op
×

Κατερίνα Καρύδη: «Δεν απομυθοποιήθηκαν ποτέ στα μάτια μου κι ας τρώγαμε παρέα ο Ελύτης, ο Μόραλης, ο Χατζιδάκις, ο Γκάτσος»

Διαβάστηκε
Κατερίνα Καρύδη: «Δεν απομυθοποιήθηκαν ποτέ στα μάτια μου κι ας τρώγαμε παρέα ο Ελύτης, ο Μόραλης, ο Χατζιδάκις, ο Γκάτσος»

γράφει η Χαρί Λέκκα

Στην προθήκη κλασσικοί, νέοι και παιδικοί τίτλοι. Λογοτεχνικοί και ποιητικοί. Ελλήνων και ξένων. Με ζωγραφικά εξώφυλλα ως επί το πλείστον.
       

Πατώντας στο μικρό μαρμαρένιο σκαλί κι ανοίγοντας την πόρτα, ασφαλώς και σε διακατέχει εκείνο το συναίσθημα που αποπνέεται από το κιτρινισμένο με άκοπες σελίδες βιβλίο μιας άλλης εποχής, μα είναι εντονότατο και το σύγχρονο.  Όχι μόνο από τα καλώδια που συνδέουν τους υπολογιστές, αλλά κι από τα χαρούμενα εξώφυλλα παραμυθιών, ιστοριών παλαιών δοσμένων σε γραφή της εποχής μας, λογοτεχνήματα καινούργιων ποιητών και συγγραφέων.                                     

Είναι αναγκαίο συχνά πυκνά να κινούμαστε μεταξύ των λογοτεχνικών και καλλιτεχνικών γενεών του 30, του 60, του 90, διότι σκιαγραφώντας τες μαθαίνουμε όχι μόνο τι κληροδότησε η προηγούμενη στην επόμενη, αλλά και τι πρόσφεραν όλες μαζί πνευματικά και κοινωνικά, στην σημερινή, η οποία πορεύεται αξιοπρόσεκτα σε αρκετές περιπτώσεις.                                                                                               
Σεφέρης, Ελύτης, Εγγονόπουλος, Χατζιδάκις, Γκάτσος, Μόραλης,  Χατζηκυριάκος Γκίκας, Κατσίμπαλης, Βασιλείου, Τσαρούχης,  Κουν και τόσοι άλλοι, διαβαίνουν πνευματικό Οίκο διανοουμένων. των Αφορά στις εκδόσεις «Ίκαρος», στον αριθμό 4 της οδού Βουλής,  στο Σύνταγμα.            «Διαβαίνουν», αφού ως ιδιοσυγκρασίες, σε εκρηκτική στην κυριολεξία εποχή για την Ελλάδα, διεκδικούν το φιλοσοφείν, χρειάζονται στέκι για τις συναθροίσεις τους.                                             

Καλά τα πατάρια Λουμίδη και Φλόκα, όπου συγκεντρώνονται, αλλά από αυτά δεν έχουν την δυνατότητα της έκδοσης. Κουβεντιάζουν  διατυπώνονταν ιδέες, αλλά δεν αποτυπώνονται στο χαρτί όλα όσα διαμείβονταν.


Πέντε ημέρες πριν την εκπνοή του 1943, τον προτελευταίο χρόνο της Κατοχής, ο ποιητής Νίκος Καρύδης, ο μουσικός παραγωγός και μετέπειτα ιδρυτής της δισκογραφικής εταιρείας «Λύρα» Αλέκος Πατσιφάς  κι ο κριτικός θεατρικών έργων, συγγραφέας, μεταφραστής Μάριος Πλωρίτης, προχωρούν «εν μία νυκτί των νιάτων τους» στην σύσταση εκδοτικού Οίκου.                                       


«Ίκαρος» τ΄όνομά του, προτείνει ο Γκάτσος και το εγχείρημα ξεκινά. Αντίξοες οι συνθήκες, πενιχρά τα οικονομικά μέσα, αλλά το μεράκι περισσεύει.       
                                                                                        
Οι λογοτέχνες του 30 είναι μία παρέα με τους εικαστικούς της ίδιας γενιάς. Γράφουν και ζωγραφίζουν από τα βάθη της ψυχής τους. Τα γεννήματά τους, τα εμπιστεύονται στον «Ίκαρο» κι εκείνος τα εκδίδει.                                                                                                      

Προβάλει μεγάλη δημιουργική περίοδος και την αφήνουν μαγιά  στους επόμενους και στους μεθεπόμενους, οι οποίοι επίσης είναι «φωτισμένοι».

Από τα τέλη του ΄84, που ο Νίκος Καρύδης έφυγε, -ούτε πλήρης ημερών, ούτε πλήρης έργων-, τις εκδόσεις και το βιβλιοπωλείο αναλαμβάνουν οι δυό του κόρες, Χρυσή και Κατερίνα.

