op
×

Δείκτες Αειφόρου Σχολείου (2014-15) και Δράσεις

Διαβάστηκε
Δείκτες  Αειφόρου Σχολείου (2014-15) και Δράσεις

Δείκτες  Αειφόρου Σχολείου (2014-15) και Δράσεις από τον Δημήτρη Καλαϊτζίδη

Τι μπορούμε να κάνουμε για να ανταποκριθούμε στους δείκτες αειφόρου σχολείου; Παρακάτω θα βρείτε μερικές ιδέες. Όπου τις εμπλουτίζετε, παρακαλώ να μας στέλνετε σχετικό μήνυμα ώστε να τις συμπληρώνουμε και να τις μοιραζόμαστε.

Α. ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ

Π.1.     Ενσωμάτωση, στα μαθήματα του σχολείου, θεμάτων σχετικών με την αειφορία (π.χ. οι στόχοι της χιλιετίας της UNESCO, η πείνα στον κόσμο, προβλήματα που προκαλεί η κοινωνική και οικονομική ανισότητα στους λαούς, εναλλακτικά προς την οικονομία της αγοράς οικονομικά και πολιτικά συστήματα, ριζοσπαστικές και ελευθεριακές παιδαγωγικές προσεγγίσεις, οραματικές προτάσεις ουτοπικών σχολείων, θέματα γυναικείας απελευθέρωσης, σεβασμού των ατομικών διαφορών (πολιτικών, διαιτολογικών κα), το ζήτημα της αποανάπτυξης,  θέματα μείωσης της υπερκατανάλωσης και αντιμετώπισης της διαφημιστικής προπαγάνδας, κα), πέρα απ΄ όσα αναφέρουν τα σχολικά εγχειρίδια, δηλ. το αναλυτικό πρόγραμμα μαθημάτων.

Κάθε εκπαιδευτικός εντάσσει στη διδασκαλία του θέματα που σχετίζονται με την ευρύτερη θεματολογία της αειφορίας. Τέτοια θέματα είναι: Η φτώχια στον κόσμο (και στη χώρα μας), η κατάσταση του περιβάλλοντος και οι κίνδυνοι που το απειλούν, προβλήματα των μεγαλουπόλεων, ρατσισμός-ξενοφοβία, ισότητα των φύλων, η προστασία της βιοποικιλότητας, το φαινόμενο του θερμοκηπίου, η κλιματική αλλαγή, η οικονομική κρίση και οι επιπτώσεις της, τα ναρκωτικά, η βία, η ανισότητα βορρά -νότου, η κυριαρχία των μεγάλων πολυεθνικών κολοσσών, οι αναδυόμενες οικονομίες, τα "νοσήματα του πολιτισμού" , τοπική και παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά, κ.α . Τα θέματα αυτά θα πρέπει να διδάσκονται πέραν όσων περιλαμβάνονται στα σχολικά βιβλία και να αποτελούν επέκταση ή εμβάθυνση διδασκομένων ή να είναι  νέα και μη προβλεπόμενα από το αναλυτικό πρόγραμμα. Μεταξύ αυτών μπορεί να είναι και θέματα που έχουν άμεση σχέση με τη ζωή των παιδιών και των οικογενειών τους όπως το πρόβλημα της ανεργίας, της οικονομικής κρίσης, της διαφθοράς, κ.ά. Η ομάδα που θα αναλάβει το δείκτη αυτό μπορεί να καταρτίσει (με τη βοήθεια του καθηγητή) ένα κατάλογο θεμάτων σχετικών με την αειφορία, να συγκεντρώσει βιβλιογραφία, άρθρα από τον τύπο (γραπτό και ηλεκτρονικό) και να προτείνει στους διδάσκοντες την αξιοποίησή τους μέσα στην τάξη στο πλαίσιο συζητήσεων με τους μαθητές.

Π.2. Ανάπτυξη κριτικής σκέψης: Να περιγραφούν οι ενέργειες και εργαλεία-τεχνικές που αξιοποιεί το σχολείο για την ανάπτυξη της κριτικής σκέψης των μαθητών

Η ανάπτυξη της κριτικής σκέψης των μαθητών είναι μια από τις κύριες επιδιώξεις του αειφόρου σχολείου. Όπως λέει ο Jicling, « η εκπαίδευση  είναι  περισσότερο να διδάσκουμε τους μαθητές πώς να σκέφτονται παρά για το τι να σκέφτονται». Μολονότι δε διδάσκεται η κριτική σκέψη ως μάθημα, μπορεί κανείς να δουλέψει πάνω στην αμφιβολία, στην έκφραση της αμφιβολίας και στη διατύπωση κατάλληλων ερωτήσεων, ώστε να ξεκινήσει η διαδικασία της διερεύνησης για να βρεθούν απαντήσεις. Για κάθε κοινωνικό ή άλλο φαινόμενο μπορεί κανείς να διατυπώνει ορισμένες ερωτήσεις, όπως:

$1·         Τι (είναι αυτό;)

$1·         Γιατί (είναι έτσι;)

$1·         Πώς (ξέρω ότι είναι πράγματι έτσι;)

$1·         Πώς δημιουργήθηκε;    

$1·         Ποιος κερδίζει από αυτό;

$1·         Ποιος χάνει από αυτό;

$1·         Πώς αλλιώς θα μπορούσε να γίνει;

Οι ερωτήσεις αυτές βοηθούν να αναπτυχθεί ο προβληματισμός για τη φύση των κοινωνικών, οικονομικών, πολιτιστικών κα φαινομένων και να επιδιωχθεί να βρεθούν απαντήσεις.



Π.3. Με ποιους τρόπους προσπαθεί το σχολείο να εισαγάγει εναλλακτικές προς τη διάλεξη διδακτικές τεχνικές ή μεθόδους (μάθημα στο ύπαιθρο, στην αυλή του σχολείου, σε χώρους παραγωγής, εργασία σε ομάδες, παιχνίδι ρόλων, δραματοποίηση, προσομοίωση,  θεατρικό παιχνίδι κα). Σε τι ποσοστό του διδακτικού χρόνου οι εκπαιδευτικοί αξιοποιούν τέτοιες μεθόδους; (στόχος: να μην είναι μικρότερο του 40%).

Χωρίς να απορρίπτει κανείς την παραδοσιακή μέθοδο διδασκαλίας (διάλεξη ή εμπλουτισμένη διάλεξη), είναι απαραίτητο να εισαχθούν νέες παιδαγωγικές και διδακτικές εναλλακτικές προς αυτήν, ώστε να καλύπτονται οι διαφορετικές ευφυΐες και τα διαφορετικά στυλ μάθησης (οπτικό, ακουστικό, αισθησιοκινητικό, κτλ). Η ομαδοσυνεργατική, το παιχνίδι ρόλων, η δραματοποίηση, το θεατρικό παιχνίδι, η προσομοίωση, είναι  εναλλακτικές που ποικίλουν τη διδασκαλία, δίνουν τη δυνατότητα να συμμετάσχουν στη μαθησιακή διαδικασία όλα τα παιδιά της τάξης, αποτελούν ελκυστικές μεθόδους για τα παιδιά και αναπτύσσουν κοινωνικές δεξιότητες. Ασφαλώς, η πίεση του χρόνου για ολοκλήρωση της ύλης, δεν επιτρέπει την γενικευμένη αξιοποίηση των εναλλακτικών διδακτικών προσεγγίσεων, ωστόσο, μπορεί κανείς να τις εισαγάγει στη διδασκαλία του ξεκινώντας από ένα μικρό ποσοστό ωρών. Η ομάδα που θα αναλάβει αυτό το δείκτη μπορεί να προτείνει στους εκπαιδευτικούς να παρακολουθήσουν σχετικά σεμινάρια επιμόρφωσης ή να πειραματιστούν με τις μεθόδους αυτές για ένα ποσοστό του χρόνου τους μέσα στην τάξη με τους μαθητές τους. Μπορεί επίσης να ενημερώσει τους μαθητές σχετικά με τις εναλλακτικές αυτές, τι προσφέρουν (σύμφωνα με τη βιβλιογραφία) και γιατί θα πρέπει κανείς να δοκιμάζει νέες παιδαγωγικές και διδακτικές πρακτικές και μεθόδους.

Π.4. Είδος και περιεχόμενο των εκπαιδευτικών-διδακτικών επισκέψεων που πραγματοποίησε το σχολείο, με σκοπό την περιβαλλοντική, κοινωνική, πολιτιστική ενημέρωση, ευαισθητοποίηση ή προβληματισμό των μαθητών (θεματικές εβδομάδες, «ημέρα πολιτιστικής περιήγησης», «ημέρα γνώσης της τοπικής ιστορίας», «ημέρα  χωρίς μάθημα» στο σχολείο- μόνο για συζητήσεις σε θέματα επιλογής των μαθητών, «ημέρα γονέων»-οι γονείς διδάσκουν και διοικούν το σχολείο, «ημέρα του δημάρχου»-ο δήμαρχος διδάσκει και διοικεί το σχολείο, «ημέρα αλληλεγγύης για την καθαρίστρια» κα.).

Κάθε μαθητής/μαθήτρια κατά τη διάρκεια της υποχρεωτικής (τουλάχιστον) εκπαίδευσής του, θα πρέπει να έχει επισκεφτεί ένα ελάχιστο αριθμό μουσείων, μνημείων, τοπίων, οικοτόπων, επαγγελματικών χώρων κτλ,   έτσι ώστε να εμπλουτίσει τις γνώσεις, τις εμπειρίες και τις ικανότητές του ως πολίτης αυτής της χώρας και όλου του κόσμου. Η ομάδα που θα αναλάβει αυτό το δείκτη, θα πρέπει να εισηγηθεί στο σύλλογο διδασκόντων ένα πρόγραμμα εκπαιδευτικών επισκέψεων και στη συνέχεια θα προσπαθήσει για την καλύτερη δυνατή υλοποίησή του. Χώροι και τόποι των επισκέψεων πρέπει να αποφασίζονται δημοκρατικά και από κοινού. Ο δείκτης αφορά τις επισκέψεις που πραγματοποιεί όλο το σχολείο. Η ομάδα που θα αναλάβει αυτό το δείκτη θα εκτυπώσει από το Ημερολόγιο Αειφόρου Σχολείου το αντίστοιχο έντυπο  ή θα το συμπληρώνει ηλεκτρονικά. Το κύριο καθήκον σε σχέση με το δείκτη αυτό είναι η παρέμβαση των μαθητών ώστε να υλοποιείται ο μέγιστος προβλεπόμενος αριθμός εκπαιδευτικών και διδακτικών επισκέψεων ανά έτος. Με την καταγραφή στο Ημερολόγιο, οι μαθητές μπορούν να παρακολουθούν την εξέλιξη των επισκέψεων σε σχέση με τον συνολικό σχολικό χρόνο και να κάνουν τις κατάλληλες παρεμβάσεις.

Π.5. Είδος και περιεχόμενο των εκδηλώσεων (πολιτιστικών, περιβαλλοντικών, για διάχυση αποτελεσμάτων,  κ.ά. όπως εναλλακτικά φεστιβάλ, παρουσιάσεις μαθητικών σχεδίων κα)  που οργανώθηκαν από το σχολείο  με τη συνεργασία μαθητών/εκπαιδευτικών, με ακροατήριο μαθητές, γονείς ή μέλη της τοπικής κοινότητας. Οι εκδηλώσεις μπορεί να γίνονται εντός ή εκτός σχολείου.       

