δυσκολίες της ζωής σου.


Απαραίτητη, εξίσου, είναι η σωστή χρήση του. Ιδού με ποιον έξυπνο τρόπο εκμεταλλεύθηκε την δύναμη του χρήματος ο Ευμένης από την Καρδία της Μικράς Ασίας, αρχιγραμματέας πρώτα του Φιλίππου Β΄ και μετά ίππαρχος του Μεγάλου Αλεξάνδρου και σατράπης της Καππαδοκίας και της Παφλαγονίας, ο στρατηγικότερος μεταξύ των καλουμένων Διαδόχων του Μακεδόνα στρατηλάτη νους, που αγωνίστηκε για την ενότητα του αχανούς κράτους του, γνωρίζοντας ότι –στην εξαιρετικά ασταθή και ταραχώδη εποχή μετά τον θάνατο του Αλέξανδρου, το 323 π.Χ., όπου το δέλεαρ της εξουσίας έσπρωχνε τον έναν να επιβουλεύεται τον άλλο– παραφύλαγαν να τον βγάλουν από την μέση σκέφτηκε, αντί να έχει παρατρεχάμενους να τον προστατεύουν, να ορίσει σωματοφύλακά του το χρήμα.


Πρώτα  προφασίστηκε ότι είχε ανάγκη μεγάλη από χρήματα και κατόπιν έπεισε κάποιους  γύρω του να τον δανείσουν υποχρεώνοντάς τους, έτσι, να έχουν κάθε λόγο να μην πάθει τίποτα. Αλλιώς, πώς θα μπορούσαν να πάρουν πίσω τα χρήματά τους από έναν νεκρό;


Χάρη στο κόλπο του αυτό έμαθε ότι ο Αντιγένης και ο Τεύταμος, οι αρχηγοί των Αργυράσπιδων, του επίλεκτου σώματος του πεζικού στρατού του Μεγάλου Αλεξάνδρου, σχεδίαζαν να τον σκοτώσουν. 


Δυο δανειστές του, όμως, ο Εύδαμος και Φαίδιμος, που το έμαθαν έσπευσαν να του το πουν –όχι, βέβαια, για να αποσπάσουν την εύνοια  ή την ευγνωμοσύνη του, αλλά επειδή φοβήθηκαν μην, εξαιτίας της δολοφονίας του, χάσουν τα χρήματά τους.


Αν γινόταν, μάλιστα, με το κόλπο του τού δανεισμού να έβαζε στο χέρι όλους τους Αργυράσπιδες, τότε ο Ευμένης θα μπορούσε να κοιμάται ήσυχος.


Οι κακόφρονες, όπως τους χαρακτήρισε, Αργυράσπιδες δεν θα υπέκυπταν στον εκβιασμό του ανταγωνιστή του Αντίγονου του Μονόφθαλμου.


Ο Αντίγονος, αν και ηττηθείς από τον Ευμένη στην μάχη της Γαβιηνής, το 316, κατάφερε να αρπάξει τις γυναίκες και τις περιουσίες των Αργυράσπιδων.


Τους παρήγγειλε  ότι θα τους τις επέστρεφε, αν του παρέδιδαν τον Ευμένη να τον σκοτώσει – όπερ, βέβαια, εκείνοι και έπραξαν.


Το χρήμα, όμως, πέρα από αναγκαίο, να είναι και άπιστο. Εύκολα σε εγκαταλείπει.


Τους Αργυράσπιδες, μετά την προδοσία τους, ο Αντίγονος τους ξαπόστειλε στην μακρινή Αραχωσία, στον διοικητή της Σιβύρτιο, να τους εξοντώσει, ώστε «μήτε ένας των να επιστρέψει στην Μακεδονία μήτε και να ξαναδεί την θάλασσα την ελληνική».


Και δεν ακούστηκε τίποτε γι’ αυτούς ξανά.




Κωνσταντίνος Μπούρας

www.konstantinosbouras.gr










Σχετικά άρθρα

Ο Θεοδόσης Πελεγρίνης από σκηνής Διδάσκαλος, σύγχρονος φιλόσοφος και μάρτυρας μιας περιρρέουσας ατμόσφαιρας

Μια μέρα θα θεωρήσουμε τους εαυτούς μας ευλογημένους που ζήσανε και άντεξαν και παρήγαγαν Πολιτισμό σε μια τόσο κρίσιμη καμπή της Ιστορίας του Πανανθρώπινου Πολιτισμού.

Μια καθόλου κλασική παρουσίαση βιβλίου για το Βυρσοδεψείο

Κατεβαίνω στο Θέατρο... Όπως πάω στη διαδήλωση. H Έλλη Παπακωνσταντίνου και η ομάδα της ODC Ensemble, γνωστοί κυρίως για τις πολιτικές τους performance στο εξωτερικό, είναι άρρηκτα συνδεδεμένοι με το Βυρσοδεψείο 
ΔΗΜΟΦΙΛΗ
ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ

"Βιβλιοσυναντήσεις: Διαβάζουμε κι αλλάζουμε" - Δράση για σχολικές ομάδες

23/04/18 08:00
Από τη Δευτέρα 23 Απριλίου έως και την Παρασκευή 27 Απριλίου 2018 συγγραφείς-μέλη του Κύκλου επισκέπτονται το Παιδικό Τμήμα της Βιβλιοθήκης ΠΙΟΠ για να συναντήσουν και να συνομιλήσουν με σχολικές ομάδες.
Περισσοτερα...
Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί cookies για την αποτελεσματικότερη λειτουργία του. Συνεχίζοντας την περιήγηση αποδέχεστε στην Πολιτική cookies ×