A+ A A-
  • Πλοήγηση από το πληκτρολόγιο:
  • h Αρχική
  • n Δίκτυα αλληλεγγυης
  • a Ανταλλακτικό χαριστικό παζάρι
  • e Νέα
  • p Αρθογραφία
  • w Ποιοι είμαστε
  • c Επικοινωνία
  • t Web Tv
  • s Κοινωνική οικονομία
  • g Αλληλεγγύη
  • m Συνεργατισμός
  • x Καινοτομίες
  • u Start ups
  • o Αειφορία
  • r Δικαιώματα
  • j Ακτιβισμός
  • q Ζώα
Εναλλακτικός ΑμεΑ

Μπάρα προσβασιμότητας για ΑμεΑ

Αφιέρωμα: Η Τελευταία επιστολή Γεώργιου Παντόπουλου (4-3-1948) πριν την εκτέλεση στο "Σωτηρία" - Τα έκτακτα Στρατοδικεία του Εμφυλίου Πολέμου

Αφιέρωμα: Η Τελευταία επιστολή Γεώργιου Παντόπουλου (4-3-1948) πριν την εκτέλεση στο "Σωτηρία" -  Τα έκτακτα Στρατοδικεία του Εμφυλίου Πολέμου


Η Τελευταία επιστολή Γεώργιου Παντόπουλου (4-3-1948)

Στην αδελφούλα μου Λαμπρινή  4-3-48

Αγαπημένι μου Λαμπρινή για χαρά.

Αβριο το πρωί πεθένο και πεθένο σαν λαικός αγονιστής της εθνικής αντίστασης.

Να μην σε λιγίση ο θανατός μου

Τραγουδάμε και χορεβομε μέχρι τον τάφο.

 Λαμπρινή θα πάρης τον Κωστάκη και θα πάτε στη φυλακή.

Θα ζιτίσετε κάπιον κατάδικο λέγετε Χάρις. Να ζιτίσετε τα πράγματά μου όλα.

 Εκίνος θα σας τα δόση όλα.

Λαμπρινή το κεφάλι πάντα ψηλά η αγωνιστές ξέρουν να ζουν μα ξέρουν και να πεθένουν.

Δόσε τους τελεφτέους μου χερετισμούς στον θανάση κιρία του γιόργι Κρισταλία Μαρία Κώστα μιτέρα θία Κατίνα και όλους τους δικούς μας.

Σε φιλό για πάντα.


Ο αδελφός σου Γεώργιος Παντόπουλος 


Μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα(αρχείο Ν. Μιχιώτη)


Ο Όμιλος Μνήμης Εκτελεσμένων Αγωνιστών 1941 - 1952 "Ο Αττικός Τύμβος" καλεί την Κυριακή 17 του Μάη στις 11.00 το πρωί στην τελετή τιμής και μνήμης των εκτελεσμένων της Εθνικής Αντίστασης στο Μνημείο εντός του χώρου του Νοσοκομείου "Σωτηρία" (Μεσογείων 152, Κτίριο Ζ-300 Γυναικών - Ογκολογικό) :


"Την Κυριακή 17 του Μάη ώρα 11.00 το πρωί θα είμαστε όλοι εκεί να ξαναβάλουμε γαρίφαλα σε όλα τα ονόματα. Κόκκινα σαν το αίμα που έτρεξε πάνω στο κοκκινόχωμα στο Γουδί όλα τα πρωινά που γίνονταν οι εκτελέσεις και τις άκουγαν και μερικοί ασθενείς έβλεπαν από τα παράθυρα των θαλάμων τους.   Οι άρρωστοι λαχταρούσαν να βρουν την υγεία τους και καταριόνταν την φυματίωση και τα νιάτα στήνονταν στο απόσπασμα από τους κατακτητές και τους λακέδες τους που ήταν Έλληνες και θρηνούσαν για το χαμό ενός Γερμανού σε καιρό πολέμου. "




Ο πόλεμος της μνήμης είναι ο πόλεμος που πρέπει να κερδίσουμε με κάθε τρόπο.

Κυρίες και κύριοι καλημέρα σας.

Θέλω να σας ευχαριστήσω που είσαστε εδώ σήμερα και κυρίως να ευχαριστήσω τον όμιλο μνήμης Αττικός Τύμβος και την κ. Παπαναστασίου που μου έκανε αυτή την τιμή. Τιμή αλλά συγχρόνως και τεράστια ευθύνη.

Τα λόγια δείχνουν τόσο φτωχά σε τέτοιους χώρους. Αναμφίβολα το χρέος δεν εξοφλείται με λόγια όπως θα λεγε και ο Περικλής αλλά με έργα αντάξια της θυσίας τους. Αυτά τα παιδιά όλων των ηλικίων και τα λέω παιδιά γιατί είχαν καθαρές ψυχές δεν είχαν φανταστεί ότι θα γίνονταν ήρωες. Έδωσαν το παρόν τότε στο προσκλητήριο της συνείδησής τους. Δε λειτούργησαν με σκοπούς ούτε απέβλεπαν σε κάτι. Γι αυτό έμειναν στο πάνθεο των ηρώων ακόμα κι αν δεν ξέρουμε όλα τα ονόματά τους. Ξέρουμε όμως τη θυσία τους, τον ηρωισμό τους.  

Ανήκω σε μια γενιά που δεν έζησε την Κατοχή, την Αντίσταση, το Εμφύλιο. Που δεν έζησε τα μεγάλα ΟΧΙ στο Χιτλερικό Μινώταυρο που κατασπάραζε την Ευρώπη. Ανήκω δυστυχώς στη γενιά του ΝΑΙ σε όλα. Κάποιος με ρώτησε κάποτε γιατί αυτούς τους ανθρώπους, γιατί το κόλλημα σου μ' αυτή τη δεκαετία. Του είπα γιατί αυτοί οι άνθρωποι είχαν όνειρα, πάλευαν για το αδύνατο, είχαν ψυχή βαθιά, μάτια καθαρά, εννοούσαν ότι έλεγαν, δάκρυζαν, πόναγαν, έκλαιγαν. Αψηφούσαν το κρύο, τις σφαίρες, τη ζωή τους που παιζόταν κορώνα γράμματα, τα χαμένα νιάτα τους πάνω στα βουνά και τις πόλεις. Σήμερα τους βλέπεις παρόντες σε όλα τα προσκλητήρια με μια ακατανόητη για σένα δύναμη  ψυχής και μια περηφάνεια στα μάτια τους. Γι αυτό αγαπάω αυτή τη γενιά.

Δε ζητάνε τίποτα παρά να τους ακούσεις, να σου πουν την ιστορία τους, να νιώσεις το δάκρυ τους, να σφίξεις το χέρι τους, να σου δώσουν με χαρά το καινούργιο βιβλίο που έγραψαν με μια αφιέρωση. Πολλοί απ αυτούς να σ ευχαριστήσουν που τους ακούς και τους θυμάσαι. Που δεν αρκείσαι σε μια επίσκεψη για μια τυπική γνωριμία και συνέντευξη αλλά δένεις σχέσεις ζωής μαζί τους. Γιατί αυτούς τους ανθρώπους... Ίσως γιατί κι εγώ δε γνώρισα παππού.

Φωτογραφία:  Αφροδιτη Παπαναστασίου  


Μεγάλωσα όμως μ'αυτές τις ιστορίες. Θυμάμαι μια ιστορία που είχα ακούσει όταν έπεσε το μέτωπο και ήρθαν οι πρώτοι τραυματίες η Σοφία Βέμπο πήγε σ ένα νοσοκομείο μαζί με μια ομάδα καλλιτεχνών να ψυχαγωγήσουν τους τραυματίες.

Σ ένα θάλαμο ήταν ένας νεαρός ανθυπολοχαγός που είχε χάσει και τα δύο του μάτια. Έκλαιγε και εκείνη τον πλησίασε να του πει δυο λόγια παρηγοριάς. Κλαίω της είπε όχι για τα μάτια που έχασα αλλά γιατί δεν έχω ακόμα δυο μάτια να δώσω για την πατρίδα. Ίσως αυτή είναι και η απάντηση.