Η συμμετοχή κάθε μαθητή στην οργάνωση και εκτέλεση μιας εκδήλωσης (μιας θεατρικής παράστασης, μιας συναυλίας, μιας πολιτιστικής παρουσίασης, ενός συνόλου χορών, μιας αναπαράστασης, κτλ) αποτελεί εμπειρία ζωής. Το σχολείο θα πρέπει να δίνει σε κάθε μαθητή του τη δυνατότητα να αποκτήσει μια τουλάχιστον τέτοια εμπειρία. Η ομάδα που θα αναλάβει τον δείκτη αυτό, θα πρέπει να συνεργαστεί στενά με εκπαιδευτικούς, μαθητές, με τη διεύθυνση και με εξωσχολικούς συνεργάτες, ώστε το σχολείο να παρουσιάσει μια σειρά εκδηλώσεων που θα έχουν οργανωθεί από τους ίδιους τους μαθητές, με το συντονισμό των εκπαιδευτικών. Ιδέες για τέτοιες εκδηλώσεις υπάρχουν πάρα πολλές και οι μαθητές είναι πολύ εφευρετικοί σ' αυτόν το τομέα. Οι παγκόσμιες ημέρες δίνουν αφορμές, η ύπαρξη συγκεκριμένων ταλέντων σε κάθε σχολείο επίσης, η εξειδίκευση ορισμένων εκπαιδευτικών ή γονέων επίσης, οι ανάγκες για ανάδειξη θεμάτων της σχολικής ζωής κτλ.

Π.6. Μέρος του συνολικού αριθμού διδακτικών ωρών του σχολείου που διεκπεραιώθηκαν με  τη χρήση (ολική ή εν μέρει) Τεχνολογιών Πληροφορίας &  Επικοινωνίας-ΤΠΕ  (Η/Υ, Βιντεοπροβολέας, Διαδραστικός πίνακας).

Στο ίδιο πλαίσιο, όπως με τον προηγούμενο δείκτη, είναι χρήσιμο και διευκολυντικό για σημαντικό τμήμα του συνολικού διδακτικού χρόνου, να αξιοποιούνται για τη διδασκαλία οι σύγχρονες Τεχνολογίες της Πληροφορίας και Επικοινωνίας (ΤΠΕ), όπως ο ηλεκτρονικός υπολογιστής, το ΙΝΤΕΡΝΕΤ, ο βιντεοπροβολέας, ο διαδραστικός πίνακας, τα bolgs, wikies,  και άλλες τέτοιες πλατφόρμες ή προγράμματα. Τα παιδιά είναι πολύ εξοικειωμένα και δέχονται με μεγάλη ευχαρίστηση τον εμπλουτισμό της διδασκαλίας με τέτοια εποπτικά μέσα που αυξάνουν τη διεισδυτικότητα και την αποτελεσματικότητα του μαθήματος και του μηνύματος. Η ομάδα που θα αναλάβει αυτό το δείκτη θα πρέπει, μέσα από συνεργασία με κατάλληλα πρόσωπα και φορείς, να εξασφαλίσει για όλους τους μαθητές τη δυνατότητα να χρησιμοποιούνται οι σύγχρονες ΤΠΕ για τη διδασκαλία των μαθημάτων. Έτσι, αξιοποιώντας την αλλαγή εξοπλισμού από μεγάλες επιχειρήσεις, αξιοποιώντας ποικίλα προγράμματα, αξιοποιώντας μέρος της επιχορήγησης προς το σχολείο για τις λειτουργικές του δαπάνες, σταδιακά και σε ένα βάθος χρόνου, μπορεί να εφοδιάσει το σχολείο με τις κατάλληλες συσκευές και εποπτικά-διδακτικά μέσα. Υπάρχει, ωστόσο, μια λεπτή γραμμή που χωρίζει την αξιοποίηση των ΤΠΕ στη διδασκαλία, από τη μετατροπή της διδασκαλίας σε μέρος των ΤΠΕ.

Π.7. Είδος και περιεχόμενο μαθητικών διαγωνισμών στους οποίους έλαβαν μέρος μαθητές του σχολείου καθώς και είδος ενδοσχολικών διαγωνισμών πάνω σε πρωτότυπα θέματα, τους οποίους προκηρύσσουν οι ίδιοι οι μαθητές.
Η συμμετοχή των μαθητών σε σχολικούς και εξωσχολικούς διαγωνισμούς βοηθά τα παιδιά να ανακαλύψουν ταλέντα που ίσως δε θα μπορούσαν να εντοπιστούν από το μονότονο και ισοπεδωτικό σχολικό πρόγραμμα. Το σχολείο, προκειμένου να δώσει κίνητρα στους μαθητές του, μπορεί να θεσμοθετήσει έναν ή περισσότερους διαγωνισμούς με κατάλληλη θεματολογία, η οποία θα προκύψει μέσα από τη συνεργασία του συλλόγου διδασκόντων με τους μαθητές, τους γονείς, την τοπική αυτοδιοίκηση, κτλ. Είναι σημαντικό οι διαγωνισμοί να  μη προωθούν απροκάλυπτα ή εμμέσως, προϊόντα ή επιχειρήσεις ή καταναλωτικές συνήθειες, που κάνουν τα παιδιά άμεσα ή έμμεσα, υποστηρικτές του συστήματος της καταναλωτικής κοινωνίας..

Π.8. Μαθητικός Σχολικός Κανονισμός που συντάσσει το 15μελές μέσα από μια δημοκρατική διαδικασία αρχικά σε επίπεδο πενταμελών και μετά σε επίπεδο γενικής συνέλευσης μαθητών. Ευρεία συζήτηση με τους εκπαιδευτικούς και τη διεύθυνση για τη θέσπιση του Σχολικού Κανονισμού.
Αυτή μπορεί να είναι μια μορφή αυθεντικής δημοκρατικής διαδικασίας  και μοναδική εμπειρία για τους μαθητές/μαθήτριες. Ξεκινώντας από το τμήμα δημιουργείται το σχέδιο του μαθητικού Σχολικού Κανονισμού. Μετά πηγαίνει σε επίπεδο 15μελούς, το οποίο συνθέτει τις επιμέρους προτάσεις των τμημάτων-5μελών, και δημιουργεί έναν ολοκληρωμένο μαθητικό Σχολικό Κανονισμό. Ο κανονισμός αυτός ψηφίζεται σε Γενική Συνέλευση των μαθητών/μαθητριών του σχολείου με μια κοινοβουλευτική διαδικασία (κατ’ άρθρο και στο σύνολό του). Στη συνέχεια  ο μαθητικός Σχολικός Κανονισμός υποβάλλεται στο Σύλλογο Διδασκόντων για τα περαιτέρω. Τα περαιτέρω μπορεί να είναι σύγκληση Σχολικού Συμβουλίου για την έγκριση του κανονισμού ή συζήτησή του στο Σύλλογο Διδασκόντων για την έγκριση του Σχολικού Κανονισμού.

Π.9. Περιγραφή της πολιτικής του σχολείου με την οποία επιδιώκεται κανένα παιδί να μην εγκαταλείψει το σχολείο πρόωρα.
Πολλά σχολεία έχουν αναπτύξει ένα σύστημα εναλλακτικών ποινών, αντί να τιμωρούν τους μαθητές τους. Η ομάδα που θα αναλάβει το δείκτη αυτό, θα πρέπει να συνεργαστεί με το Διευθυντή/τη Διευθύντρια, με το δεκαπενταμελές μαθητικό συμβούλιο, με τα πενταμελή μαθητικά συμβούλια, με εκτός σχολείου ειδικούς, προκειμένου να προτείνει ένα σύστημα εναλλακτικών ποινών, ενώ ταυτόχρονα θα προσπαθεί να μειωθεί η ανάγκη επιβολής ποινών, με τη βελτίωση του σχολικού κλίματος, με τη συνεργασία, την αλληλεγγύη και την αναθεώρηση των αξιών και κανόνων του σχολείου προς μια πιο δημοκρατική και συμμετοχική κατεύθυνση. Κεντρικό ρόλο θα παίξει η έγκριση ενός δημοκρατικού Σχολικού Κανονισμού που θα προκύψει μέσα από δημοκρατική διαδικασία. Πολύ σημαντικό ρόλο μπορεί να παίξει η σύσταση ομάδας "σχολικών διαμεσολαβητών", κα. Ο δείκτης αφορά όλους τους μαθητές του σχολείου. Το επιθυμητό αποτέλεσμα αυτού του δείκτη είναι ένας κατάλογος με εναλλακτικές ποινές, σοβαρή μείωση των επιβαλλόμενων ποινών και η συνολική  βελτίωση του σχολικού κλίματος.

Π.10. Περιγραφή της πολιτικής του σχολείου με την οποία επιδιώκεται κανένα παιδί να μην εγκαταλείψει το σχολείο πρόωρα
Κάθε παιδί που εγκαταλείπει πρόωρα το σχολείο βρίσκεται σε μεγάλο κίνδυνο, ενώ ταυτόχρονα μειώνονται δραματικά οι πιθανότητές του να ζήσει μια φυσιολογική και ευτυχισμένη ζωή. Το σχολείο θα πρέπει να κάνει κάθε προσπάθεια ώστε όλα τα παιδιά να ολοκληρώσουν τουλάχιστον την υποχρεωτική τους εκπαίδευση. Οφείλουν να επικοινωνούν με τις οικογένειες, κυρίως όταν υπάρχει υπόνοια για σχολική εγκατάλειψη και να εξασφαλίζουν την ολοκλήρωση της υποχρεωτικής εκπαίδευσης κάθε παιδιού. Η ομάδα που θα αναλάβει το δείκτη αυτό θα πρέπει να έχει ανοικτά μάτια και αυτιά, ώστε, αν πληροφορηθεί ότι επίκειται εγκατάλειψη του σχολείου από κάποιο παιδί, να απευθύνεται στα κατάλληλα πρόσωπα ώστε αυτό να αποφευχθεί.


Β. ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ

Κ.1.Εφαρμόζει το σχολείο Σχέδιο Αειφόρου Διαχείρισης (Σ.Α.Δ.) και Σχολικό Πρόγραμμα Δράσης (ΣΠΔ); Να περιγραφεί η δημοκρατική διαδικασία μέσα από την οποία προέκυψαν τα δύο κείμενα, και να δημοσιοποιηθούν ευρύτερα.

Το σχολείο θα πρέπει να έχει το δικό του Σχέδιο Αειφόρου Διαχείρισης και το δικό του Πρόγραμμα Δράσης. Για να καταρτιστούν αυτά τα σχέδια, θα πρέπει η σχολική κοινότητα να βρει χρόνο για συζήτηση, για σκέψη, για λήψη αποφάσεων. Στη διαδικασία κατάρτισης των κειμένων αυτών θα πρέπει να αξιοποιηθούν οι μαθητικές κοινότητες, ο Σύλλογος Γονέων, η Τοπική Αυτοδιοίκηση. Τα κείμενα αυτών των σχεδίων αποτελούν δέσμευση του σχολείου και όταν δημοσιεύονται στην ιστοσελίδα του, θυμίζουν σε όλους αυτή τη δέσμευση και τις προκλήσεις που απορρέουν από αυτήν. Πρότυπα των σχεδίων υπάρχουν στην ιστοσελίδα της Αειφόρουμ, αν και είναι καλύτερο κάθε σχολείο να φτιάξει τα δικά του σχέδια.