Από το 2004, στον ιστορικό και διατηρητέο1  εκδοτικό και βιβλιοπωλείο «Ικαρος» συναντάς την κόρη της Χρυσής, Μαριλένα Πανουργιά, την Κατερίνα και τον γιό της, Νίκο Αργύρη, οι οποίοι με συνέπεια απαντούν στην συνέχεια, προσθέτοντας τις δικές τους ψηφίδες στην επιλογή, στην διόρθωση, στην σελιδοποίηση, στην εκτύπωση, στην προθήκη.                                                                                          

Στον «Εναλλακτικό» έχουμε την χαρά να φιλοξενούμε σήμερα τον ενεργό «σύνδεσμο» του τότε με το τώρα, την Κατερίνα Καρύδη.


Αν σας ζητούσαμε να αυτοσυστηθείτε, τι θα μας λέγατε;

-Γεννήθηκα στην Αθήνα το 1958.Αν και άριστη μαθήτρια, για λόγους που δεν χωράνε εδώ, δεν συνέχισα σπουδές γεγονός που μου δημιούργησε αρκετές ενοχές που προσπάθησα να απαλύνω διαβάζοντας πάρα πολύ και μαθαίνοντας συνέχεια. Εργάζομαι στον Ίκαρο από το 1984 λίγο πριν τον θάνατο του πατέρα μας. Εχω δυο παιδιά, τον Νίκο και την Αλεξάνδρα που είναι φωτογράφος, και δυο εγγονές που είναι οτι πιο αντικαταθλιπτικό υπάρχει!


Πως βιώσατε την γενιά του 30; Μπορείτε να μας μεταφέρετε την αίσθηση, την εικόνα, το άκουσμα, της εποχής εκείνης;


-Την γενιά του ’30 την έζησα με το δέος και τον θαυμασμό που σου προκαλούν οι «μεγάλοι.» Πολλοί από του σημαντικούς εκπροσώπους της  ήταν στενοί οικογενειακοί φίλοι και μεγάλωσα ακούγοντας τις συζητήσεις τους. Αυτό ήταν μεγάλη τύχη και μεγάλο σχολείο. Εμαθα να αγαπώ την ζωγραφική και την ποίηση σαν κάτι αυτονόητο. Εμαθα να αγαπώ την παράδοση και την λαική τέχνη. Την εσωτερική τάξη και τις αναλογίες που όπως έλεγε ο Χατζηκυριάκος Γκίκας ανταποκρίνονται στην αρχιτεκτονική των βαθειών μας συγκινήσεων.


Ποιος –ποιοι σας εντυπωσίασαν και γιατί;


-Πολλοί με εντυπωσίασαν και πολλούς θαύμασα. Όμως     μεγαλώνοντας, η στενή σχέση, η φιλία και η στήριξη που μας πρόσφεραν απλόχερα ο Ελύτης, ο Μόραλης ο Χατζιδάκις και ο Νίκος Γκάτσος μου έμαθαν πάρα πολλά. Το πιο εντυπωσιακό είναι πόσο συνεπείς ήταν αυτοί οι άνθρωποι στη ζωή τους σε σχέση με το έργο τους. Εννοώ οτι το αξιακό σύστημα που διέπει το έργο, το εφάρμοζαν και στην καθημερινότητά τους και στις σχέσεις τους. Δεν απομυθοποιήθηκαν ποτέ στα μάτια μου κι ας τρώγαμε παρέα.


Ανοίγοντας την πόρτα σας η μυρουδιά του τότε ήρθε έντονη στα ρουθούνια. Συνηθίζεται άραγε ποτέ κ. Καρύδη να συναναστρέφεστε  σε έναν χώρο ποτισμένο από αυτές τις προσωπικότητες;


-Ναι συνηθίζεται όταν είναι ο χώρος σου. Και πρέπει να συνηθίζεται γιατί η ζωή προχωράει και ζούμε στο τώρα.

Ο Ίκαρος δεν είναι μουσείο. Είναι ένας ζωντανός χώρος με κίνηση, προβλήματα, χαρές, αναποδιές αλλά προ παντός νέους δημιουργούς καινούργια βιβλία και πολλά όνειρα για το μέλλον του. Πατάει γερά στην ιστορία του και ναι, υπάρχουν οι παλιές φωτογραφίες και η πατίνα που την θυμίζουν αλλά είναι ανοικτός σε κάθε πρωτοπορία σε κάθε σύγχρονη αναζήτηση.


Πως λειτούργησε σε εσάς, το ότι συνεχίσατε  αυτόν τον γνωστό, ιστορικό εκδοτικό οίκο;


-Σίγουρα σαν μεγάλη ευθύνη. Αλλά ταυτόχρονα και σαν μεγάλο εφόδιο. Διαχειριστήκαμε μια μεγάλη κληρονομιά που έπρεπε να αξιοποιήσουμε και να αναπτύξουμε χωρίς να την προδώσουμε. Αυτό ήταν το στοίχημα.