 Αυτοί οι άνθρωποι είχαν μια μαγκιά που λίγοι άνθρωποι έχουν. Οι τωρινοί έχουν τη μαγιά αλλά όχι τη μαγκιά. Ένα μικρό κ κατέστρεψε μια ολόκληρη γενιά. Τότε οι άνθρωποι διώκονταν για ιδέες και ιδανικά. Αυτό ήταν το έγκλημά τους. Οι διώκτες είχαν τη νομοθεσία με το μέρος τους.

Μετά το περίφημο Ιδιώνυμο που νομιμοποιούσε τις μαζικές εκτελέσεις και τους εκτοπισμούς ξεκίνησε η μεγάλη δίωξη της ιδεολογίας. Ο κίνδυνος της ιδεολογίας έπρεπε να εξοντωθεί νόμιμα. Έτσι το νομοθετικό οπλοστάσιο εμπλουτίστηκε επί Μεταξά με νόμους που θα δέσποζαν στην μετεμφυλιακή Ελλάδα.

Το Γ Ψήφισμα της Δ Αναθεωρητικής Βουλής τιμωρούσε με την ποινή του θανάτου κάθε ενέργεια που επιδίωκε τη διάδοση ιδεών. Αυτά τα νομοθετήματα προέβλεπαν και την ίδρυση έκτακτων στρατοδικείων. Φυσικά οι αποφάσεις των δικαστηρίων δεν επιδέχονταν έφεση και ήταν άμεσα εφαρμόσιμες.

Οι πρώτες δίκες σύμφωνα με το νέο ψήφισμα άρχισαν αρχές Ιουλίου του 1946. Πλέον ένας στους τέσσερις που καταδικαζόταν οδηγούνταν στο θάνατο. Χωρίς καμία αναστολή οδηγούνταν στο απόσπασμα χιλιάδες μαχητές της ελευθερίας, αγωνιστές, πληρώνοντας έτσι το τίμημα για τις ιδέες και τα οράματά τους. Την ίδια στιγμή που οι κυβερνήσεις της εποχής έδειχναν τεράστια απροθυμία να στήσουν στον ίδιο τοίχο δωσιλόγους και φονιάδες.

Τη δεκαετία του 50 βγαίνει ξανά απ το συρτάρι ο Α.Ν 375/36 περί κατασκοπείας δίνοντας το πράσινο φως σε μια σειρά από δικαστήρια σκοπιμότητας. Σ αυτό το νόμο βασίστηκαν για τις κατηγορίες και τις εκτέλεσεις πολλών αγωνιστών μεταξύ των οποίων του Ν. Μπελογιάννη και των 4 συντρόφων του αλλά  σ αυτόν βασίστηκε και η καταδίκη σε θάνατο του Μ.Γλέζου και του Χ. Φλωράκη το 59-60. Απ το 1947-1952 κατασκευάστηκαν και πραγματοποιήθηκαν μια σειρά από δίκες όπου ανακριτές και βασανιστές ήταν τα ίδια πρόσωπα.

Η πολιτική ζωή ποινικοποιήθηκε, η Αριστερά αποκλείστηκε. Ο συνασπισμός έξι πολιτικών σχηματισμών και ομάδων σοσιαλιστικής και αριστερής ιδεολογίας  δημιούργησε την ΕΔΑ η οποία στις αρχές της δεκαετίας του ’60 αποτελούσε ένα πραγματικά μαζικό κόμμα, αριθμώντας στα τέλη του 1965 περίπου 92.000 μέλη.

Η ΕΔΑ ουσιαστικά νομιμοποιεί τους αριστερούς που βρίσκονται στο εσωτερικό της χώρας, και επιπλέον νομιμοποιεί τις καινούργιες αριστερές μάζες– κυρίως από το χώρο της νεολαίας – που πολιτικοποιούνται στις κοινωνικές αντιθέσεις και τα κινήματα της δεκαετίας του ’60.   Το 1951 όταν αρχίζει η πολιτική δραστηριότητα της ΕΔΑ υπάρχουν τoυλάχιστον 14.000 πολιτικοί κρατούμενοι και τουλάχιστον 2000 καταδικασμένοι σε θάνατο. Απ το 1946- 1950 πέρασαν από έκτακτα στρατοδικεία 49.000 άνθρωποι και εκτελέστηκαν πάνω από 3000.

Λένε γιατί στην Ελλάδα δε γιορτάζουμε τη λήξη του πολέμου και γιορτάζουμε μόνο την έναρξη. Η έναρξη ήταν δαφνοστεφανωμένη. Η λήξη ήταν η αρχή της τραγωδίας. Όταν όλες οι χώρες μάζευαν τα κομμάτια τους εμείς τότε αρχίζαμε το πιο ανελέητο κομμάτι του πολέμου.

Οι φυλακές της χώρας ασφυκτιούν από πολιτικούς κρατούμενους ενώ το 1947 ανοίγει η Γυάρος, η Μακρόνησος, η Χίος, το Τρίκερι. Μεγάλο ποσοστό απ τους ανθρώπους της εποχής ήταν κατά έκφραση της εποχής "τυλιγμένοι σε μια κόλλα χαρτί".

Τα διάφορα πιστοποιητικά κοινωνικών φρονημάτων τους ακολουθούσαν σε κάθε κίνηση της ζωής τους και όχι μόνο εκείνους αλλά και τις οικογένειές τους. Ακόμα και η υποψία ήταν αρκετή. Φυλακές, ξερονήσια, βασανιστήρια, μαζικές έρευνες σε "ύποπτα" σπίτια ήταν καθημερινή πρακτική.

Η ταπείνωση των ηρώων ήταν να υπογράψουν την περίφημη δήλωση και αρκετοί το έκαναν χωρίς αυτό να μειώνει τη θυσία ή την προσφορά τους. Η ανθρώπινη αντοχή κάποιες φορές λυγίζει γι αυτό δεν έχουμε το δικαίωμα να κατακρίνουμε ανθρώπους που υπέγραψαν.

Θα σταθούμε όμως με δέος περηφάνεια και συγκίνηση σε τόπους σαν αυτόν εδώ. Τα δέντρα με τις σφαίρες καρφωμένες, τα ονόματα στις μαρμάρινες πλάκες, ο φορτισμένος συναισθηματικά χώρος και οι σκιές των ανθρώπων που εκτελέστηκαν εδώ, των ανθρώπων που εκτελέστηκαν στον τοίχο της Καισαριανής, στη μάντρα της Κοκκινιάς, στο Χαιδάρι άνθρωποι που ίσως δεν έχουμε καν δει όλα τα ονόματά τους έχουν γίνει σύμβολα ηρωισμού για τη θυσία τους. Πήγαιναν στο απόσπασμα με ψηλά το κεφάλι, πιστοί στις ιδέες και στα ιδανικά τους.

Τα σημειώματα που έριχναν έδιναν κουράγιο σ' αυτούς που έμεναν πίσω αφού μαζί πέθαιναν και οι άνθρωποί τους. Οι άνθρωποι αυτοί στάθηκαν όρθιοι μπροστά στους φονιάδες τους. Δε με νοιάζει ποιος κράταγε το όπλο. Δε με νοιάζει αν ήταν Γερμανός ή Έλληνας. Για μένα ήταν φονιάς. Ο Ζέμπελ του Διστόμου, ο Λε Σουίρ των Καλαβρύτων, ο Σούμπερτ του Χορτιάτη και της Κρήτης δεν έχουν να ζηλέψουν σε τίποτα τους εδώ εκτελεστές.

Ανέκαθεν είχα την απορία πως μπορείς να κρατήσεις ένα όπλο και με σταθερό χέρι να πυροβολήσεις τον άλλο κοιτώντας τον στα μάτια. Κάποιοι επικαλέστηκαν ότι ήταν σε εντεταλμένη υπηρεσία. Υπηρεσία...εκτελούσαν την υπηρεσία τους και γύριζαν στο σπίτι τους να αγκαλιάσουν τη γυναίκα τους και τα παιδιά τους "κουρασμένοι" απ τη δουλειά.