Κ.2. Ποιο είναι το ποσοστό των εκπαιδευτικών και των μαθητών/μαθητριών του σχολείου που  συμμετέχουν ενεργά στο Σχέδιο Αειφόρου Διαχείρισης (Σ.Α.Δ);
Η υιοθέτηση της "Ολιστικής Σχολικής Προσέγγισης" σημαίνει ότι όλοι οι εκπαιδευτικοί του σχολείου συμμετέχουν στο Σ.Α.Δ. και στο Σ.Π.Δ. Ωστόσο, επειδή δεν μπορεί κανείς να περιμένει να συμμετέχουν όλοι με τον ίδιο τρόπο, δίνοντας τον ίδιο ακριβώς χρόνο ή την ίδια ακριβώς δραστηριότητα με όλους τους άλλους, είναι αρκετό καθένας να συμμετέχει στην υλοποίηση ενός τουλάχιστον δείκτη. Έτσι, το συνολικό έργο μοιράζεται, άρα δεν επιβαρύνεται κανένας υπέρμετρα, υπάρχει η ικανοποίηση της συμμετοχής απ' όλους, το έργο παράγεται αποτελεσματικά και ικανοποιητικά. Περιμένουμε από κάθε ένα εκπαιδευτικό  να δώσει στο πρόγραμμα ότι μπορεί και μόνο αυτό. Η ομάδα που θα αναλάβει αυτό το δείκτη θα πρέπει να πείσει τους εκπαιδευτικούς ότι το σχολείο, οι ίδιοι, οι μαθητές, η κοινωνία, όλοι, έχουν μόνο να κερδίσουν από την αλλαγή του σχολείου προς ένα αειφόρο πρότυπο. Πρέπει επίσης να τους διαβεβαιώσει ότι θα αναλάβουν μόνο ένα μικρό τμήμα της όλης εργασίας, εκείνο που ταιριάζει περισσότερο στα ενδιαφέροντά τους, στις ανάγκες τους, στις δυνατότητές τους και βέβαια ότι δεν διακινδυνεύουν τίποτε με τη συμμετοχή τους αυτή.

Τα ίδια ισχύουν και για τους μαθητές και τις μαθήτριες. Ιδιαίτερα στα λύκεια, οι μαθητές/μαθήτριες είναι πολύ φορτωμένοι με την προετοιμασία των μαθημάτων τους. Ο ελεύθερος χρόνος τους είναι εξαιρετικά περιορισμένος και το άγχος τους μεγάλο. Όλοι όμως οι μαθητές και οι μαθήτριες μπορούν να κάνουν πράγματα μέσα στο σχολείο, όπως: να πετούν ότι δεν χρειάζονται στον κατάλληλο κάδο, να σβήνουν τα φώτα των διαδρόμων και των χώρων υγιεινής στη διάρκεια του μαθήματος, να σβήνουν τα φώτα φεύγοντας από το σχολείο, να σβήνουν όλους τους υπολογιστές, τους εκτυπωτές, τα φωτοτυπικά και κάθε ηλεκτρική συσκευή αντί να βρίσκονται στο stand by, να απαιτούν και να αγοράζουν βιολογικά τρόφιμα από το κυλικείο, να βοηθούν την καθαρίστρια να διατηρεί καθαρό το σχολείο αποφεύγοντας να ρυπαίνουν και ανεβάζοντας τις καρέκλες τους στα θρανία στο σχόλασμα, να συνεργάζονται με τους εκπαιδευτικούς για τη διοργάνωση των εκδηλώσεων, να συμμετέχουν ενεργά στις μαθητικές συζητήσεις, συνελεύσεις και αποφάσεις,  να φροντίζουν για τη μείωση του αριθμού των φωτοτυπιών, να συνεργάζονται για τη συγκέντρωση των βιβλίων (όσων δεν θέλουν) στο τέλος της σχολικής χρονιάς, να κλείνουν τις βρύσες, να ειδοποιούν αν υπάρχει διαρροή νερού, να προτείνουν θέματα της επικαιρότητας ή θέματα αειφορίας για συζήτηση στην τάξη, να πραγματοποιούν  τις μετρήσεις νερού, ηλεκτρικής ενέργειας, φυσικού αερίου, πετρελαίου, φωτοτυπιών (αφού όλα αυτά γίνονται μέσα στο σχολείο κατά τις ώρες της λειτουργίας του), να συνεργάζονται για τη δημιουργία καλού κλίματος στο σχολείο, να εισηγηθούν τη δημιουργία ομάδας σχολικών διαμεσολαβητών και να συμμετέχουν ενεργά σ' αυτήν, να διευκολύνουν την εισαγωγή και εφαρμογή διαφοροποιημένης διδασκαλίας με νέες διδακτικές μεθόδους ή με σύγχρονα εποπτικά μέσα, κ.ά.

Κ.3. Αριθμός και περιεχόμενο ειδικών Παιδαγωγικών Συνεδριάσεων του Συλλόγου Διδασκόντων (πέραν των υποχρεωτικών), με σκοπό τη συνεργασία των εκπαιδευτικών σε θέματα διδασκαλίας και μάθησης, για την αντιμετώπιση μαθητικών προβλημάτων, για το σχεδιασμό κοινών προγραμμάτων σχετικών με την εκπαίδευση για την αειφορία, για την ανάπτυξη στρατηγικών για τη σχέση του σχολείου με την τοπική και διεθνή κοινότητα, για τον αναστοχασμό σχετικά με την πορεία του σχολείου και την επίτευξη των στόχων του, για τον εμπλουτισμό του αναλυτικού προγράμματος στην κατεύθυνση ανάπτυξης της κριτικής σκέψης.
Σε κάθε σχολείο ο Σύλλογος Διδασκόντων συνεδριάζει σε ορισμένες τακτές προθεσμίες για συγκεκριμένους λόγους (δικαιολόγηση απουσιών, έκδοση αποτελεσμάτων φοίτησης κτλ). Πέρα όμως από τις υποχρεωτικές αυτές συνεδριάσεις, η παιδαγωγική λειτουργία του συλλόγου διδασκόντων απαιτεί συνεδριάσεις τουλάχιστον σε μηνιαία βάση. Στη διάρκεια αυτών των ειδικών παιδαγωγικών συνεδριάσεων οι εκπαιδευτικοί συζητούν για εκδηλώσεις, κοινωνικές δράσεις, αντιμετώπιση ζητημάτων που ανακύπτουν στο σχολείο μεταξύ μαθητών, την παροχή ειδικής βοήθειας σε αδύνατους μαθητές, την πιθανή εισαγωγή καινοτομιών στη διδασκαλία ή στη διοίκηση, την αντιμετώπιση και επίλυση προβλημάτων-αιτημάτων που θέτουν οι μαθητές, πειθαρχικά θέματα κτλ. Όλες αυτές οι συνεδριάσεις παίζουν πάρα πολύ σοβαρό ρόλο στον τρόπο με τον οποίο οι μαθητές αντιλαμβάνονται τη λειτουργία και την κουλτούρα του σχολείου και ως εκ τούτου έχουν πολύ σημαντικό αντίκτυπο στη ζωή του σχολείου.

Κ.4. Μαθητικές κοινότητες (μόνο για Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση)

Κ4.1. Ποια είναι η θεματολογία των εβδομαδιαίων συνεδριάσεων του 15-μελούς μαθητικού συμβουλίου (π.χ. ανοικτό σχολείο, μείωση των εξετάσεων, αύξηση της εργασίας-διδασκαλίας εκτός σχολείου κα)

Κ4.2 Ποια είναι η θεματολογία των ανά δεκαπενθήμερο (15) συνεδριάσεων των 5μελών μαθητικών συμβουλίων, με θέματα σχετικά με την περιβαλλοντική διαχείριση του σχολικού κτιρίου, τις μεθόδους διδασκαλίας, τις γενικότερες συνθήκες μάθησης και ασφάλειας κτλ.
Οι μαθητικές κοινότητες είναι μια κατάκτηση των μαθητών η οποία πρέπει να αξιοποιείται από τους ίδιους. Συνήθως όμως οι συνεδριάσεις του 15μελούς εξαντλούνται στη συζήτηση σχετικά με την εκδρομή, με το πάρτι του σχολείου ή με καμιά κατάληψη. Τα 15μελή μπορούν να παίξουν πολύ σοβαρό και εποικοδομητικό ρόλο στη λειτουργία του σχολείου, εισηγούμενα μια πληθώρα θεμάτων (εισαγωγή καινοτομιών, ανάληψη κοινωνικών και περιβαλλοντικών δράσεων, συμμετοχή σε κοινωνικές εκδηλώσεις και προσπάθειες, προτάσεις για βελτίωση των σχέσεων μέσα στο σχολείο, συμβολή στην αντιμετώπιση προβληματικών καταστάσεων μέσα στο σχολείο, κά.). Αν μάλιστα τηρείται ένα ημερολόγιο-πρακτικό συνεδριάσεων με επιμέλεια, αυξάνεται η αίσθηση της δυναμικής συμμετοχής και της σοβαρότητας του ρόλου στη σχολική κοινότητα.   Η ομάδα που αναλαμβάνει αυτό το δείκτη, θα πρέπει να "πυροδοτήσει" συχνότερες συνεδριάσεις του 15μελούς με θέματα σημαντικά για όλο το σχολείο. Θα πιέζει το 15μελές για συχνότερες συνεδριάσεις με θεματολογία που αναφέρεται στη βελτίωση της ζωής των παιδιών μέσα στο σχολείο, στη βελτίωση των διδακτικών μεθόδων, στην ανάληψη πρωτοβουλιών σχετικά με την τοπική κοινωνία, στην ανάληψη πρωτοβουλιών για περιβαλλοντικά θέματα (π.χ. η υιοθεσία του τοπικού πάρκου), για τις εκπαιδευτικές επισκέψεις με σωστό επιμορφωτικό πρόγραμμα,  κ.α. Καθώς μάλιστα θα πιέζει για σωστή τήρηση του βιβλίου πρακτικών των συνεδριάσεων του 15μελούς, μπορεί να αφήσει στο σχολείο μια εξαιρετική δημοκρατική παρακαταθήκη.

Κ 4.3 Ποια είναι η θεματολογία των μηνιαίων μαθητικών Γενικών Συνελεύσεων (όλων των μαθητών/μαθητριών του σχολείου)

 Ακόμη λιγότερο από τα 15μελή ή τα 5μελή, έχει αξιοποιηθεί η μαθητική γενική συνέλευση. Κατά κανόνα αυτή συγκαλείται μόνο αν υπάρχει μια εκ των προτέρων συμφωνημένη απόφαση για ένα ζήτημα. Ωστόσο, η γενική συνέλευση είναι το δημοκρατικό θεμέλιο για τη λειτουργία του σχολείου και των μαθητικών κοινοτήτων και έτσι θα πρέπει να λειτουργεί σε κάθε σχολείο. Πολλά ζητήματα εμπίπτουν στην αρμοδιότητα της γενικής μαθητικής συνέλευσης, όπως π.χ. αποφάσεις για σχολικές εκδηλώσεις, σχολικές εκπαιδευτικές επισκέψεις, ζητήματα εισαγωγής καινοτομιών,  συνεργασιών με εξωσχολικούς επιστήμονες, υπεράσπιση του δημόσιου χαρακτήρα του σχολείου, για διατύπωση αιτημάτων, κτλ. Ένα σχολείο δεν μπορεί να ισχυρίζεται ότι λειτουργεί δημοκρατικά, αν οι δημοκρατικοί θεσμοί του δεν λειτουργούν σωστά και αποτελεσματικά.

