op
×

3 Oκτωβρίου 1979 αυτοκτονεί ο Νίκος Πουλαντζάς, σε ηλικία 43 ετών...

Διαβάστηκε
3 Oκτωβρίου 1979 αυτοκτονεί ο Νίκος Πουλαντζάς, σε ηλικία 43 ετών...
ανάρτηση του Σπύρος Σούρλας

3 Oκτωβρίου 1979 αυτοκτονεί ο Νίκος Πουλαντζάς, σε ηλικία 43 ετών...

Δυό τρία σχόλια στον περιορισμένο χώρο του fb, μιας και πλέον μπορεί να γίνει μια κριτική αποτιμηση-και με την σημαντική πια κριτική βιβλιογραφία που υπάρχει-.

Από τους σημαντικότερους φιλοσόφους του 20ου αιώνα,ιδιαίτερα οξυδερκής που φυσικά έγινε και αντικείμενο εκμετάλλευσης απο διάφορους πολιτικους σχηματισμούς, γιά να τους 'δικαιωσει ' και καλά...

Δεν έχει φυσικά κανένα νόημα η αναφορά σε σφετεριστές του ονόματός του...

Κάτι ακόμα που εχει καταντήσει ιδιαίτερα ενοχλητικό είναι που διάφοροι ,που εχουν διαβασει μονο κάποιο οπισθόφυλλο τσιτάρουν το γνωστό 'Ο σοσιαλισμος η θα ειναι δημοκρατικός ή δεν θα υπάρξει' .νομίζοντας πως έτσι βρήκαν την απάντηση...

Βέβαια αυτό που ξεχνουν ειναι πως και ακομα στο τελευταιο του βιβλιο 'Κράτος εξουσία και Σοσιαλισμος', ίσως το πιό αντιφατικό όλων ( το έργο καθε φιλοσοφου,δεν είναι ίδιο από την αρχη ως το τέλος) στο οποίο ο Πουλαντζας ρέπει προς την σοσιαλδημοκρατία ,-η οξυδέρκειά του ειναι αυτή,που δεν του επιτρέπει να το πει ανοικτά- και πάλι αναφερει πως 'ο δρόμος προς τον σοσιαλισμο δεν ειναι Βασιλική οδός'...

Τα σημαντικότερα έργα του ειναι το 'Φασισμός και Δικτατορία' και το 'Πολιτικη εξουσια και κοινωνικες τάξεις',στα οποία ,αφένος μεν στο πρώτο κάνει μια ουσιωδέστατη κριτικη στην Τρίτη Διεθνη και στο δεύτερο ο Πουλαντζάς αντιλαμβάνεται το καπιταλιστικό κράτος ως το κέντρο άσκησης της αστικής πολιτικής εξουσίας και συνακόλουθα ως τον παράγοντα πολιτικής συμπύκνωσης και ενοποίησης της συνολικής (οικονομικής πολιτικής ιδεολογικής) κεφαλαιοκρατικής εξουσίας πάνω στην εργατική τάξη και τις άλλες λαϊκές τάξεις.

Για να λειτουργήσει ως ο «οργανωτής» της ενότητας του καπιταλιστικού κοινωνικού σχηματισμού (ενοποίηση των κυρίαρχων τάξεων και ενοποίηση όλης της κοινωνίας στη βάση αυτών των συνολικών κεφαλαιοκρατικών συμφερόντων) το καπιταλιστικό κράτος διατηρεί ως ιδιαίτερη κοινωνική δομή και λειτουργία μια χαρακτηριστική σχετική αυτονομία από την οικονομική βαθμίδα του κοινωνικού σχηματισμού, αλλά και από τα ιδιαίτερα συμφέροντα των επιμέρους κεφαλαιοκρατικών μερίδων.

Συγχρόνως, όμως, παρεμβαίνει, αναγκαστικά, το κράτος αυτό τόσο στην οικονομική βαθμίδα ενός καπιταλιστικού κοινωνικού σχηματισμού, όσο και την ιδεολογική του βαθμίδα (για την απόκρυψη ακριβώς των καπιταλιστικών σχέσεων εκμετάλλευσης και κυριαρχίας), ενώ οι θεσμοί και οι λειτουργίες του διαπερνούνται πέρα για πέρα από την πάλη των τάξεων.

Στο Φασισμός και Δικτατορία (σημαντικότατο πάντα έργο) ο Πουλαντζάς αναφέρει : 'Εκείνο που εξειδικεύει μάλιστα τον φασισμό, είναι ότι λόγω της ιδιαίτερης κρίσης στην οποία αντιστοιχεί εξουδετερώνει πρώτα τις διχογνωμίες που υπάρχουν, εξ αιτιας του στον κρατικό μηχανισμό καταστολής και φτάνει έτσι 'συνταγματικα' στην εξουσία...