Ποια ήταν η δική σας συνεισφορά, τι στόχους βάλατε όταν αναλάβατε. Επετεύχθησαν;


-Ο μεγάλος στόχος ήταν το στοίχημα που ανέφερα παραπάνω. Αλλά μην ξεχνάμε οτι αυτά τα 35 χρόνια άλλαξαν τα πάντα στην τυπογραφία, στην αγορά, στους τρόπους επικοινωνίας. Πολύ πιο ραγδαία και χειροπιαστά απ οτι τα προηγούμενα 40 του πατέρα μας. Επρεπε λοιπόν και μεις να προσαρμοζόμαστε στις αλλαγές, να παρακολουθούμε τις εξελίξεις και να υπάρχουμε στην σημερινή αγορά χωρίς να χάσουμε την ταυτότητά μας. Ο κατάλογός μας μεγάλωσε με συνεργασίες και ονόματα για τα οποία είμαστε πολύ περήφανοι. Τα τελευταία 15 χρόνια ο Νίκος και η Μαριλένα έχουν δώσει το δικό τους στίγμα. Είναι πολύ μεγάλη τύχη οτι συνεχίζουν και γνωρίζουν και αγαπούν πολύ αυτό που κάνουν.


Κατά την γνώμη σας ποια είναι τα υλικά της δημιουργίας; Παραμένουν σταθερά στον χρόνο;


-Δεν ξέρω να το απαντήσω αυτό. Υποθέτω η γνώση, η φαντασία, η ανησυχία για τον κόσμο, ώρες ατελείωτες επίπονης δουλειάς, αυτό που ονομάζουμε ταλέντο, κάτι που σε τρώει; Πραγματικά δεν ξέρω αλλά νομίζω οτι παραμένουν σταθερά στον χρόνο.


Τι πιστεύετε για τους νομπελίστες (σας «ανήκουν» κι ο Σεφέρης κι ο Ελύτης). Είναι φτιαγμένοι από ειδική στόφα ή μια στιγμιαία αλλά χαρισματική έμπνευση τους οδηγεί στις βραβεύσεις;


- Στους αναγνώστες ανήκουν. Αλλά η απάντηση είναι οτι ποτέ μια στιγμιαία έμπνευση δεν έδωσε ένα τόσο μεγάλο έργο. Υπάρχει σκληρή δουλειά και ένας ολόκληρος κόσμος από πίσω. Μια κοσμοθεωρία που προτείνουν αυτοί οι δημιουργοί με όλο τους το έργο.


Τι θεωρείτε ότι χαρακτηρίζει το δημιουργικό έργο της σημερινής γενιάς;


-Είναι πιο δύσκολο. Εχουν πολλά να αποδείξουν σε όσους λένε οτι όλα έχουν πιά ειπωθεί. Υπάρχει όμως πάντα το καινούργιο ή ο νέος τρόπος να το πεις. Και υπάρχουν πολλοί σημαντικοί δημιουργοί. Στούς πολύ νέους χρειάζεται προσοχή να μην παρασύρονται από την ταχύτητα και την προχειρότητα της εποχής.


Επιτρέψτε μου την υπόθεση μιας οικογενειακής συνάθροισης των τριών γενεών του εκδοτικού σας Οίκου στο πατάρι, όπου ο πατέρας σας είχε το γραφείο του. Τι πιστεύετε πως θα έλεγε, τι θα του μεταφέρατε;


- Θα ήθελα πολύ να του βάλω τις φωνές που πήγε και πέθανε τόσο νέος και τόσο ξαφνικά! Που δεν ήταν δίπλα μας να μας συμβουλεύει τα πρώτα χρόνια. Και θα ήθελα πάρα πολύ εκείνος να γελάσει και να πει « και τι πειράζει; Αφού τα καταφέρατε μια χαρά!» Και είμαι σίγουρη πως θα ήταν πολύ περήφανος για τα εγγόνια του και πολύ ήσυχος για την συνέχεια του Ίκαρου.


Το πατάρι γιατί έκλεισε;

ΔΕΝ ΕΚΛΕΙΣΕ!!!


1 :Το 1997 το Υπουργείο Πολιτισμού χαρακτήρισε τον ισόγειο χώρο στη οδό Βουλής 4 που στεγάζει τον εκδοτικό οίκο «Ίκαρος» ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο, «…διότι από την ίδρυσή του το 1944 μέχρι σήμερα αποτελεί σημαντικό σημείο αναφοράς για την πνευματική ζωή της Αθήνας. Ο χώρος του «Ίκαρος» αποτέλεσε και αποτελεί τόπο συνάντησης των πνευματικών δημιουργών και έχει αναπόσπαστα συνδεθεί με την Νεοελληνική Λογοτεχνία».


 

 

Λέξεις Κλειδία - Tags
Κατερίνα Καρύδη Εκδόσεις Ίκαρος Οδυσσέας Ελύτης
6
Νίκος Γκάτσος
4
Γιάννης Μόραλης
2
Μάνος Χατζιδάκις
20
Σχετικά άρθρα
ΔΗΜΟΦΙΛΗ
ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ
Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί cookies για την αποτελεσματικότερη λειτουργία του. Συνεχίζοντας την περιήγηση αποδέχεστε στην Πολιτική cookies ×