Μετά την εκτέλεση φόρτωναν τους νεκρούς στα φορτηγά του δήμου και τους οδηγούσαν στο Γ. Νεκροταφείο βάζοντάς τους σε λάκους με αριθμούς πολλές φορές χωρίς καν ονόματα.

Υπάρχουν κάποιοι τόποι που κουβαλούν μέσα τους μεγάλο απόθεμα μνήμης, μεγάλες θυσίες, μεγάλο πόνο. Όταν το αδιανόητο προσβάλει την τιμή και την αξιοπρέπειά σου, την πατρίδα και τη σημαία σου ναι τη σημαία σου που αν σήμερα την τιμήσεις κινδυνεύεις να περάσεις για εθνικιστής αφού βλέπεις πως την καπηλεύονται διάφορα κοινωνικά μορφώματα, γι αυτή τη σημαία και γι αυτή την πατρίδα είσαι έτοιμος να μπεις μπροστά και να παλέψεις.

Ξέρεις ότι το κόστος μπορεί να είναι η ίδια σου η ζωή όμως πας μπροστά. Μπορεί να χάσεις τη ζωή σου αλλά δε θα την έχεις ξεπουλήσει. Μια ολόκληρη γενιά που πρόσφερε. Σκιές που μας ακολουθούν, ονόματα μισοσβησμένα, άνθρωποι που έζησαν εκείνα τα πέτρινα χρόνια είναι η ζωντανή ιστορία, το ζωντανό παράδειγμα για μας και τους επόμενους.

 Το χρέος μας εμάς είναι να ανάβουμε ένα κερί γι αυτούς τους ανθρώπους που έφυγαν τότε και ένα γι αυτούς που ζουν για να είναι πάντα καλά. Το κεφάλαιο Εθνική Αντίσταση καίει ακόμα γι αυτό και στα σχολεία και τα πανεπιστήμια δεν αγγίζεται εύκολα.

Τα βιβλία της Νεοελληνικής λογοτεχνίας θα ήμασταν άδικοι αν λέγαμε ότι δεν έχουν ποίηση και λογοτεχνία της Αντίστασης ωστόσο μιλάμε για λίγες σελίδες στη Λογοτεχνία του Γυμνασίου κι αυτό στη διακριτική ευχέρεια του καθηγητή αν θα τα διδάξει ή όχι. Στο λύκειο που τα παιδιά είναι ωριμότερα τα πράγματα είναι χειρότερα.

Οι σελίδες για την Κατοχή και την Αντίσταση είναι λιγότερες και απ τα έργα των λογοτεχνών επιλέγονται τα πιο ουδέτερα, τα πιο αχρωμάτιστα, τα πιο αποφορτισμένα με αποτέλεσμα  οι αναφορές στον αγώνα του ελληνικού λαού να είναι γενικόλογες, έμμεσες και συχνά συμβολικές ενώ αντίθετα θα μπορούσαν να είχαν επιλεγεί σελίδες που θα μιλούσαν πιο άμεσα στην ψυχή των σημερινών εφήβων που αγνοούν πολλές και σημαντικές πτυχές από την ιστορία της εποχής εκείνης... Όσον αφορά το μάθημα της Ιστορίας στην Γ Γυμνασίου υπάρχουν λίγες σελίδες στο τέλος του βιβλίου για το Β.ΠΠ  που αναρωτιέται κανείς αν οι διδάσκοντες προλαβαίνουν να «φτάσουν» σ' αυτό μέχρι το τέλος του χρόνου. Το βιβλίο της Γ Λυκείο έχει ένα μικρό κεφάλαιο Κατοχή Εθνική Αντίσταση Εμφύλιο.

 Eδώ πρέπει να επισημάνουμε ότι ο  τρόπος διδασκαλίας της ιστορίας σε κάθε ιστορική περίοδο και οι αλλαγές των σχολικών βιβλίων έχει απόλυτα να κάνει με τις πολιτικές των εκάστοτε κυβερνήσεων και την πολιτική γραμμή που θέλουν να ακολουθήσουν.

Στο μοναδικό πανεπιστήμιο που έγινε επίσημο μάθημα Εθνικής Αντίστασης ξεχωριστό και όχι μέσα στα πλαίσια ενός γενικότερου μαθήματος Νεώτερης Ιστορίας ήταν το τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών τo 2009.

 Έπρεπε στην Ελλάδα να έρθει ένας Γερμανός καθηγητής Ιστορίας, ο Γερμανοέλληνας όπως τον αποκάλεσε ο Βάρναλης, πλέον πιο Έλληνας απ τους Έλληνες όπως συνηθίζω να του λέω, ο Χάγκεν Φλάισερ τον οποίο είχα την τιμή και την τύχη να έχω καθηγητή για να διδάξει την Εθνική Αντίσταση όπως της άξιζε.

 Ήταν ο πρώτος που τόλμησε να διδάξει σε ελληνικό πανεπιστήμιο το θέμα ταμπού Κατοχή, Εθνική Αντίσταση, Εμφύλιος. Είναι εκείνος που έβαλε στο τρυπάκι των πολέμων της μνήμης μια ολόκληρη φουρνιά φοιτητών. Κι αυτό θα πρέπει να είναι μόνο η αρχή.


Ο πόλεμος της μνήμης είναι ο πόλεμος που πρέπει να κερδίσουμε με κάθε τρόπο. Αν τον χάσουμε θα έχουμε υποστεί τη μεγαλύτερη ήττα της ζωής μας.


Σας ευχαριστώ

Κατερίνα Μπαλκούρα 

δημοσιογράφος, πτυχιούχος Ιστορίας και Αρχαιολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής




Εισαγωγικό σημείωμα της προέδρου του «Αττικού Τύμβου» κ. Ξανθίππης Παπαναστασίου – Πατμανίδου στην τελετή τιμής και  μνήμης στο μνημείο την 1 Ιουνίου 2014


Σας ευχαριστούμε για την παρουσία σας εδώ με τα εκατοντάδες ονόματα των εκτελεσμένων αγωνιστών συγγενών και φίλων των περισσότερων από εμάς χαραγμένα στο ατσάλι και την οξειδωμένη λαμαρίνα,  πιστοί στο προσκλητήριο τιμής και μνήμης.

H τελετή γίνεται με γνώμονα την ηθική της μετάδοσης της μνήμης, όπως αναφέρει ο Jacques hassoun. H ηθική αυτή εγγράφεται στη βαθύτερη πτυχή της ύπαρξή μας και της υποκειμενικότητας μας και απαιτεί από τον καθένα να προσφέρει στις επόμενες γενιές εκείνο που θα τους επιτρέψει να δεσμευτούν απέναντι στην ιστορία τους, δηλαδή απέναντι στον τρόπο με τον οποίο η ιστορία επινοεί τη ζωή τους, το θάνατό τους.

Απλοί άνθρωποι με μεγάλη ψυχή και θάρρος ήταν όλοι τους που δώσανε το πολυτιμότερο αγαθό τους, τη ζωή τους για να υπερασπιστούνε την τιμή τους και την ακεραιότητα της  πατρίδας τους.

Σας διαβάζω μία ακόμη από τις εκατοντάδες τελευταίες επιστολές που μας άφησαν για θύμηση και συμβουλές οι άνθρωποι λίγο πριν βρεθούν για πάντα στην άλλη όχθη και  πώς να αντιμετωπίσουμε την απώλειά τους.

Μας ενθαρρύνουν να δούμε τον χαμό τους σαν πράξη τιμητική, σαν επιβράβευση του αγώνα τους. Δεν ζητάνε εκδίκηση, ζητάνε όμως το αγωνιστικό τους φρόνημα να το μάθουμε και να το ακολουθήσουν παιδιά, ανίψια, συγγενείς για να μην υποκύπτουν σε υποσχέσεις σκοτεινές που μπορεί να υπονομεύουν τον λαό της πατρίδας τους.

Κι εμείς που δεν ξεχάσαμε την αυτοθυσία τους  και πιστοί στην ηθική της μετάδοσης της μνήμης  τους προσφέρουμε κάθε χρόνο λίγα λουλούδια του Μάη και ενός λεπτού σιγή για εσωτερική αναζήτηση και σύνδεση με το σκηνικό της βίαιης αναχώρησής τους.