Κ.5 Κοινωνικές δράσεις και δράσεις προστασίας του περιβάλλοντος εκτός σχολείου (π.χ. δράσεις για την κοινωνική ανισότητα, δράσεις για τα δικαιώματα του ανθρώπου (ανδρών, γυναικών, παιδιών), βοήθεια σε άστεγους και πεινασμένους, βοήθεια σε μετανάστες, δενδροφυτεύσεις, ανταλλακτικά παζάρια  κ.ά.).
Κάθε σχολείο αποτελεί μια κοινωνική δομή μέσα στο δεδομένο χώρο  του, τη γειτονιά του. Η δομή αυτή επηρεάζει το γύρω χώρο  και επηρεάζεται από αυτόν. Στους σημερινούς δύσκολους καιρούς τα παιδιά κάθε σχολείου, μαζί με τους εκπαιδευτικούς,  που αποτελούν το πιο πολυπληθές μορφωμένο  κοινωνικό υποσύνολο, μπορούν να παίξουν πολύ σημαντικό κοινωνικό ρόλο σε τοπικό επίπεδο. Η πείρα που έχει ήδη αποκτηθεί από τις δράσεις των σχολείων στο πλαίσιο του Βραβείου Αειφόρου Σχολείου υποδεικνύει μια ποικιλία κοινωνικών παρεμβάσεων με θετικό περιεχόμενο, τέτοιο που μετατρέπει το σχολείο από μια αποκομμένη δομή παροχή γνώσης σε μια κοινότητα κοινωνικής μάθησης , πηγή κοινωνικής παρέμβασης με πολιτικό και κοινωνικό χαρακτήρα. Παραδείγματα τέτοιων δράσεων είναι τα παρακάτω: Συμμετοχή των μαθητών σε αναγνωρισμένους εράνους όπως ο αντικαρκινικός. Επισκέψεις μαθητικών ομάδων σε γηροκομεία. Σε μια τέτοια επίσκεψη οι μαθήτριες μιας ΕΠΑΣ κούρεψαν και χτένισαν τους παππούδες και τις γιαγιάδες. Σε μια άλλη επίσκεψη, οι μαθητές χρησιμοποιώντας χρήματα που είχαν συγκεντρώσει από την πώληση χαρτιού ανακύκλωσης, πρόσφεραν στους ηλικιωμένους εσώρουχα, ενώ μια άλλη ομάδα τραγούδησε  και χόρεψε  μαζί τους. Η συμμετοχή σε οργανωμένες δενδροφυτεύσεις, η δενδροφύτευση συγκεκριμένης επιφάνειας και η ανάληψη της φροντίδας των μικρών δέντρων για μια σειρά ετών από τους μαθητές ενός σχολείου, η συμμετοχή των μαθητών σε καμπάνια ενημέρωσης των πολιτών μιας γειτονιάς για την ανακύκλωση με διανομή ενημερωτικών φυλλαδίων, η συγκέντρωση χρημάτων ή τροφίμων για την προσωρινή ανακούφιση πολύ φτωχών οικογενειών στον άμεσο κοινωνικό περίγυρο του σχολείου, η ανάληψη του κόστους συμμετοχής στην εκδρομή για μια μαθήτρια με οικονομικά προβλήματα κ. ά., είναι μερικές μόνο ιδέες για το τι μπορεί να κάνει ένα σχολείο στο πεδίο της κοινωνικής προσφοράς. Η ομάδα που θα αναλάβει αυτό το δείκτη έχει να κάνει πολλά πράγματα και να προσφέρει σοβαρό κοινωνικό έργο. Στο Ημερολόγιο Αειφόρου Σχολείου υπάρχει το σχετικό έντυπο για την καταγραφή όλων των δράσεων.

Κ.6.  Επιστήμονες, καλλιτέχνες και άλλοι ενεργοί πολίτες  με τους οποίους συνεργάστηκε το σχολείο προκειμένου να ενημερώσουν τους εκπαιδευτικούς και τους μαθητές για θέματα αειφορίας ή θέματα εκπαιδευτικού και κοινωνικού προβληματισμού εν γένει, όπως η θεματολογία του Π1;
Το σχολείο βρίσκεται σε διαρκή αλληλεπίδραση με την τοπική κοινωνία. Αυτή περιλαμβάνει σημαντικούς ανθρώπους, επιστήμονες, καλλιτέχνες, τεχνίτες, επαγγελματίες κτλ,, οι οποίοι μπορούν να προσφέρουν στα παιδιά ενός σχολείου, πέραν του αναλυτικού προγράμματος, τις γνώσεις, τις ιδέες, τις εμπειρίες τους, εμπλουτίζοντας μ' αυτό τον τρόπο τις αντίστοιχες των παιδιών. Η ομάδα που θα αναλάβει αυτό το δείκτη θα έχει ασφαλώς να επιλέξει από ένα μακρύ κατάλογο σημαντικών ανθρώπων που μπορούν να μιλήσουν για θέματα υγείας, πρόληψης ασθενειών και ατυχημάτων, καθημερινής ζωής, επιλογής επαγγέλματος, επιλογής σπουδών, για θέματα τέχνης και τεχνολογίας κ. ά. Σήμερα που το SKYPE αποτελεί μια δωρεάν ευκολία, άνθρωποι από τα πιο μακρινά μέρη του κόσμου μπορούν να βρεθούν στην αίθουσα διδασκαλίας και να κάνουν μια παρουσίαση ή μια συζήτηση με τα παιδιά της τάξης. ο Δείκτης αφορά όλο το σχολείο. Η ομάδα που θα αναλάβει αυτό το δείκτη θα πρέπει να προετοιμάσει μια σειρά ομιλιών από εξωσχολικούς σημαντικούς ανθρώπους (ας πούμε μια φορά το μήνα) οι οποίοι θα επισκεφτούν το σχολείο για να μιλήσουν και να συζητήσουν με τους μαθητές θέματα ποικίλου ενδιαφέροντος. Στο "Ημερολόγιο"  υπάρχει έντυπο καταγραφής και παρακολούθησης του δείκτη. Η ομάδα αναλαμβάνει όλες τις διατυπώσεις, δηλ. επικοινωνία, πρόσκληση, συναπόφαση για τον τίτλο του θέματος, υποδοχή, οργάνωση της εκδήλωσης, δημοσίευση φωτογραφιών και μικρής αναφοράς.

Κ.7 Ποια πολιτική πρόληψης, προστασίας της υγείας και υγιεινής διατροφής ακολουθεί το σχολείο; (πχ. αποκλεισμός από το κυλικείο τροφών που προέρχονται από μεγάλες αποστάσεις, αποκλεισμός τροφών που προέρχονται από κακομεταχείριση ζώων, αποκλεισμός τροφών που προέρχονται από εκμετάλλευση ανθρώπων κα).
Καθώς η χώρα μας παρουσιάζει ψηλά ποσοστά παχύσαρκων παιδιών, ραγδαία αυξανόμενα ποσοστά αλλεργιών και διαβήτη, είναι απαραίτητο το σχολείο να κάνει μια προσπάθεια ώστε οι μαθητές/μαθήτριες να τρέφονται σωστά (τουλάχιστον όσο είναι τα παιδιά στο σχολείο). Στο ζήτημα αυτό θα πρέπει να εμπλακούν ενεργά οι γονείς μέσα από το Σύλλογο Γονέων, ώστε να μη περιοριστεί η προσπάθεια μέσα στο σχολείο αλλά να επεκταθεί σε όλη τη διάρκεια του 24ώρου, προκειμένου να υπάρξει θετικό αποτέλεσμα. Η δυνατότητα επιλογής υγιεινού φαγητού είναι δικαίωμα των μαθητών και υποχρέωση  του σχολείου. Η νομοθεσία καθορίζει με λεπτομέρεια τα επιτρεπόμενα για πώληση είδη τροφίμων από ένα σχολικό κυλικείο, αλλά συχνά παραβιάζοντα όλα αυτά για γνωστούς λόγους. Η πρόταση εκ μέρους των μαθητών ενός σχολείου για πώληση βιολογικών τροφίμων από το σχολικό κυλικείο, ακολουθείται ασφαλώς από την στήριξη-αγορά αυτών των διατροφικών ειδών, αφού αλλιώς θα σταματήσει η πώλησή τους. Οι μαθητές της ομάδας που θα αναλάβει αυτό το δείκτη, μπορούν να πραγματοποιήσουν μια έρευνα, με ερωτηματολόγιο, μεταξύ των συμμαθητών τους, να καταγράψουν τις προτιμήσεις τους και στη συνέχεια, σε συνεννόηση με τον ιδιοκτήτη του κυλικείου, να προτείνουν την πώληση βιολογικών τροφίμων. Βιολογικά προϊόντα μπορεί να είναι από τα επιτρεπόμενα είδη πώλησης σε κυλικεία, όσα έχουν πιστοποίηση βιολογικού.  Η έρευνα που θα πραγματοποιήσει η ομάδα, μπορεί να επεκταθεί στις διατροφικές συνήθειες των μαθητών και στη συνέχεια, μετά την επεξεργασία των ερωτηματολογίων, να κάνει παρέμβαση για τη βελτίωση της διατροφής των μαθητών μέσα στο σχολείο. Σε ένα σχολείο θεσμοθέτησαν την «Ώρα για φρούτο», δηλαδή το 2ο διάλειμμα στο οποίο οι μαθητές έτρωγαν όλοι φρούτο που έφερναν από το σπίτι τους. Σε συνεννόηση με το Σύλλογο Γονέων, η πρωτοβουλία ξεκίνησε με δωρεά φρούτων από το Σύλλογο Γονέων. Μαζί με την εισαγωγή των βιολογικών τροφίμων στο σχολικό κυλικείο θα πρέπει να συνεδριάσει η επιτροπή κυλικείου, ώστε να βεβαιωθεί ότι το κυλικείο τηρεί τους νόμους, σχετικά με τα επιτρεπόμενα και μη επιτρεπόμενα είδη.

Κ.8.  Έχει γίνει αισθητική αναβάθμιση του σχολείου από τους μαθητές σε συνεργασία με εκπαιδευτικούς, γονείς, Δήμο, κ.ά (ζωγραφική, καθαριότητα, αναδιάταξη επίπλων, κτλ);

Ακόμη και το πιο όμορφο και καλοδιατηρημένο σχολείο έχει πολλά περιθώρια βελτιώσεων. Τα πιο πολλά σχολικά κτήρια είναι συχνά ελάχιστα ελκυστικά για τα παιδιά, για τους εκπαιδευτικούς που εργάζονται σ' αυτά, για τους γονείς. Η συνεργασία των παιδιών με τους καθηγητές τους, με εξωσχολικούς καλλιτέχνες και επιστήμονες, η βοήθεια από την Τοπική Αυτοδιοίκηση και φυσικά το μεράκι, μπορούν να μετατρέψουν ένα σχολείο σε ένα αγαπημένο χώρο ζωής και δημιουργίας. Δεν αρκεί να στολίσει μια τάξη την αίθουσά της. Η απόφαση μπορεί να ληφθεί συλλογικά και να αφορά όλο το εσωτερικό και το εξωτερικό του σχολείου και να εκτείνεται από ένα απλό στολισμό με αφίσες ή ζωγραφικά έργα των μαθητών, μέχρι τη δωρεά πινάκων από ζωγράφους, τον υδροχρωματισμό των τοίχων, τη δημιουργία έργων από ομάδες της Σχολής Καλών Τεχνών, κτλ. Η ουσία βρίσκεται στη συνεργασία των παιδιών, στην ανάδειξη των αισθητικών τους ανησυχιών, στην ανάδειξη των ταλέντων που θα ομορφύνουν το σχολείο και στη συνεργασία με εξωσχολικούς επιστήμονες και καλλιτέχνες, για να δημιουργηθεί ένα φιλικό και ελκυστικό σχολικό περιβάλλον. Ωστόσο, δεν νοείται ως αναβάθμιση η ανάρτηση μερικών αφισών. Η έννοια της αναβάθμισης περιλαμβάνει ενεργό συμμετοχή σημαντικού αριθμού μαθητών που συντονίζονται από έναν ή περισσότερους εκπαιδευτικούς, η δε παρέμβαση δεν περιορίζεται τοπικά (μια αίθουσα) ή σε ένα είδος (ανάρτηση μερικών αφισών). Η ομάδα που αναλαμβάνει αυτό το δείκτη, θα πρέπει να έλθει σε επαφή με τα 5μελή και το 15μελές, ώστε συλλογικά να αποφασιστεί η αισθητική αναβάθμιση του σχολείου. Με τη βοήθεια του καθηγητή μπορεί να γίνει μια μικρή οικονομική μελέτη για το κόστος της αναβάθμισης. Στη συνέχεια να βρεθούν συνεργάτες για το σχεδιασμό της παρέμβασης και την εκτέλεσή της. Είναι βέβαιο ότι μεταξύ των μαθητών υπάρχουν αρκετοί καλλιτέχνες που μπορούν να συμβάλλουν στη δημιουργία ενός σχολείου που θα ελκύει τους μαθητές. Η ομάδα, με μια ψηφιακή κάμερα, καταγράφει όλη την εξέλιξη της δράσης, από τις συζητήσεις για την αισθητική αναβάθμιση,  τη λήψη αποφάσεων στο 15μελές, τη συγκρότηση της ομάδας των "καλλιτεχνών" και την εκτέλεση της αναβάθμισης, παίρνοντας διαρκώς συνεντεύξεις από τους συντελεστές του ωραίου αυτού έργου. Στο τέλος, με ένα καλό μοντάζ, η ομάδα έχει έτοιμο το τέχνημά της και μια εξαιρετική παρουσίαση. Ο δείκτης αφορά αισθητική παρέμβαση της τάξης αλλά και πέρα από αυτή, σημαντικό τμήμα τουλάχιστον των κοινόχρηστων χώρων του σχολείου.