Η εξουδετέρωση οφείλεται βασικά στο γεγονός, οτι την στιγμή που αρχίζει η διαδικασία εκφασισμού , οι λαϊκές μάζες έχουν ήδη υποστεί διαδοχικές ήττες , και την στιγμή της ανόδου του στην εξουσία , ο φασισμός έχει ηδη εξασφαλίσει την υποστήριξη ή την ουδετερότητα του συνόλου του άρχοντος συγκροτήματος'..

Επίσης αξίζει να αναφερθεί οτι στην ΄Κριση των Δικτατοριών',ο Πουλαντζάς, για πρώτη φορα, εγκαταλείπει το θεωρητικό μοντέλο των πρώτων του βιβλίων και μιλά για μια 'μεταπρατικη αστική ταξη' που ηθελε την Δικτατορια στην Ελλαδα και μια 'ενδογενή αστική τάξη' που ήταν υπέρ της Δημοκρατίας, σχόλιο που παραπέμπει εν μέρει στην λανθασμένη αποδοχή μιας 'καλής εθνικής αστικής ταξης'..

Πολυ ενδιαφερουσα ειναι η κριτικη που κανει ο Bob Jessop στα 1989 ''Τα δύο τελευταία χρόνια της ζωής του, ο Πουλαντζάς συμπλήρωσε τη διαδρομή του από τον Λενινιστικό αβανγκαρντισμό προς μιαν ιδιάζουσα εκδοχή της αριστερής πτέρυγας του Ευρωκομμουνισμού.

Συμπληρώνοντας αυτήν την τροχιά ο Πουλαντζάς επηρεάστηκε ξεκάθαρα από τα πολιτικά γεγονότα και τη δική του συμμετοχή σε δραστηριότητες συνδικαλιστικές και πολιτικές. Αυτές οι επιδράσεις ενθάρρυναν τη ρήξη του με τον Αλτουσεριανό στρουκτουραλισμό, που είχε προμηθεύσει την αρχική θεωρητική πρώτη ύλη (...)

Έτσι ο Πουλαντζάς γίνεται συνήγορος των φιλελεύθερων κοινοβουλευτικών μορφών και των διαδεδομένων ατομικών ελευθεριών και μοιάζει να εγκαταλείπει την αρχική του άποψη ότι η αστική δημοκρατία ήταν απλώς η θεσμική έκφραση της αστικής πολιτικής κυριαρχίας» (Jessop 1989).

Όπως και νάχει ο Νικος Πουλαντζάς, παραμένει μια μεγάλη μορφή της σκέψης του 20ου αιώνα και άφησε ανολοκλήρωτο έργο..

Από εκεί και πέρα επειδή έχουν γραφτεί διάφορα για την αυτοκτονία του, όπως επί παραδείγματι πως το διέπραξε από 'θεωρητικό αδιέξοδο' αν ίσχυε αυτό, τότε θα είχαν αυτοκτονήσει οι μισοί τουλάχιστον θεωρητικοί κάθε απόχρωσης των κομουνιστικών ρευμάτων βλέποντας την κατάρρευση των εφαρμοσμένων ιδεών τους, σε πολλά επίπεδα..

Γι αυτό ας θυμίσουμε τα αρχικά λόγια του άλλου μεγάλου αυτόχειρα του Μαγιακοφσκυ που αυτός τουλάχιστον άφησε σημείωμα ΄'Σε όλους. Μην κατηγορήσετε κανέναν για το θάνατο μου και παρακαλώ να λείψουν τα κουτσομπολιά. Ο Μακαρίτης τα απεχθανόταν φοβερά. ''



Λέξεις Κλειδία - Tags
Νίκος Πουλαντζάς
3
Σχετικά άρθρα

Πάμπλο, Καστοριάδης, Πουλαντζάς, Αξελός:Η Ελληνική Διανόηση στο Παρίσι - Σειρά Προβολών και Συζητήσεων

Αφιέρωμα στους μεγάλους Έλληνες διανοητές  διοργανώνεται στο Poems & Crimes των εκδόσεων Γαβριηλίδης.  Κορνήλιος Καστοριάδης, Νίκος Πουλαντζάς, Μιχάλης Ράπτης  - Πάμπλο, Κώστας Αξελός.  Από την Τρίτη 8 Ιουλίου μέχρι και την Παρασκευή. Συζητήσεις και προβολές. Είσοδος  ελεύθερη.
ΔΗΜΟΦΙΛΗ
ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ
Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί cookies για την αποτελεσματικότερη λειτουργία του. Συνεχίζοντας την περιήγηση αποδέχεστε στην Πολιτική cookies ×