Την Κυριακή 9 Φεβρουαρίου, στις σελίδες Ιστορίας της Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας υπήρχε ένα αφιέρωμα στα έκτακτα Στρατοδικεία του Εμφυλίου, συμμετείχε η Φωτεινή Γεωργαντά και δημοσιεύτηκε η τελευταία επιστολή του Μήτσου Γεωργαντά, που γράφτηκε λίγο πριν οδηγηθεί στο εκτελεστικό απόσπασμα.


Τα έκτακτα Στρατοδικεία του Εμφυλίου Πολέμου


Του ΒΛΑΣΗ ΑΓΤΖΙΔΗ *

Η αδιαμφισβήτητη ένταξη της Ελλάδας -με τις ευλογίες της Σοβιετικής Ενωσης- στο δυτικό στρατόπεδο μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου προϋπόθετε την πλήρη συντριβή του μεγάλου λαϊκού αντιστασιακού κινήματος που είχε δημιουργηθεί την περίοδο της τριπλής
 γερμανο-ιταλο-βουλγαρικής κατοχής
    ———————-

Τα 25 Έκτακτα Στρατοδικεία και τα 6 Μεραρχιακά  συστάθηκαν με βασιλικό διάταγμα στις 9 Σεπτεμβρίου του 1946 βάσει του Γ’ Ψηφίσματος της Δ’ Αναθεωρητικής  Βουλής «Περί εκτάκτων μέτρων αφορώντων στην δημόσιαν τάξιν και ασφάλειαν». Το Ψήφισμα αυτό στρεφόταν ευθέως κατά της Αριστεράς και ειδικότερα κατά των συμμετεχόντων στις οργανώσεις του Κομμουνιστικού Κόμματος και επιχειρούσε με νομικά μέσα να εξαλείψει κάθε  μορφής αντιπαράθεση με το κράτος που προέκυψε μετά την ένοπλη βρετανική επέμβαση το Δεκέμβριο του ’44.

Η αδιαμφισβήτητη  ένταξη της Ελλάδας –με τις ευλογίες της Σοβιετικής Ένωσης-  στο δυτικό στρατόπεδο μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου προϋπόθετε την πλήρη συντριβή του μεγάλου λαϊκού αντιστασιακού κινήματος που είχε δημιουργηθεί την περίοδο της τριπλής γερμανο-ιταλο-βουλγαρικής Κατοχής.

Το Γ’ Ψήφισμα ήρθε να συμπληρώσει o νόμος 509/47  «περί μέτρων ασφαλείας του κράτους, του πολιτεύματος, του κοινωνικού καθεστώτος και προστασίας των ελευθεριών των πολιτών» και ο νόμος 511/47 για  δημιουργία στρατοπέδων συγκέντρωσης (αναφέρονται ως «στρατόπεδα πειθαρχημένης διαβίωσης»).
      

 Η Λευκή Τρομοκρατία

Η πρώτη πράξη της προσπάθειας περιθωριοποίησης του λαϊκού κινήματος συνέβη το Δεκέμβρη του ΄44. Η νίκη των Βρετανών και των Ελλήνων συνεργατών τους θα επισφραγιστεί με τη Συμφωνία της Βάρκιζας (Φεβρουάριος του ’45) και τις υπογραφές της κυβέρνησης Πλαστήρα και του ΕΑΜ, που βρισκόταν υπό τον έλεγχο του Κ.Κ.Ε. Στη συμφωνία αυτή δεν συμπεριελήφθη η ρήτρα της πλήρους αμνηστίας για όσα είχαν συμβεί έως εκείνη την εποχή. Αυτή η παράλειψη –και η αδιαφορία από την πλευρά της αριστερής ηγεσίας για τη μοίρα των αγωνιστών- θα επιτρέψει τους νικητές να   εξαπολύσουν εκστρατεία αντεκδικήσεων και τρομοκρατίας  εις βάρος όσων συμμετείχαν στην εαμική Αντίσταση.

Οι πλέον σκληροί εκφραστές της Λευκής Τρομοκρατίας, όπως ονομάστηκε η πολιτική των μεταδεκεμβριανών κυβερνήσεων, θα είναι οι παλιοί δωσίλογοι συνεργάτες των κατακτητών, οι οποίοι θα ενσωματωθούν στις δομές του νέου κράτους με πρόσχημα την «καταπολέμηση του κομμουνισμού.»

Η πολιτική αυτή θα οδηγήσει και πάλι στο Βουνό χιλιάδες αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης. Οι συνθήκες που θα δημιουργήσει η τρομοκρατία, η ξενοκρατία και η υποταγή των διεφθαρμένων κυρίαρχων ελίτ στους βρετανικούς σχεδιασμούς, θα υπονομεύσουν τις προσπάθειες συμφιλίωσης. Αντίθετα, θα ευνοήσουν την πολιτική της σύγκρουσης του γενικού γραμματέα του ΚΚΕ Νίκου Ζαχαριάδη, ο οποίος ήταν και ο εκφραστής των σοβιετικών συμφερόντων στον ελλαδικό χώρο.

Ο Λαός θα βρεθεί παγιδευμένος μεταξύ ενός σκληρού κράτους-προτεκτοράτου και ενός γραφειοκρατικού μηχανισμού που ήλεγχε ένα εξαρτημένο Κόμμα. Έτσι θα ξεκινήσει ο Εμφύλιος Πόλεμος, θα συγκροτηθεί ο Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας και τον Δεκέμβριο του ’47 θα δημιουργηθεί η Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση, με πρωθυπουργό τον Μάρκο Βαφειάδη.
  

Τα στρατοδικεία θερίζουν

Εργαλείο νομιμοποίησης  της ανελέητης κρατικής καταστολής υπήρξαν τα Έκτακτα Στρατοδικεία. Υπολογίζεται ότι τον πρώτο χρόνο λειτουργίας τους (1946) καταδικάστηκαν σε θάνατο 116 πολίτες, το 1947 καταδικάστηκαν σε θάνατο 688 ενώ μόνο το πρώτο εξάμηνο του 1948 οι καταδικασμένοι ήταν 1547. Καταδικαστικές αποφάσεις έβγαζαν επίσης και τα κακουργιοδικεία, τα οποία εκδίκαζαν υπαρκτά ή ανύπαρκτα «εγκλήματα» που έγιναν την περίοδο της κατοχής και των Δεκεμβριανών.

Την ίδια χρονική περίοδο που καλύπτουν τα παραπάνω στοιχεία, τα κακουργιοδικεία εξέδωσαν 310 θανατικές καταδίκες. Κατά το χρονικό διάστημα 1946-1951 εκδόθηκαν 4.851 θανατικές καταδίκες, ενώ 198 καταδικάστηκα σε ισόβια κάθειρξη και 916 σε ποινές άνω των 10 ετών.

    (*) Διδάκτωρ σύγχρονης Ιστορίας, μαθηματικός.

 Βασικές πηγές είναι η διδακτορική διατριβή της ιστορικού Βασιλικής Λάζου για την απονομή της δικαιοσύνης στην πόλη της Λαμίας την περίοδο του Εμφυλίου Πολέμου και η δημοσιευμένη μελέτη του Νίκου Μιχιώτη με τίτλο «Τα Εκτακτα Στρατοδικεία της περιόδου 1946-1960. Εν ονόματι του βασιλέως».



Μπροστά σ’ αυτόν τον τοίχο γίνονταν οι εκτελέσεις στο Λαζαρέτο της Κέρκυρας

    «Αυτή τη στιγμή φεύγω για εκτέλεση…»


Ωρα 3 τα μεσάνυχτα. Στη Β’ αχτίνα οι φύλακες απόψε έχουν πολλή «δουλειά». Ανοίγουν πρώτα το κελί του Μήτσου Γεωργαντά του Αχιλλέα. Ενα τριαντάχρονο παλικάρι από το Σχηματάρι Θηβών. Τελειόφοιτος Γυμνασίου, γραμματέας της αχτίνας του.