Κ.9 Ώρες και περιεχόμενο σεμιναρίων που παρακολούθησαν οι εκπαιδευτικοί του σχολείου για θέματα σχετικά με την αειφορία, τις νέες διδακτικές προσεγγίσεις, τη διαχείριση κρίσεων και συγκρούσεων, την ανάπτυξη ικανοτήτων λήψης αποφάσεων, για την παγκόσμια και την ελληνική οικονομική και περιβαλλοντική κρίση, το μεταναστευτικό ζήτημα, το γυναικείο ζήτημα, την ανεργία και τις επιπτώσεις της στο άτομο και στην κοινωνία, την κοινωνική και οικονομική ανισότητα, τις μεγάλες πολυεθνικές εταιρείες και το ρόλο τους, το ρόλο των μεγάλων διεθνών θεσμών, κτλ.).
Ο δείκτης αυτός δίνει κίνητρο στους εκπαιδευτικούς να βελτιώσουν  την επαγγελματική τους κατάρτιση, συμμετέχοντας-παρακολουθώντας σεμινάρια με κατάλληλη θεματολογία.

Κ.10  Ώρες και περιεχόμενο σεμιναρίων που παρακολούθησε ο διευθυντής του σχολείου με την ίδια θεματολογία, όπως εκείνη των εκπαιδευτικών και επίσης σχετικά με τα καθήκοντα και τις αρμοδιότητες του διευθυντή (ηγεσία, διοίκηση, κτλ).                                                                                                       
Το ίδιο, όπως πιο πάνω, ισχύει και για το δείκτη αυτό. Ιδιαίτερα ο καίριος ρόλος του διευθυντή απαιτεί διαρκή επιμόρφωση και εκσυγχρονισμό των γνώσεων και των πρακτικών που ακολουθεί στη διοίκηση του σχολείου. Ο μορφωμένος και επιμορφωμένος διευθυντής, ο διευθυντής με όραμα και ικανότητες διαχείρισης της αλλαγής,  είναι το μεγαλύτερο κεφάλαιο της εκπαίδευσης, διότι αυτός καθοδηγεί μια σχολική μονάδα προς την αειφορία.

K.11. Θεματολογία  των Σχολικών Συμβουλίων που έχουν συγκληθεί με στόχο την ενημέρωση, την ανάπτυξη προβληματισμού και τη λήψη αποφάσεων σχετικά με την περιβαλλοντική διαχείριση του σχολικού κτιρίου, τις μεθόδους και δραστηριότητες διδασκαλίας και μάθησης, τις σχέσεις του σχολείου με την τοπική και διεθνή κοινότητα.

Το Σχολικό Συμβούλιο είναι ένας θεσμός δημοκρατικής λειτουργίας του σχολείου και έχει ως βασικό σκοπό τη συνεργασία  για την επίλυση προβλημάτων,  τη δημοκρατική λογοδοσία, την εμπλοκή των θεσμικών παραγόντων της σχολικής ζωής στην αντιμετώπιση προβλημάτων και ζητημάτων του σχολείου. Σύμφωνα με το νόμο τα σχολικά συμβούλια συγκαλούνται τακτικά τρεις φορές το χρόνο, αλλά αυτό σπάνια τηρείται από τα σχολεία. Ωστόσο, το αειφόρο σχολείο θα πρέπει να αξιοποιήσει όλους τους θεσμούς δημοκρατικής και συμμετοχικής λειτουργίας ώστε να ενδυναμώσει τους δεσμούς του με την τοπική κοινωνία. Η συμμετοχή στο σχολικό συμβούλιο των μελών του συλλόγου διδασκόντων ως ατόμων, του διευθυντή, εκπροσώπου της Τοπικής  Αυτοδιοίκησης και εκπροσώπων των μαθητών, τους δίνει τη δυνατότητα να συζητήσουν θέματα εκτός του καθιερωμένου πλαισίου λειτουργίας του σχολείου, σε μια πιο χαλαρή και πιο ευρεία θεσμική λειτουργία. Ως εκ τούτου, θα πρέπει να αξιοποιείται πλήρως ο θεσμός του Σχολικού  Συμβουλίου στο πλαίσιο του Αειφόρου Σχολείου.

Κ 12.  Ποια πολιτική προσέγγισης εφαρμόζει το σχολείο προκειμένου να έλθουν οι γονείς πλησιέστερα προς αυτό;

Οι γονείς και κηδεμόνες αποτελούν ένα κεφάλαιο του σχολείου και ως τέτοιο θα πρέπει να αντιμετωπίζονται από το διευθυντή και το σύλλογο διδασκόντων. Ανάμεσα στους γονείς υπάρχουν επιτυχημένοι επαγγελματίες, επιστήμονες, τεχνίτες και τεχνικοί που μπορούν να προσφέρουν πολλά στους μαθητές. Ο Σύλλογος Γονέων και Κηδεμόνων, αποτελεί οργανικό τμήμα του σχολείου και έχει υποστηρικτικό ρόλο σε κάθε δράση που οργανώνουν μαθητές με τους εκπαιδευτικούς. Ισχυρός Σύλλογος Γονέων είναι εγγύηση σταθερότητας και λειτουργικότητας για το σχολείο και η ομάδα που θα αναλάβει αυτό το δείκτη, θα πρέπει να πείσει όλους τους γονείς να συμμετέχουν ενεργά στις διαδικασίες εκλογών και γενικών συνελεύσεων, προκειμένου να γνωρίζουν η να γνωστοποιούν τα προβλήματα του σχολείου και να επιδιώκουν τη λύση τους. Η ηγεσία του σχολείου θα πρέπει να βρει τα κατάλληλα εργαλεία ώστε ο Σύλλογος Γονέων να είναι ενεργός και να συμμετέχει στη ζωή του σχολείου. Τα σχολικά συμβούλια είναι ένας τρόπος να ασκήσουν τον εποικοδομητικό τους ρόλο οι σύλλογοι γονέων.


Γ. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ

Ο.1 Διαχείριση απορριμμάτων. Ποια πολιτική μείωσης της κατανάλωσης ακολουθεί το σχολείο για τις δικές του προμήθειες;

Ο.1.1 Βάρος ανακυκλώσιμων υλικών (χαρτιού, γυαλιού, μετάλλων, πλαστικού) που δόθηκαν για ανακύκλωση ανά μαθητή και εκπαιδευτικό.

Η ομάδα που θα αναλάβει αυτόν και τον επόμενο  το δείκτη μπορεί να οργανώσει ένα σύστημα συλλογής των ανακυκλώσιμων και των απορριμμάτων του σχολείου. Σε κάποια σχολεία αυτό γίνεται ως εξής: Σε κάθε αίθουσα διδασκαλίας   τοποθετούνται δύο κάδοι. Ο ένας φέρει πάνω του το σήμα της ανακύκλωσης. Οι μαθητές ενημερώνονται από τα μέλη της ομάδας που έχει αναλάβει αυτούς τους δύο δείκτες, σχετικά με  τους δύο κάδους και για τον τρόπο με τον οποίο θα διαχωρίζουν όσα αντικείμενα τους είναι άχρηστα. Στον κάδο με το σήμα της ανακύκλωσης πετούν τα ανακυκλώσιμα και στον δεύτερο τα απορρίμματα. Για να γνωρίζουν οι μαθητές ποια υλικά είναι ανακυκλώσιμα και ποια όχι, ώστε να κάνουν σωστά τη διαλογή, αρχικά γίνεται ενημέρωση στη διάρκεια της πρωινής συγκέντρωσης. Η ομάδα επιδεικνύει στους μαθητές του σχολείου ανακυκλώσιμα και μη ανακυκλώσιμα αντικείμενα, ώστε να εξοικειωθούν οπτικά με τα αντικείμενα αυτά. Στη συνέχεια τοποθετείται πάνω από τους κάδους(στον τοίχο)  μια ενημερωτική πινακίδα η οποία περιλαμβάνει επίσης τα είδη των αντικειμένων που ανακυκλώνονται και εκείνων που δεν ανακυκλώνονται. Μετά το σχόλασμα, η καθαρίστρια συγκεντρώνει σε μια μεγάλη σακούλα όλα τα απορρίμματα και σε μια δεύτερη όλα τα ανακυκλώσιμα, δένει τις σακούλες και τις αφήνει σε μια συγκεκριμένη θέση στο σχολείο. Το επόμενο πρωί, τα μέλη της "ομάδας ανακύκλωσης", ζυγίζουν (ας πούμε  με μια ζυγαριά μπάνιου) το βάρος των ανακυκλώσιμων και το βάρος των απορριμμάτων, σημειώνοντας σε ένα έντυπο την ημερομηνία και τα σχετικά βάρη. Το έντυπο υπάρχει το «Ημερολόγιο Αειφόρου  Σχολείου». Στο τέλος της βδομάδας ή του 15ήμερου ή του μήνα μπορούν να γνωρίζουν πόσο είναι το βάρος των ανακυκλώσιμων και πόσο το βάρος των απορριμμάτων. Γνωρίζοντας τη σχέση των δύο βαρών, μπορούν να κάνουν παρέμβαση με κατάλληλο τρόπο,  ώστε να αυξηθεί το ποσοστό των ανακυκλώσιμων και να μειωθεί το ποσοστό των απορριμμάτων. Με βάση τις μετρήσεις και τη σχέση ανακυκλώσιμων/απορριμμάτων, η ομάδα συζητά τους λόγους για την εμφάνιση αυτής της σχέσης και σχεδιάζει παρεμβάσεις στο σχολείο, ώστε να μη πετάγεται στα απορρίμματα τίποτε χρήσιμο. Η ομάδα μπορεί να καλέσει εκπροσώπους του Δήμου που έχει (ή δεν έχει) σύστημα αποκομιδής των ανακυκλώσιμων και συζητήσει μαζί του τρόπους για τη βελτίωση του συστήματος (ή τη δημιουργία συστήματος) και για την καλύτερη ενημέρωση των πολιτών στο θέμα αυτό. Στο τέλος της χρονιάς, διαιρώντας κάθε βάρος με τον αριθμό των μαθητών του σχολείου, μπορούν να εξάγουν την τιμή των δεικτών ανακυκλώσιμων/απορριμμάτων. Σημείωση. Ακόμη κι αν ο Δήμος δεν έχει σύστημα αποκομιδής των ανακυκλώσιμων, οι μαθητές του σχολείου πρέπει να είναι σε θέση να ξεχωρίζουν τα χρήσιμα από τα άχρηστα υλικά, να μπορούν να συμμετέχουν με επιτυχία σε προσπάθειες των Δήμων να στήσουν προγράμματα ανακύκλωσης, και γενικότερα να υιοθετήσουν φιλική προς το περιβάλλον συμπεριφορά.

Ο. 1.2 Βάρος απορριμμάτων που πάει για τη χωματερή, ανά μαθητή και εκπαιδευτικό. Βλέπε Δείκτη Ο.1.1

Ο.1.3 Βάρος μπαταριών, λαμπτήρων και ηλεκτρικών-ηλεκτρονικών συσκευών που δόθηκαν για ανακύκλωση, ανά μαθητή και εκπαιδευτικό.