«Αγαπημένα μου αδέλφια σας φιλώ. Αυτή τη στιγμή φεύγω για εκτέλεση...». Η τελευταία επιστολή του Γεωργαντά προς τους γονείς του γραμμένη λίγο πριν από την εκτέλεση

«Αγαπημένα μου αδέλφια σας φιλώ. Αυτή τη στιγμή φεύγω για εκτέλεση...». Η τελευταία επιστολή του Γεωργαντά γραμμένη λίγο πριν από την εκτέλεση

    * Ποιον θέλετε; ρωτάει ένας κρατούμενος. Δείχνουν τον Μήτσο.

    * Ετοιμος είμαι… σας περίμενα.

Πράγματι, τους περίμενε. Γιατί το ‘ξερε ο ίδιος από πριν. Ο Μήτσος γνώρισε και την ιδιαίτερη δοκιμασία της επικείμενης εκτέλεσης. Αυτή η δοκιμασία έδειξε και το χαρακτήρα του, τη γενναιότητά του. Στην ίδια αχτίνα μέναν και οι δύο συγκατηγορούμενοι και χωριανοί του, ο Ταξιάρχης Κουρουτός και ο Λεωνίδας Λάμπρου…

 Πριν από μερικές μέρες ο ισοβίτης Παντελής Κουρτίδης είχε καταφέρει να πάρει κρυφά από την υπηρεσία σημείωμα με τα ονόματα της νέας εκτέλεσης. Μέσα σ’ αυτούς ήταν και το όνομα του γραμματέα της αχτίνας Μ. Γεωργαντά. Το σημείωμα έπρεπε να δοθεί στον Μήτσο.

Ο συναγωνιστής Κουρτίδης βρέθηκε σ’ ένα τρομερό δίλημμα. Να το δώσει το χαρτί στον ίδιο που αναφέρει και το όνομά του ή να κάνει άλλο, δικό του, που να αφαιρέσει τον Μήτσο; Αλλά τότε πώς θα ξέρει το κεντρικό γραφείο ότι είναι και ο Μήτσος; Υστερα ο Μήτσος θα το καταλάβει αφού στο νέο χαρτί-σημείωμα θα είναι τα ονόματα των συγκατηγορουμένων του, πώς θα λείπει το δικό του; Επειτα θα δημιουργηθεί και ηθικό θέμα για τον Μήτσο. Θα του γεννηθεί ίσως η εντύπωση πως δεν εκτιμάμε σωστά τη γενναία του ψυχή. Οχι, δεν θα του το κρύψει. Μόνο που προτού του το δώσει θα του πει τι λέει. Εσφιξε την καρδιά του και τράβηξε.


Οπως έβγαλε το μοιραίο χαρτάκι, τον ρωτάει ο Μήτσος.

    * Ποιους είναι για να πάρουν;

Τότε, ένας κόμπος τού στάθηκε στο λαιμό. Εσκυψε το κεφάλι, προσπαθώντας να συγκρατήσει τον εσωτερικό κλονισμό του. Ετσι, δεν έδωσε απάντηση.

 Ο Μήτσος διάβασε το σημείωμα. Μια σκληράδα πέτρωσε το πρόσωπό του. Απευθυνόμενος στον Κουρτίδη, του λέει:

– Συναγωνιστή, εμείς είμαστε οι άνθρωποι της αχτίνας -ήταν και εκείνος μέλος του γραφείου- σ’αυτές τις στιγμές της υπέρτατης δοκιμασίας, μας έχουν εμπιστευθεί ένα ιερό καθήκον. Επομένως, συναισθηματισμοί δεν χωράνε.

  Κανένας από τους άλλους δεν κατάλαβε ούτε ήταν δυνατόν να καταλάβει ότι ο Μήτσος περνάει τις τελευταίες του μέρες, γιατί στάθηκε ο ίδιος πηγή θάρρους και εμψυχωτικών προτροπών και εκδηλώσεων… (Από το βιβλίο του Λ. Β. Κασσελούρη, «Της Λευτεριάς οι αθάνατοι», εκδ. Σύγχρονη Εποχή, Αθήνα, 1982)


Πεθαίνοντας στο Λαζαρέτο


Της Φωτεινής Γεωργαντά (*)

Το Λαζαρέτο, ένα μικρό νησάκι κοντά στην πόλη της Κέρκυρας που παλιά ήταν γνωστό ως νησί του Αγίου Δημητρίου, έμελε να γίνει τόπος θυσίας για δεκάδες πολιτικούς κρατούμενους του μεταδεκεμβριανού εκδικητικού κράτους. 

Το Λαζαρέτο βρίσκεται στην ίδια ευθεία με το άλλο νησάκι του κόλπου, το Βίδο, όπου μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή είχε χρησιμοποιηθεί ως λοιμοκαθαρτήριο για τους άτυχους πρόσφυγες της Προδοσίας του 1922.

Τα δύο νησάκια βρέθηκαν συνδεδεμένα με τις πλέον σημαντικές σελίδες αυτού του τόπου, με πλήθος θυμάτων και με τον ίδιο θύτη. Την εκδικητική Δεξιά που είτε στο πρόσωπο των προσφύγων του ’22 είτε στο πρόσωπο των αγωνιστών της Εθνικής Αντίστασης έβλεπε τον δικό της «εσωτερικό εχθρό».

Ως ιταλικό στρατόπεδο συγκέντρωσης

Από το Μεσοπόλεμο το Λαζαρέτο υπήρξε χώρος φυλάκισης αγωνιστών και κομμουνιστών. Στην περίοδο της ιταλικής Κατοχής χρησιμοποιήθηκε από τους μελανοχίτωνες του Μουσολίνι ως στρατόπεδο συγκέντρωσης για τους  αντιφασίστες αντιστασιακούς. Την περίοδο αυτή περιγράφει ο Αλέξανδρος Τσουρουνάκης σε κείμενο που βρέθηκε στο αρχείο της Βαγγελιώς Γεωργαντά-Φραντζεσκάκη, πολιτικής κρατούμενης για 11 χρόνια (αφέθηκε ελεύθερη το 1959).

Ο Τσουρουνάκης γράφει: «Το Λαζαρέτο ήτανε στρατόπεδο συγκέντρωσης του μουσολινικού φασισμού στα ελληνικά Επτάνησα, έως το 1943, όπου η κατάρρευση της Ιταλίας, με τη συνθηκολόγηση του Μπαντόλιο. Στις εγκαταστάσεις του στρατοπέδου φιλοξενήθηκαν από τις φασιστικές ιταλικές αρχές κατοχής, πατριώτες και κομμουνιστές αγωνιστές της αντίστασης από την ιταλική Καραμπινιερία Κεφαλληνίας, Ζακύνθου, Ιθάκης, Λευκάδας  κι εκρίθηκαν επικίνδυνοι για τα στρατεύματα κατοχής π.χ. μαθητές Κεφαλληνίας μέσης εκπαίδευσης, εξόριστοι κομμουνιστές Παξών κ.λπ. ερημονήσων Επτανήσου, των κομμουνιστών από τη Λάρισα. Σημαντικός αριθμός Κερκυραίων πατριωτών και αγωνιστών.

Και τελευταία ένα μεγάλο τμήμα της κολεχτίβας  Ακροναυπλίας (200 άτομα)…. Κάποιοι αγωνιστές από το Λαζαρέτο βρέθηκαν σε στρατόπεδα της Ιταλίας, και από κει, όσοι σώθηκαν, με την κατάρρευση της Ιταλίας πήγαν στην Αίγυπτο, στον ΕΑΣ (Εθνικό Απελευθερωτικό Σύνδεσμο). Από το Λαζαρέτο ξεκίνησαν το Σεπτέμβρη του 1943 ελεύθεροι πια, βγαίνοντας στην Κέρκυρα (όπου μαζί με τις τοπικές οργανώσεις και τους   Ιταλούς αντιφασίστες εκδίωξαν  τους Γερμανούς και οργάνωσαν  την άμυνα του νησιού). Με την κατάρρευση του μετώπου των αντιφασιστών της Κέρκυρας, οι κομμουνιστές περνούν στην Ελεύθερη Ελλάδα μέσω Αλβανίας.… »     

Η πιο τραγική σελίδα της ιστορίας του Λαζαρέτο γράφτηκε μέσα στον εμφύλιο σπαραγμό, όταν το εκδικητικό κράτος αποφάσισε να στήσει εκτελεστικά αποσπάσματα για εκατοντάδες και χιλιάδες αγωνιστές που είχαν καταδικαστεί σε θάνατο κατά την περίοδο της τρομοκρατίας που ακολούθησε τον Δεκέμβριο του ’44.  

 

Εκδηλώσεις Μνήμης

Το νησάκι ανακηρύχθηκε σε προστατευμένο ιστορικό τόπο το 1992 με απόφαση της τότε υπουργού Πολιτισμού Α. Ψαρούδα-Μπενάκη.

 Τη μνήμη των γεγονότων συντηρεί το Σωματείo «Λαζαρέτο» (https://www.somatio-lazareto.gr/) που ιδρύθηκε από επιβιώσαντες κρατούμενους.

 Όπως αναφέρουν οι ίδιοι: «Από το 1949 που σταμάτησαν οι εκτελέσεις, για όλους εμάς ακολούθησαν πολλές δυσκολίες. Παραμείναμε φυλακισμένοι για μεγάλη χρονική περίοδο ακόμη. Κι όταν μετά από 12, 15 και 18 χρόνια ελευθερωθήκαμε, σκορπίσαμε εδώ και κει προσπαθώντας να ξαναφτιάξουμε τη ζωή μας. Έτσι, δεν ήταν εύκολο να ανταμώσουμε, να μετρήσουμε τις αναμνήσεις και τις υποσχέσεις μας. Αυτό το κατορθώσαμε το 1978, όταν ξεκινήσαμε από την Αθήνα και τον Πειραιά για μία πρώτη επίσκεψη-προσκύνημα στον τόπο εκτέλεσης των συντρόφων μας στο Λαζαρέτο.»

Από τότε και κάθε χρόνο το Σωματείο διοργανώνει επίσκεψη-μνημόσυνο σ’ εκείνο τον τόπο της Λύπης.  Χαρακτηριστική υπήρξε η ομιλία που εκφωνήθηκε στη νησίδα κατά το μνημόσυνο που έγινε στις 8 Οκτωβρίου 1995: «Στο Λαζαρέτο εκτελέσθηκαν, κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου Πολέμου, αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης και του Δημοκρατικού Στρατού. Η θυσία τους έχει σήμερα καταγραφεί στην κιβωτό της Εθνικής Μνήμης σαν μία πράξη υπεράσπισης ανθρώπινων ιδανικών απέναντι σε ένα κράτος που τιμωρούσε τις ιδέες. Η ανεξαρτησία της ψυχής και του πνεύματος έδωσε στον τόπο αυτόν τη νικηφόρα μάχη της.

Το μεταπολεμικό κράτος οργανώθηκε στην ιδεολογική βάση του αντικομουνισμού. Η κοινωνία διαιρέθηκε σε δύο κατηγορίες, των κομμουνιστών και των αντικομουνιστών. Στους πρώτους καταλογίσθηκε η επιβουλή της ακεραιότητας της πατρίδας τους και εξαπολύθηκε ένας πρωτοφανής διωγμός. Οι δεύτεροι απέκτησαν την αποκλειστική ιδιότητα του εθνικόφρονα.

Στο πλαίσιο αυτής της διάκρισης διαμορφώθηκε και το νομικό οπλοστάσιο του κράτους. Αρχικά καταδικάσθηκαν από τα Δικαστήρια Συνέδρων και εκτελέστηκαν χιλιάδες αγωνιστές για πράξεις αντίστασης που είχαν διαπράξει στη διάρκεια της Κατοχής και οι οποίες θεωρήθηκαν κοινά ποινικά αδικήματα.

Δηλαδή, η δράση των αντιστασιακών οργανώσεων θεωρήθηκε αντιποίηση εξουσίας, οι δε κατοχικές κυβερνήσεις εθνική εξουσία της Ελλάδας. Στη συνέχεια λειτούργησαν τα Έκτακτα Στρατοδικεία, τα οποία τιμωρούσαν ιδέες και όχι πράξεις. Η άρνηση της αποκήρυξης των ιδεών αποτελούσε τεκμήριο ενοχής, και οδηγούσε στο εκτελεστικό απόσπασμα.

Με βάση τις παραπάνω κατηγορίες εκτελέσθηκαν στο Λαζαρέτο και τάφηκαν πρόχειρα 112 πολιτικοί κρατούμενοι των φυλακών της Κέρκυρας. Ο αριθμός αυτός δεν είναι τελικός. Υπάρχουν ακόμα ερωτηματικά και γίνεται προσπάθεια να απαντηθούν.

Οι αγωνιστές αυτοί υπήρξαν θύματα της κατάστασης ομηρίας που χαρακτήριζε το σύνολο των δικασμένων σε θάνατο πολιτικών κρατουμένων. Η απόφαση για την εκτέλεσή τους ήταν αποτέλεσμα της ιδεολογικής συγκρότησης του κράτους, ο δε χρόνος της καθοριζόταν από την εξέλιξη του Εμφυλίου πολέμου…

Μετά τη μεταπολίτευση του 1974 το κράτος οργανώθηκε σε νέες βάσεις. Κατανοώντας το μέγεθος της καταστροφής που είχε δημιουργήσει ο εθνικός διχασμός, απέβαλε τον αντικομουνιστικό χαρακτήρα του. Η εθνική ενότητα αποκαταστάθηκε με πράξεις της πολιτείας…»

——————————

(*) Το κείμενο αυτό συντάχθηκε ως ελάχιστος φόρος τιμής για όσους εκτελέστηκαν στο Λαζαρέτο και για τα τρία αδέλφια από το Σχηματάρι που χάθηκαν εκείνη τη φοβερή δεκαετία του ’40: τον Βαγγέλη Γεωργαντά που σκοτώθηκε το Σεπτέμβριο του 1944 σε μάχη που έδωσε ο ΕΛΑΣ ενάντια στους Γερμανούς, τον Μήτσο Γεωργαντά που εκτελέστηκε στο Λαζαρέτο τον Απρίλιο του 1948 και τον  Βασίλη Γεωργαντά που σκοτώθηκε στον Ελικώνα το Μάιο 1948 ως μαχητής του ΔΣΕ.

Ο Νίκος Γόδας γεννήθηκε το 1921 στο Αϊβαλί και η Μικρασιατική Καταστροφή τον «έστειλε» μαζί με την οικογένεια του πρώτα στην Μυτιλήνη, μετά στην Κρήτη και τελικά στην Κοκκινιά. Εκτελέστηκε στο Λαζαρέτο στις 19 Νοεμβρίου 1948.

«Το πρώτο προσκύνημα το 1978»
Ο τοίχος των εκτελεσθέντων όπως ήταν στο πρώτο προσκύνημα του Σωματείου το 1978

—————————————————————————————————————————-

Λαζαρέτο Κέρκυρας:  Ένας τόπος Μνήμης του εμφύλιου σπαραγμούσε "Αριστερά"

Mια πρόταση που τα λέει όλα:

    » Ο Λαός θα βρεθεί παγιδευμένος μεταξύ ενός σκληρού κράτους-προτεκτοράτου και ενός γραφειοκρατικού μηχανισμού που ήλεγχε ένα εξαρτημένο Κόμμα.»

    ————————————————-



Κομμουνιστές: Οι άνθρωποι που πιστεύουν κάτι που δεν υπάρχει

Μπόλικη «επαναστατική γυμναστική» επιφυλάσσσει στους νεοέλληνες αυτή την εβδομάδα το ΚΚΕ.


Πορείες, διαδηλώσεις, σφυροδρέπανα, υψωμένες γροθιές, κλείσιμο δρόμων, φωνές, κι αντάρα….


Είναι βέβαιο ότι όσοι συμμετέχουν θα έχουν την πίστη στα μάτια τους για την επανάσταση που έρχεται και θ’ αλλάξει τον κόσμο.