Τα "απορρίμματα" αυτά είναι εξαιρετικά χρήσιμα και αξίζουν αρκετά χρήματα. Περιέχουν σπάνια μέταλλα, κοινά μέταλλα, πλαστικό, κτλ, τα οποία δεν είναι απορρίμματα. Επιπλέον η απόρριψή τους στις χωματερές μπορεί να επιβαρύνει πολύ τα υπόγεια νερά με τοξικές ουσίες οι οποίες κάποια στιγμή εμφανίζονται στο ποτήρι ή στο πιάτο μας.  Άρα είναι επιτακτική ανάγκη να συλλέγονται. Πρόσφατη μελέτη Ελληνικού Πανεπιστημίου αποκάλυψε ότι τα "απορρίμματα" αυτά παραμένουν στους κάδους μόνο για 15 λεπτά και στη συνέχεια κάποιος τα μαζεύει και τα πουλά. Μάλιστα (και αυτό μπορεί να αποτελέσει θέμα συζήτησης στην ομάδα) ένας εισαγγελέας απήγγειλε κατηγορίες σε αλλοδαπό ο οποίος έπαιρνε από κάδους απορριμμάτων χρήσιμα υλικά. Σήμερα υπάρχουν γνωστές εταιρείες  (ΑΦΗΣ, ΦΩΤΟΚΥΚΛΩΣΗ, κά) που φέρνουν στο σχολείο τους κατάλληλους κάδους για τη συγκέντρωση μπαταριών και ηλεκτρικών-ηλεκτρονικών συσκευών. Σε απομακρυσμένες περιοχές μπορεί να γίνει συνεννόηση με τον Δήμο για τη συγκέντρωση και αποστολή αυτών των υλικών, εφόσον έχουν καλή τιμή στην αγορά. Η ομάδα που θα αναλάβει αυτό το δείκτη θα πρέπει να οργανώσει τον τρόπο συγκέντρωσης των υλικών. Για τις  μπαταρίες υπάρχουν οι στήλες της ΑΦΗΣ όπου καθημερινά οι μαθητές και οι μαθήτριες τοποθετούν τις "τελειωμένες" μπαταρίες. Για τις ηλεκτρικές και ηλεκτρονικές συσκευές αρκεί (ανάλογα με τις ποσότητες που θα συγκεντρωθούν την πρώτη φορά) να προγραμματιστούν μερικές συγκεκριμένες ημερομηνίες στη διάρκεια της σχολικής χρονιάς για να φέρουν οι μαθητές από το σπίτι όποιο τέτοιο υλικό ή συσκευή διαθέτουν. Η ομάδα θα πρέπει να ενημερώνει τακτικά όλους τους μαθητές και να τους υπενθυμίζει να φέρνουν στο σχολείο όλες τις χαλασμένες συσκευές και τις άδειες μπαταρίες. Με την ευκαιρία αυτή μπορεί να γίνει μια συζήτηση για τις επαναφορτιζόμενες μπαταρίες και κατά πόσο συμφέρουν σε σύγκριση με εκείνες της μιας χρήσης. Μπορεί να προσκληθεί στέλεχος από τις εταιρείες ανακύκλωσης για να συζητήσει με τους μαθητές το γενικότερο θέμα της ανακύκλωσης ή μπορεί να γίνει μια εκπαιδευτική επίσκεψη στο εργοστάσιο ανακύκλωσης.

Ο. 1.4 Χρησιμοποιούνται ανακυκλώσιμα υλικά για μαθητικές χειροτεχνικές κατασκευές στο σχολείο (κυρίως για το Νηπιαγωγείο και το Δημοτικό, αλλά όχι μόνο γι αυτά). 
Η χρήση υλικών που θεωρούνται άχρηστα για τη μετατροπή τους είτε σε χρηστικά αντικείμενα είτε σε καλλιτεχνικά δημιουργήματα εκ μέρους των παιδιών, υποδεικνύει ότι πράγματι αυτά τα υλικά δεν είναι άχρηστα. Μόνο μέσα από τη χειρωνακτική εμπειρία μπορούν οι μαθητές να εκτιμήσουν την άποψη πως κανένα (σχεδόν) υλικό δεν είναι άχρηστο, για πέταμα.

Ο.2 Διαχείριση πόρων. Ποια πολιτική ακολουθεί το σχολείο ώστε να εξασφαλίσει την εξοικονόμηση πόρων(φυσικών και οικονομικών);

Ο.2.1 Κατανάλωση νερού σε κυβικά μέτρα νερού ανά μαθητή και εκπαιδευτικό. Η ομάδα που θα αναλάβει τον δείκτη αυτό, θα πρέπει νωρίς, κατά την έναρξη της σχολικής χρονιάς, να εντοπίσει πού βρίσκονται τα "ρολόγια του νερού" και να βεβαιωθεί ότι θα μπορούν τα μέλη της να τα επισκέπτονται και να καταγράφουν τις ενδείξεις των μετρητών. Η καταγραφή πιστοποιείται με φωτογράφιση των ρολογιών. Μπορούμε να κάνουμε μια φωτογράφιση στην αρχή της σχολικής χρονιάς και μια στο τέλος για να γνωρίζουν όλοι τη συνολική κατανάλωση νερού. Ενδιάμεσα θα γίνονται καταγραφές ανά βδομάδα ή ανά δύο βδομάδες.  Μετρώντας σε τακτά χρονικά διαστήματα (πχ. ανά βδομάδα ή ανά δύο βδομάδες) και μελετώντας την εξέλιξη της κατανάλωσης, η ομάδα μπορεί να σχεδιάζει τις παρεμβάσεις της στους μαθητές και εκπαιδευτικούς, ώστε η κατανάλωση να μειώνεται σταδιακά και όχι να αυξάνεται. Η ομάδα ερευνά αν η αύξηση της κατανάλωσης οφείλεται σε αυξημένη χρήση από τους μαθητές ή από διαρροές νερού και σχεδιάζει τις κατάλληλες παρεμβάσεις ώστε να αντιμετωπιστεί το φαινόμενο. Τέτοιες παρεμβάσεις μπορεί να γίνουν προφορικά, στην πρωινή συγκέντρωση, με φύλλα οδηγιών στις τουαλέτες και στους νιπτήρες, στην τάξη μέσα από συζήτηση, κά. Η ομάδα μπορεί να καλέσει στο σχολείο ή να επισκεφτεί στο γραφείο του τον υπεύθυνο του Δήμου για την ύδρευση και να συζητήσουν την προέλευση του πόσιμου νερού, το κόστος μεταφοράς και διανομής, τα προβλήματα που υπάρχουν, τις τάσεις στην κατανάλωση νερού στην πόλη, στο σχεδιασμό του δήμου για το μέλλον της ύδρευσης, κτλ. Η συζήτηση -συνέντευξη μπορεί να δώσει ένα κείμενο για δημοσίευση στον τοπικό τύπο, στην ιστοσελίδα του σχολείου και να ενταχθεί ως παράρτημα στην Ερευνητική Έκθεση.  Στα ενδιαφέροντα αυτής της ομάδας μπορεί να εμπίπτει επίσης η ποσότητα εμφιαλωμένου νερού (ή μπουκαλιών νερού) που καταναλώνονται στο σχολείο από τους μαθητές (αγορές από το κυλικείο). Στο πλαίσιο αυτό μπορεί να προβληθεί ως προσπάθεια ευαισθητοποίησης, μια πολύ διαδεδομένη παρουσίαση για το εμφιαλωμένο νερό (water disaster: http://www.authorstream.com/Presentation/aSGuest17618-181417-water-disaster-save-conservation-earth-news-reports-ppt-powerpoint/). Σημείωση. Σε αρκετά σχολεία δεν υπάρχουν μετρητές νερού. Στην περίπτωση αυτή, θα πρέπει, σε συνεργασία με την αντίστοιχη υπηρεσία του Δήμου να βρεθεί τρόπος μέτρησης της κατανάλωσης, ώστε το σχολείο να μπορεί να κάνει πολιτική εξοικονόμησης μέσα από τη μαθησιακή διαδικασία των ερευνητικών εργασιών.

Ο.2.2 Κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας σε Κιλοβατώρες (Kwh) ανά μαθητή και εκπαιδευτικό.

Η ομάδα που θα αναλάβει τον δείκτη αυτό, όπως και με το δείκτη του νερού, θα πρέπει νωρίς, κατά την έναρξη της σχολικής χρονιάς, να βρει πού βρίσκονται τα "ρολόγια της ΔΕΗ"  και να εξασφαλίσει ότι θα μπορούν τα μέλη της να τα επισκέπτονται και να καταγράφουν τις ενδείξεις των μετρητών. Είναι καλό ο διευθυντής πριν την έναρξη του διαγωνισμού να βεβαιωθεί ότι υπάρχει πρόσβαση στα ρολόγια μέτρησης της ηλεκτρικής ενέργειας. Αν δεν υπάρχει πρόσβαση ή δεν υπάρχουν μετρητές, πρέπει να βρεθεί τρόπος μέτρησης της κατανάλωσης με άλλη μέθοδο ή με άλλες συσκευές (υπάρχουν στο εμπόριο). Η καταγραφή γίνεται εύκολα και πιστοποιείται  με φωτογράφιση των ρολογιών, τουλάχιστον στην αρχή και στο τέλος της σχολικής χρονιάς.. Ενδιάμεσα η ομάδα, χρησιμοποιώντας το έντυπο που υπάρχει στο Ημερολόγιο Αειφόρου Σχολείου, καταγράφει και μελετά την εξέλιξη της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας.  Μετρώντας σε τακτά χρονικά διαστήματα η ομάδα μπορεί να σχεδιάζει τις παρεμβάσεις της στους μαθητές και εκπαιδευτικούς, ώστε η κατανάλωση να μειώνεται σταδιακά και όχι να αυξάνεται. Τέτοιες παρεμβάσεις μπορεί να γίνουν προφορικά, στην πρωινή συγκέντρωση, με φύλλα οδηγιών δίπλα από τους διακόπτες των φώτων, στην τάξη μέσα από συζήτηση, κά. Μια πρόκληση για την ομάδα είναι να εγκαταστήσει στο σχολείο ένα σύστημα μείωσης της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας, με μαθητές που αναλαμβάνουν συγκεκριμένη εργασία-καθήκον για (παράδειγμα) δύο βδομάδες. όταν όλοι μπουν στην τάξη για μάθημα, ένας μαθητής κλείνει τους διακόπτες στους διαδρόμους και στις τουαλέτες. Άλλοι μαθητές, στο τέλος της μέρας, κλείνουν όσους υπολογιστές ή άλλες συσκευές δεν είναι απενεργοποιημένες. Μελετούν την ισχύ κάθε συσκευής στο σχολείο και προτείνουν την αντικατάσταση των ενεργοβόρων συσκευών με άλλες πιο σύγχρονες και αποτελεσματικές. Μπορούν να καλέσουν στο σχολείο ή να επισκεφτούν έναν ενεργειακό μηχανικό ο οποίος θα μπορούσε να τους ενημερώσει για όλα τα ζητήματα παραγωγής, διανομής, κατανάλωσης και εξοικονόμησης ενέργειας, παράγοντας με αυτό τον τρόπο μια σημαντική δημοσίευση για την ιστοσελίδα του σχολείου ή για τον τοπικό τύπο. Στο ίδιο πλαίσιο, σχολεία της Αττικής και των γύρω περιοχών μπορούν να επισκεφτούν το Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΚΑΠΕ). Σε άλλες περιοχές υπάρχουν εργοστάσια παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας που δέχονται μαθητικές επισκέψεις. Σε όλη την Ελλάδα εγκαθίστανται πλέον ανεμογεννήτριες και συστοιχίες από φωτοβολταϊκά συστήματα, οπότε οι μαθητικές ομάδες μπορούν να οργανώσουν εύκολα μια επίσκεψη μελέτης. Χρήσιμη ιστοσελίδα: http://www.u4energy.eu/web/guest/home.

Ο.2.3 Κατανάλωση πετρελαίου ή φυσικού αερίου για θέρμανση ανά μαθητή και εκπαιδευτικό.  