Όπως γίνεται χρόνια και χρόνια τώρα.


Ακόμη και μετά την πτώση του υπαρκτού σοσιαλισμού!

Είμαι βέβαιος ότι τα συναισθήματά μου θα είναι ανάμικτα.


Από τη μια θα είναι η οργή επειδή εμποδίζουν ακόμη και στοιχειώδη ατομικά μου δικαιώματα. Επειδή υπάρχουν ακόμη άνθρωποι που πιστεύουν σε κάτι που δεν υπάρχει. Επειδή αγνοούν ότι ο κομμουνισμός έπεσε εκ των έσω στις χώρες που εφαρμόστηκε. Κι από την άλλη θα είναι ο θαυμασμός.
   

Ο θαυμασμός προς εκείνους που έχουν στην καρδιά και την ψυχή τους μια ουτοπία, έναν νεκρό και τον θωπεύουν στοργικά.

 Όμως, επιτέλους. Το ΚΚΕ, δεν μπορεί πλέον να παίζει πρωταγωνιστικό ρόλο στον τόπο μας.


 Πλέον των καταστατικών του διακηρύξεων με τα οποία επιθυμεί να καταλύσει τους δημοκρατικούς θεσμούς, είναι και ζήτημα νοημοσύνης και αισθητικής.
   

Πώς μπορεί κάποιος νοήμων σήμερα, να αγνοεί τα εγκλήματα του σταλινισμού, τα εκατομμύρια αντιστασιακούς που έχασαν τις ζωές τους, τα συρματοδεμένα σύνορα, το τείχος του αίσχους, τα στρατόπεδα συγκέντρωσης;

Πώς μπορεί κάποιος νοήμων σήμερα, να υποκλίνεται σε μια ιδεολογία που στραγγάλισε την ελευθερία;

Πώς μπορεί κάποιος νοήμων σήμερα, να θαυμάζει ένα καθεστώς το οποίο απαγόρευε στους πολίτες του να πάνε από τον έναν τόπο στον άλλο, να ταξιδεύουν, να γνωρίζουν άλλους πολιτισμούς και κουλτούρες;


Πώς μπορεί κάποιος νοήμων σήμερα, να αποδέχεται έναν δολοφόνο όπως ο Στάλιν και τους δικτάτορες συνοδοιπόρους του, όπως ο Μπρέζνιεφ, ο Γιαρουζέλκι, ο Τσαουσέσκου, ο Χόνεκερ, ο Ζίβκοφ, ακόμη κι ο πιο μεταρρυθμιστής Ούγγρος Κάνταρ;


Πώς μπορεί κάποιος νοήμων σήμερα, να υποκλίνεται στην κομματική συσκότιση;


Πώς μπορεί κάποιος νοήμων σήμερα, να αποδέχεται ότι ο ιμπεριαλισμός έβαλε τον Γκορμπατσόφ να διαλύσει την Σοβιετική Ένωση;


Πώς μπορεί κάποιος νοήμων σήμερα, να ισχυρίζεται ότι ξένες μυστικές υπηρεσίες αποδυνάμωσαν τον καθοδηγητικό ρόλο του κομμουνιστικού κόμματος στη Σοβιετική Ένωση και τις άλλες Ανατολικές χώρες που υπέστησαν τον βαρβαρισμό του συστήματος;

Πώς μπορεί κάποιος νοήμων σήμερα, να μιλάει για κολχόζ, όταν η νανοτεχνολογία αναπτύσσεται με αλματώδη βήματα;


Πώς μπορεί κάποιος νοήμων σήμερα, να αγνοεί ότι με την κοινωνική κινητικότητα που δημιούργησε ο …επάρατος φιλελευθερισμός, δημιουργήθηκε πλούτος σε μικρά και μεσαία νοικοκυριά κι ότι οι πρώην μπολσεβίκοι μεταλλάχτηκαν σε αστούς, εμπόρους, βιοτέχνες, επιχειρηματίες και δημιούργησαν πλούτο που τους εξασφαλίζει αξιοπρεπές επίπεδο ζωής;


Πώς μπορεί κάποιος νοήμων σήμερα, να αγνοεί την πρόοδο που σημειώνουν χώρες που ήταν κάτω από την κομμουνιστική μπότα, όπως η Πολωνία, η Ουγγαρία, η Λιθουανία, το Αζερμπαϊτζάν ή οι Βαλτικές χώρες, μόλις αυτές αποσχίσθηκαν από τον «παράδεισο» των εργατών;

Πώς μπορεί κάποιος νοήμων σήμερα, να επιθυμεί την επιστροφή από τη δημοκρατία –με όλες τις αδυναμίες της- σ’ ένα καθεστώς ψεύτικης ισότητας που θα σιτίζει με κουπόνια και θα δημιουργεί ατέλειωτες ουρές για προμήθεια οιονδήποτε προϊόντων;


Πώς μπορεί κάποιος νοήμων σήμερα, να ακούει υποσχέσεις για …εξάλειψη της ανεργίας από την επικράτηση του κομμουνισμού, όταν κι ένα παιδί γνωρίζει ότι οι κομμουνιστικές κοινωνίες, ούτε την ανεργία κατάφεραν ν’ αντιμετωπίσουν, ούτε ανέπτυξαν πολιτισμό; Όταν ακόμη κι ο πιο άσχετος γνωρίζει ότι ο εργαζόμενος στον σοσιαλιστικό παράδεισο δούλευε ατέλειωτες ώρες αλλά δεν απολάμβανε όσα ο συνάνθρωπός του που δούλευε τις ίδιες ώρες στην Δυτική κοινωνία;


Πώς μπορεί κάποιος νοήμων σήμερα, να μην κατανοεί ότι η ελεύθερη έκφραση της δημοκρατίας, ο συνδικαλισμός, η ελευθεροτυπία, ακόμη κι η ελευθερία του θρησκεύειν κι εν γένει οι αυτονόητες κατακτήσεις της Δύσης, αποτελούσαν άγνωστα αγαθά στα κομμουνιστικά καθεστώτα;

Κι όμως! Στην Ελλάδα υπάρχουν άνθρωποι που τα πιστεύουν.

Κι όπως δείχνουν κι οι δημοσκοπήσεις, αυξάνονται όλο και περισσότερο εκείνοι που πιστεύουν σε κάτι που άλλοι λαοί εξοβέλισαν και σήμερα δεν υπάρχει…..
   
    ——————————————————

Αυτή την ιστορία του Νίκου Γόδα την είχα ξαναπετύχει κάπου, όχι αναγκαστικά εδώ, και το είχα ψάξει λίγο το θέμα. Το άρθρο της Βικιπαίδειας, στο οποίο παραπέμπει ο Νίκος, αναφέρει “καταδικάζεται στη δίκη που έμεινε στην ιστορία ως ‘δίκη του ασύλου της Κοκκινιάς’”, χωρίς να δίνει περισσότερες εξηγήσεις.

Η δίκη αυτή αφορά εκτελέσεις “εθνικοφρόνων” να τους πούμε με την ορολογία της εποχής; αντιδραστικών; αντιπάλων του ΚΚΕ; ό,τι θέλετε, που φέρονται να έγιναν στο “Άσυλο Αλητοπαίδων” της Κοκκινίας την περίοδο των Δεκεμβριανών. Στις ψηφιοποιημένες εφημερίδες της εθνικής βιβλιοθήκης αναφορές στη δίκη αυτή βρήκα στο (δεξιότατο) “Εμπρός”, όχι στην κεντρώα “Ελευθερία”. Το φ. της 24/6/1945 αναφέρεται στην έναρξη της δίκης με τον εύγλωττο τίτλο “Η δίκη των εκτελεστών των τετρακοσίων του Πειραιώς”. Μεταξύ των κατηγορουμένων βρίσκουμε: “Ν. Γόδας, ετών 28, λοχαγός του 2ου τάγματος του ΕΛΑΣ, εκτελεστής”.