Η ομάδα που θα αναλάβει τον δείκτη αυτό, θα πρέπει νωρίς, κατά την έναρξη της σχολικής χρονιάς, να  επισκεφτεί το λεβητοστάσιο, όπου συνήθως βρίσκεται και η δεξαμενή πετρελαίου. Αυτό βέβαια δεν ισχύει για τα σχολεία που χρησιμοποιούν φυσικό αέριο ή θερμαίνονται με άλλες μεθόδους Τα μέλη της ομάδας θα πρέπει να μπορούν, πάντα με τη συνοδεία εκπαιδευτικού ή του διευθυντή, να επισκέπτονται το λεβητοστάσιο  να μετρούν και να καταγράφουν το ύψος του πετρελαίου στη δεξαμενή. Αντίστοιχα, θα πρέπει να γνωρίζουν πού βρίσκεται ο μετρητής κατανάλωσης φυσικού αερίου για να παρακολουθούν και να καταγράφουν την εξέλιξη της κατανάλωσης.  Η καταγραφή πιστοποιείται με φωτογράφιση του μετρητή ή του ύψους του πετρελαίου στη ράβδο μέτρησης. Χρησιμοποιώντας το έντυπο που υπάρχει στο Ημερολόγιο Αειφόρου Σχολείου, μπορούμε να έχουμε μια αξιόπιστη καταγραφή της εξέλιξης της κατανάλωσης πετρελαίου ή φυσικού αερίου. Μετρώντας σε τακτά χρονικά διαστήματα  (ας πούμε κάθε 15 ημέρες) και παρατηρώντας την εξέλιξη της κατανάλωσης, η ομάδα μπορεί να σχεδιάζει τις παρεμβάσεις της στους μαθητές και εκπαιδευτικούς, ώστε η κατανάλωση να μειώνεται σταδιακά και όχι να αυξάνεται. Αντικείμενο συζήτησης στην ομάδα είναι η μεταβολή (αύξηση ή μείωση) της κατανάλωσης, οι λόγοι στους οποίους οφείλεται αυτή, οι τρόποι με τους οποίους μπορεί να μειωθεί η σπατάλη χωρίς να "παγώσουν" οι μαθητές και οι καθηγητές, κτλ. Και στην περίπτωση αυτή ένας ενεργειακός μηχανικός μπορεί να δώσει πολλές και χρήσιμες γνώσεις και πληροφορίες στους μαθητές της ομάδας, τις οποίες στη συνέχεια αυτοί θα αξιοποιήσουν μέσα στο σχολείο, κάνοντας τις κατάλληλες παρεμβάσεις. Τέτοιες παρεμβάσεις μπορεί να γίνουν προφορικά στην πρωινή συγκέντρωση, με φύλλα οδηγιών,  στην τάξη μέσα από συζήτηση, με μια ειδική εκδήλωση κά. Η σωστή θερμοκρασία για την αίθουσα διδασκαλίας δεν πρέπει να ξεπερνά τους 21 βαθμούς Κελσίου, ενώ η καλύτερη είναι 19 βαθμοί. Πάνω από τις θερμοκρασίες αυτές προκαλείται υπνηλία στους μαθητές, ενώ αυξάνεται υπέρμετρα και χωρίς λόγο η κατανάλωση πετρελαίου,  με ότι αυτή συνεπάγεται. Οι παρεμβάσεις της ομάδας θα πρέπει να αφορούν την ενημέρωση των μαθητών για τις κατάλληλες θερμοκρασίες στην τάξη, για τη διάρκεια ανοίγματος των παραθύρων προκειμένου να μη παγώνουν οι τάξεις (όσο ένα διάλειμμα είναι αρκετός χρόνος για την πλήρη ανανέωση του αέρα), τη θερμική μόνωση του κτηρίου, την αξιοποίηση της βιοκλιματικής αρχιτεκτονικής, την αλλαγή καυσίμου από (π.χ.) πετρέλαιο σε φυσικό αέριο, αξιοποίηση της γεωθερμίας, κτλ. 

Ο.2.4 Αριθμός φύλλων φωτοτυπικού χαρτιού ανά μαθητή και εκπαιδευτικό (έναρξη μέτρησης την 20 Σεπτεμβρίου).

Δυστυχώς ο αριθμός των φύλλων χαρτιού φωτοτυπίας που χρησιμοποιούνται στα σχολεία αυξάνεται διαρκώς, επιβαρύνοντας το περιβάλλον και καταστρέφοντας τα δάση του πλανήτη. Ακόμη κι αν ένα ποσοστό αυτού του χαρτιού προέρχεται από δασικές καλλιέργειες, δεν υπάρχει κανένας λόγος να σπαταλούμε το χαρτί φωτοτυπίας, διότι επιβαρύνει με την ψηλή τιμή του τον προϋπολογισμό του σχολείου, ενώ η κατασκευή του επιβαρύνει με πολλούς τρόπους το περιβάλλον και τη ζωή των ανθρώπων στις περιοχές παραγωγής του. Τεράστιες εκτάσεις στην Αμαζονία αποψιλώνονται από πολυεθνικές εταιρείες φωτοτυπικού χαρτιού, εντείνοντας το φαινόμενο του θερμοκηπίου, καταστρέφοντας τον πνεύμονα του πλανήτη και βάζοντας σε κίνδυνο τη ζωή των κατοίκων της ευρύτερης περιοχής. Κατά την περσινή χρονιά (2011-12), με το πρόβλημα των σχολικών βιβλίων, ο αριθμός των φωτοτυπιών "χτύπησε" τιμές ρεκόρ. Σε αρκετά σχολεία ξεπέρασε τα 700 φύλλα ανά μαθητή. Η ομάδα που θα αναλάβει αυτό το δείκτη έχει καθήκον να προσεγγίσει έναν -έναν τους εκπαιδευτικούς και να τους πείσει να μειώσουν τη χρήση του χαρτιού φωτοτυπίας στην απολύτως απαραίτητη. Ταυτόχρονα θα πρέπει να εισηγηθεί και να "επιβλέψει" την αξιοποίηση και των δύο όψεων του χαρτιού, όπως επίσης τη συγκέντρωση όλου του χαρτιού για να δοθεί προς ανακύκλωση. Τα φωτοτυπικά μηχανήματα (ψηφιακά ή αναλογικά) έχουν μετρητές από τους οποίους μπορεί η ομάδα να πληροφορείται τον ημερήσιο αριθμό φωτοτυπιών και να κάνει τις κατάλληλες παρεμβάσεις, σε συνεργασία με το Διευθυντή/τη Διευθύντρια, που, ούτως ή άλλως, έχει την έννοια για το κόστος αγοράς του χαρτιού και ανησυχεί γι αυτό. Κάθε βδομάδα, στη δίωρη συνάντηση της ομάδας, ένα από τα  θέματα θα είναι η εξέλιξη του αριθμού φωτοτυπιών που χρησιμοποιούνται, προκειμένου να γίνουν οι κατάλληλες παρεμβάσεις. Συνήθως στο χαρτί δεν συνυπολογίζεται όσο ξοδεύεται στους εκτυπωτές του σχολείου, γι αυτό είναι σωστό να υπάρξει συνεργασία με το διευθυντή. Ο Διευθυντής, τη μέρα που θα ξεκινήσει το πρόγραμμα, θα μετρήσει τα αποθέματα χαρτιού φωτοτυπίας που έχει στο σχολείο. Σε αυτά θα προσθέσει νέες τις αγορές και θα αφαιρέσει τα υπόλοιπα που θα μείνουν στο τέλος της σχολικής χρονιάς. 

Ο.2.5 Ποιους εναλλακτικούς τρόπους θέρμανσης και δροσισμού χρησιμοποιεί το σχολείο αντί για το πετρέλαιο και το κλιματιστικό;
Αν το σχολείο διαθέτει από την κατασκευή του θερμική μόνωση, το μόνο που έχει να κάνει η ομάδα  είναι να το καταγράψει και να φροντίσει για την υιοθέτηση κατάλληλης συμπεριφοράς από τους μαθητές και τους εκπαιδευτικούς, ώστε να μη χάνεται θερμότητα το χειμώνα ή δροσιά αργά την άνοιξη ή νωρίς το φθινόπωρο. Αν το σχολείο δεν διαθέτει θερμική μόνωση, η ομάδα, με τη βοήθεια του αντίστοιχου επιστήμονα και με την καθοδήγηση των εκπαιδευτικών, θα κάνει μια μικρή μαθητική μελέτη για να εξακριβώσει πώς μπορούν να μειωθούν οι ενεργειακές απώλειες από το σχολικό κτήριο. Τη μελέτη αυτή, μαζί με τις προτάσεις της, η ομάδα θα την καταθέσει στον Δήμο ή σε άλλο υπεύθυνο φορέα που θα μπορούσε ενδεχομένως να δώσει την κατάλληλη λύση. ΟΙ εναλλακτικοί τρόποι θέρμανσης και δροσισμού των σχολικών κτηρίων μπορούν να συζητηθούν και μέσα στο σχολείο αλλά επίσης στο πλαίσιο της κοινότητας.

Ο.2.6.  Υπάρχει φετινή βεβαίωση συντήρησης του καυστήρα-λέβητα του καλοριφέρ; 

Ένας κακοσυντηρημένος καυστήρας αυξάνει κατά πολύ την κατανάλωση καυσίμου, ενώ ταυτόχρονα επιβαρύνει την ατμόσφαιρα με επικίνδυνα καυσαέρια. Για το λόγο αυτό ο Διευθυντής/η Διευθύντρια, αρκετά νωρίς πριν την έναρξη λειτουργίας του συστήματος θέρμανσης, καλεί τον τεχνικό για επιθεώρηση και συντήρηση του καυστήρα και γενικότερα του συστήματος θέρμανσης. Η μαθητική ομάδα συνεργάζεται για να εξασφαλιστεί ότι ο καυστήρας θα είναι καθαρός και θα λειτουργεί με την ελάχιστη δυνατή εκπομπή καυσαερίων. Η ομάδα και στην περίπτωση αυτή μπορεί να συνεργαστεί με έναν ενεργειακό μηχανικό για να ενημερώσει όλη τη μαθητική κοινότητα.

Ο.3. Το πράσινο στο σχολείο . Ποιες δράσεις υλοποιεί η σχολική κοινότητα ώστε να αυξηθεί το πράσινο στο σχολείο;
3.1 Διαθέτει το σχολείο λαχανόκηπο, ανθόκηπο ή ταρατσόκηπο;

Ο σχολικός κήπος είναι ένα σπουδαίο εργαλείο για τη βιωματική εκπαίδευση των παιδιών. Δεν χρειάζεται κανείς να επιχειρηματολογήσει ιδιαίτερα πάνω σ' αυτό. Υπάρχουν δίκτυα που προωθούν τη δημιουργία σχολικού κήπου, όπως αυτό της  Γ’ Αθήνας (http://perivallontikagathinas.blogspot.gr/). Δυστυχώς, ακόμη και στα σχολεία που βρίσκονται σε χωριά ή κωμοπόλεις, όπου θεωρητικά θα ήταν σχετικά εύκολη η δημιουργία και συντήρηση σχολικού κήπου, αυτό δεν γίνεται. Ας μη συζητήσουμε καλύτερα για τις τσιμεντένιες αυλές των σχολείων στα αστικά κέντρα. Η δημιουργία ενός σχολικού κήπου είναι μια απαιτητική διαδικασία, αλλά είναι ευχάριστη, αποδοτική και ανταποδοτική.

3.2 Γίνεται κομποστοποίηση στο σχολείο; 

Η κομποστοποίηση είναι ένας ασφαλής τρόπος να αξιοποιήσουμε τα υπολείμματα της διατροφής μας, να μειώσουμε τον όγκο των απορριμμάτων, να επιστρέψουμε στη Γη αυτό που της πήραμε, να εμπλουτίσουμε το χώμα με θρεπτικά συστατικά. Αυτό μπορεί να γίνει και στο σχολείο. Οδηγίες για την κατασκευή μιας διάταξης για κομποστοποίηση υπάρχουν στις "Πηγές και Βοηθήματα". Σήμερα πολλές εταιρείες διαθέτουν πλαστικούς κομποστοποιητές σε προσιτές τιμές. Η ομάδα που θα αναλάβει αυτό το δείκτη, θα πρέπει να γνωρίζει ότι δεν μπορεί να τοποθετηθεί ένας κομποστοποιητής μέσα στο σχολείο, αλλά σε κατάλληλη θέση στην αυλή. Με την ευκαιρία η ομάδα μπορεί να ενημερώσει όλους τους μαθητές και τις μαθήτριες του σχολείου για την έννοια της κομποστοποίησης, τους τρόπους δημιουργίας κομπόστ, τους τρόπους αξιοποίησής του, κ.ά. Και για το σκοπό αυτό είναι σκόπιμο να αξιοποιήσει τους κατάλληλους ανθρώπους μέσα και έξω από το σχολείο.

3.3 Πόσα δέντρα και πολυετείς θάμνοι φυτεύτηκαν φέτος στο σχολείο αλλά και εκτός σχολείου σε δενδροφυτεύσεις από μαθητές και εκπαιδευτικούς;

Η ομάδα που θα αναλάβει αυτό το δείκτη, θα πρέπει να αποφασίσει πόσα δέντρα και θάμνους και πού θα φυτεύσει ώστε να βελτιώσει το "φυσικό" περιβάλλον του σχολείου. Φωτογραφίες πριν και μετά την παρέμβαση αποτελούν αδιάσειστα στοιχεία για την δουλειά της ομάδας και ταυτόχρονα παραδείγματα προς μίμηση. Με την ευκαιρία, η ομάδα μπορεί να συνεργαστεί με γεωπόνους, δασολόγους, με τους υπεύθυνους των δημοτικών κήπων κτλ, ώστε να πετύχει το καλύτερο αποτέλεσμα. Σε συνδυασμό με την αποθήκευση του βρόχινου νερού, μπορεί να γίνει κάτι εντελώς νέο και ωραίο στο σχολείο.

Ο.4.Χρησιμοποιούνται απορρυπαντικά φιλικά προς το περιβάλλον για τον καθαρισμό του σχολείου; 

Τα καθαριστικά που χρησιμοποιούνται για τον καθαρισμό των  σπιτιών και των σχολείων, συχνά περιέχουν ερεθιστικές και τοξικές ουσίες. Είναι απαραίτητο για την υγεία των μαθητών και του οικοσυστήματος να μη χρησιμοποιούνται τοξικά και επικίνδυνα καθαριστικά. Για το λόγο αυτό η ομάδα που θα αναλάβει αυτό το δείκτη θα πρέπει αρχικά να μελετήσει τις ετικέτες των απορρυπαντικών που χρησιμοποιούνται στο σχολείο και αν εντοπίσει μεταξύ αυτών επικίνδυνα, τοξικά, ερεθιστικά, κτλ. θα πρέπει να εισηγηθεί να απομακρυνθούν από το σχολείο. Στη συνέχεια θα πρέπει να κάνει μια έρευνα αγοράς για να εντοπίσει τα κατάλληλα οικολογικά καθαριστικά που δεν θα επιβαρύνουν την υγεία της καθαρίστριας, των μαθητών και των καθηγητών. Σε συνεργασία με την ίδια την καθαρίστρια και τον Διευθυντή/τη Διευθύντρια, θα αποφασιστεί ποια είδη οικολογικών καθαριστικών θα χρησιμοποιούνται στο εξής για τον καθαρισμό του σχολείου. Η ομάδα με την ευκαιρία, μπορεί, αφού ενημερωθούν επαρκώς τα μέλη της, να φτιάξει μια αφίσα με τα σύμβολα των επικίνδυνων, τοξικών, ερεθιστικών, κτλ ουσιών που περιέχονται σε υλικά καθημερινής χρήσης (π.χ. υλικά καθαρισμού) και να ενημερώσει όλους τους μαθητές για τα σύμβολα αυτά, προκειμένου  να κάνουν υπεύθυνες και ασφαλείς αγορές. Στην περίπτωση αυτή ένας υγιεινολόγος θα μπορούσε να προσκληθεί στο σχολείο για την ενημέρωση όλων των μαθητών, της καθαρίστριας, των καθηγητών και βέβαια των γονέων για τα τοξικά που απειλούν την υγεία μας.

Ο.5 Συμμετέχουν οι μαθητές του σχολείου στην «Ημέρα αλληλεγγύης προς την καθαρίστρια»; (ημέρα κατά την οποία οι μαθητές καθαρίζουν οι ίδιοι το σχολείο τους)
Παλιότερη συνήθεια του ελληνικού σχολείου, έχει εγκαταλειφθεί εδώ και πολλά χρόνια. Αρκετά σχολεία σταδιακά την επανεισάγουν, προσπαθώντας να εμφυσήσουν μια αίσθηση υπευθυνότητας για την ποιότητα του χώρου που ζούμε όλοι μαζί. Η «Ημέρα αλληλεγγύης προς την καθαρίστρια» είναι ένας τρόπος να εκφράσουν τα παιδιά την εκτίμησή τους για το έργο που προσφέρει η καθαρίστρια, όπως επίσης να κατανοήσουν τη φύση και τη δυσκολία της εργασίας αυτής, ώστε να αναπτύξουν πιο υπεύθυνη συμπεριφορά ως προς το περιβάλλον και τους ανθρώπους.

Ο.6  Ποσοστό των παιδιών που πηγαίνουν στο σχολείο με Μέσα Μαζικής Μεταφοράς, ποδήλατο / Ι.Χ. / πόδια.

Η ομάδα που θα αναλάβει αυτό το δείκτη θα πρέπει να καταγράψει, ίσως με τη βοήθεια ερωτηματολογίου, τον τρόπο με τον οποίο κάθε μαθητής/ μαθήτρια φτάνει στο σχολείο και φεύγει από αυτό. Στη συνέχεια, μελετώντας και αναλύοντας τα δεδομένα που έχουν συγκεντρωθεί  μπορεί να προχωρήσει σε διατύπωση προτάσεων ώστε να μειωθεί ο αριθμός των παιδιών που φτάνουν στο σχολείο με ΙΧ και να αυξηθεί ο αριθμός εκείνων που έρχονται με τα πόδια ή με ποδήλατο ή με δημόσια μέσα μεταφοράς. Σε ένα Δήμο της περιφέρειας, οι μαθητές έπεισαν το Δήμαρχο να κατασκευάσει ποδηλατοδρόμους από τις γειτονιές προέλευσης των παιδιών προς το σχολείο. Ιδιαίτερα χρήσιμη ιστοσελίδα είναι η http://co2nnect.org/, όπου μπορεί κανείς να βρει εξαιρετικές ιδέες για να μειώσει την έκλυση διοξειδίου του άνθρακα πηγαίνοντας στο σχολείο.

Ο.7  Ακολουθεί το σχολείο την πολιτική «Μοιράζομαι το αυτοκίνητο με το γείτονα» για την μεταφορά των μαθητών στο σχολείο;

Η πολιτική του carpooling που έχει πολλά οφέλη, δεν είναι καθόλου συνηθισμένη στην Ελλάδα, παρά το γεγονός ότι η οικονομική κατάρρευση θα έπρεπε να μας βάλει σε τέτοιες σκέψεις. Με το μοίρασμα ενός αυτοκινήτου ανά 4 ή 5 άτομα προκύπτουν οικονομικά, περιβαλλοντικά και κοινωνικά οφέλη. Το σχολείο θα πρέπει (τουλάχιστον) να προτείνει στους γονείς αυτή τη λύση της μεταφοράς των παιδιών στο σχολείο. Ασφαλώς αυτό δεν ισχύει για σχολεία της γειτονιάς αλλά μόνο για πολυσυλλεκτικά σχολεία.


0.8 Υπάρχει σύστημα αποθήκευσης και αξιοποίησης του νερού της βροχής;         

Η συγκέντρωση του νερού της βροχής σε στέρνες-δεξαμενές είναι παραδοσιακή τεχνική επιβίωσης στα άνυδρα νησιά του Αιγαίου. Σήμερα τα σχολεία μπορούν να συγκεντρώνουν το νερό της βροχής, κυρίως στις περιοχές με χαμηλό ετήσιο ύψος βροχής, ώστε, με κατάλληλο σύστημα, να εξασφαλίσουν το αυτόματο πότισμα των φυτών (δέντρων, θάμνων) στη διάρκεια του καλοκαιριού, όταν το σχολείο παραμένει κλειστό και δεν υπάρχει κανείς να φροντίσει τα καημένα τα δεντράκια. Η ομάδα που θα αναλάβει αυτό το δείκτη θα κάνει σχετική βιβλιογραφική έρευνα, θα συμβουλευτεί τεχνικούς, θα συνεργαστεί με τον τοπικό Δήμο, και γενικά θα προβεί σε όλες τις ενέργειες που απαιτούνται, προκειμένου το σχολείο να αποκτήσει αυτό το σύστημα.

πηγή: Aeiforum

Σχετικά άρθρα

Εξετάσεις ελληνομάθειας για τους πτυχιούχους του εξωτερικού

Οι εξετάσεις για την πιστοποίηση της πλήρους και άνετης χρήσης της ελληνικής γλώσσας για τους πτυχιούχους Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης του εξωτερικού διενεργούνται δύο (2) φορές το χρόνο κατά τους μήνες Μάρτιο και Σεπτέμβριο...

Γεωργιάδης για Ρωμανό: "Οι Σπουδές του είναι παντελώς αδιάφορες, η δραπέτευση τον ενδιαφέρει και το λέει καθαρά"

Με άρθρο του στο capital.gr ο Άδωνις Γεωργιάδης χρησιμοποιώντας τη γνωστή ακροδεξιά ρητορική προσπαθεί να δικαιολογήσει την καταψήφιση της τροπολογίας για τις εκπαιδευτικές άδειες των κρατουμένων.

Η παιδεία πριν από την εκπαίδευση. Του Δημήτρη Σαρηνάκη

Σε περιόδους κρίσεων μια στάση αποτίμησης πάνω σε θεμελιώδη στοιχεία του πολιτισμού μας είναι λογικά αναμενόμενη. Τι μας οδήγησε ως εδώ, γιατί εγκαταλείφθηκαν αξίες και καλές πρακτικές του παρελθόντος, και κυρίως πού μπορεί να στηριχτεί η ελπίδα για κάτι νέο;

Χρυσή Αυγή: Στοχοποιούν εκπαιδευτικούς με αφορμή τον Ρωμανό

Με αφορμή την υπόθεση Ρωμανού, καταγγέλλουν ονομαστικά τον εκπαιδευτικό Νικόλα Γαλιατσάτο, για την υπογραφή του σε πανελλαδικό κείμενο με αίτημα να δοθεί εκπαιδευτική άδεια στους απεργούς πείνας Ρωμανό και Κωστάρη.

Το σωφρονιστικό σύστημα της Κούβας- Δουλειά και σπουδές, ανοιχτές φυλακές

Η απεργία πείνας του Νίκου Ρωμανού στάθηκε αφορμή για να μπει στην καθημερινότητά μας η «εκπαιδευτική άδεια» και ίσως να «ταρακούνησε» κιόλας κάποιους  (από τους πολλούς) που, απολαμβάνοντας την «ελευθερία» εκτός των φυλακών, ξεχνούν ότι οι φυλακισμένοι είναι άνθρωποι με δικαιώματα μεταξύ των οποίων και η μόρφωση.
ΔΗΜΟΦΙΛΗ
ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ
Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί cookies για την αποτελεσματικότερη λειτουργία του. Συνεχίζοντας την περιήγηση αποδέχεστε στην Πολιτική cookies ×