Δυστυχώς η κάλυψη είναι ελλιπέστατη, γιατί τότε οι εφημερίδες είχαν πολύ λίγες σελίδες (λόγω έλλειψης χαρτιού) και πολλές ειδήσεις να γράψουν. Επόμενη αναφορά βρίσκω στην ίδια εφημερίδα, στις 29/6/1945, σ. 2. Αφού προηγείται ρεπορτάζ για την κατάθεση ενός αρχιφύλακος Μητράκου που καταθέτει ότι οι κατηγορούμενοι (χωρίς να ξέρουμε ποιοι ακριβώς) βασάνισαν και σκότωσαν τις δύο θυγατέρες του και τη γυναίκα του, διαβάζουμε: “Κατά την έξοδον οι συγγενείς των θυμάτων απεδοκίμασαν τους συνηγόρους της υπερασπίσεως, ιδιαιτέρως τον καθηγητήν του Ποινικού Δικαίου κ. Τσουκαλάν.

Οι ίδιοι εξερεθισθέντες εκ της στάσεως κατά την δίκην του παρισταμένου εις το ακροατήριον αδελφού του εκτελεστού Γούδα (σικ), ηθέλησαν να τον λιντσάρουν. Όργανα της αστυνομίας απέσπασαν τον Γούδαν εκ των χειρών των, ρίψαντες προς εκφοβισμόν μερικούς πυροβολισμούς εις τον αέρα”. Την επομένη διαβάζουμε κάτι που δεν προκαλεί καμία έκπληξη, ότι ο Τσουκαλάς δεν εμφανίστηκε στο δικαστήριο. Για την απόφαση του δικαστηρίου διαβάζουμε στις 14/7, σε. 2, και είναι θάνατος για 11, μεταξύ αυτών και ο Γόδας. Στο Ριζοσπάστη βρίσκω μόνον μία αναφορά, 7/7, όπου αναφέρεται ότι ο μάρτυρας Θεοφανίδης κατέθεσε υπέρ του Γόδα, χωρίς να δίδονται λεπτομέρειες της καταθέσεως.

Φυσικά, ενόψει των συνθηκών της εποχής και του άσβεστου μίσους “εθνικοφρόνων” – κομμουνιστών κάθε άλλο παρά εχέγγυα αντικειμενικής κρίσης μπορούσε να παράσχει τότε μία δίκη, και μάλιστα σε κακουργιοδικείο με ενόρκους, όπως ήταν τότε το σύστημα. Να σημειωθεί ότι για έναν κατηγορούμενο, τον Μουτάφη, που οι ένορκοι αθώωσαν, το δικαστήριο των συνέδρων, δηλαδή οι επαγγελματίες δικαστές, κήρυξε, όπως είχε το δικαίωμα, “πεπλανημένη” την κρίση τους, με αποτέλεσμα να πρέπει να ξαναδικαστεί ο Μουτάφης (αγνοώ τι απέγινε).

Εξάλλου, και ο Ριζοσπάστης της 11/7/1945, στις σ. 1 και 4 κάνει δριμύτατη κριτική στις συνθήκες υπό τις οποίες έγινε αυτή η δίκη γράφοντας ότι: “Δεν υπάρχει περίπτωση δίκης που να χαντακώσει τόσο τη σημερινή δικαιοσύνη όσο η δίκη αυτή”. Αναφορά σε ψευδομάρτυρες κάνει και σε άλλο άρθρο, νωρίτερα (1/7/1945, σ. 4. Καμία ειδική αναφορά στο Γόδα).

Ωστόσο, με όλες τις επιφυλάξεις που δικαιολογούν τα παραπάνω, είναι χρήσιμο να ξέρουμε για ποια ακριβώς κατηγορία καταδικάστηκε και στάλθηκε, τελικώς, στο εκτελεστικό απόσπασμα ο Γόδας.


 Γιάννης Πετσόπουλος – Τα πραγματικά αίτια της διαγραφής μου από το ΚΚΕ
   
Τα πραγματικά αίτια της διαγραφής μου από το ΚΚΕ

    του Γιάννη Πετσόπουλου*

Άρης Βελουχιώτης

Ο Άρης ανέπτυξε θαυμαστά προσόντα οργανωτή, αρχηγού παρτιζάνων και στρατιωτικού. Αυτός ήταν το λαϊκό στρατιωτικό ταλέντο που έβγαλε ο αγώνας μας. Το ξεκαθάρισμα μέσα σε λίγες μέρες της Πελοποννήσου απ’ τους Γερμανούς, δικαίωσε τη γνώμη για τις στρατιωτικές του ικανότητες. Δεν είναι αλήθεια πως ο Άρης στάλθηκε από το Κόμμα έξω, για να εξιλεώσει το σφάλμα της δήλωσής του…

Ο Άρης βγήκε μόνος του, όπως και ο Ορέστης, όταν η ηγεσία απέκρουε το αντάρτικο, και όταν το αντάρτικο φούντωσε, η ηγεσία έσπευσε να το θέσει κάτω από την κομματική πειθαρχία…


Ο Άρης δε βγήκε τώρα ενάντια στη Βάρκιζα. Βγήκε αμέσως την επομένη της Βάρκιζας. Ήταν αυτό η διαμαρτυρία ολόκληρου του αντάρτικου ενάντια σ’ αυτή τη συνθηκολόγηση, που παράδινε το κίνημα της αντίστασης ολόκληρο στα χέρια των προδοτών.

Βγήκε με λίγους διαλεχτούς και γενναίους συντρόφους του, ενώ μπορούσε να παρασύρει, αν ήθελε, πολλές χιλιάδες, αποφασισμένους να πεθάνουν μαζί του με το τουφέκι στο χέρι, συμβολίζοντας τη θέληση του ελεύθερου ελληνικού λαού, που πολέμησε τέσσερα χρόνια τον κατακτητή, να μη δεχθεί μια νέα κατοχή. Βγήκε να πληρώσει με τη ζωή του το χρέος που είχε προς το κίνημα της εθνικής αντίστασης, σαν δημιουργός και ο πρώτος αρχηγός του, να μην το αφήσει να διαπομπευθεί στο πρόσωπό του. Έτσι έπρεπε να γίνει…


Το κεφάλι του Άρη του Βελουχιώτη, του αρχηγού της εθνικής αντίστασης, του ήρωα του Γοργοπόταμου, πριν κρεμαστεί από τους χθεσινούς συνεργάτες των Γερμανών στους φανοστάτες της πλατείας των Τρικάλων (της ίδιας πλατείας, όπου ο Παρτσαλίδης κι ο Σιάντος ανήγγειλαν τη συνθηκολόγηση της Βάρκιζας και τη διάλυση του ΕΛΑΣ) κυλίστηκε, μαζί με ολόκληρο το κίνημα της αντίστασης που συμβόλιζε, στο βόρβορο από την ίδια την ηγεσία του Κόμματος, που δε δίστασε να τον σπιλώσει με την κατηγορία της δειλίας. Πριν τον σκοτώσει φυσικά η αντίδραση, τον σκότωσε ηθικά το κόμμα.


 Η αντίδραση έκανε τη δουλειά της. Κόβοντας το κεφάλι του Άρη και διαπομπεύοντάς το σαν κεφάλι ληστή, επιβεβαίωσε πανηγυρικά το πραγματικό πνεύμα της Βάρκιζας. Το πνεύμα της άρνησης του κινήματος της εθνικής αντίστασης, της εξόντωσής του, της διαπόμπευσης και του εξευτελισμού του στο εσωτερικό και το εξωτερικό.


Δέχθηκε με ευγνωμοσύνη την κατασπίλωση από μέρους μας του κινήματος στο πρόσωπο του Άρη, σαν μια ομολογία που της έδινε το δικαίωμα να μας αφαιρέσει τον κυριότερο τίτλο τιμής που διεκδικούσαμε, χαρακτηρίζοντάς μας όλους «τυχοδιώκτες».

Ύστερα απ’ αυτή την ομολογία μας, που επιβεβαιώνει τις άτιμες κατηγορίες του Παπανδρέου στο Λίβανο και του Τσόρτσιλ στη Βουλή, για ένα «δήθεν κίνημα αντίστασης» που δεν ήταν τίποτε άλλο παρά επιχείρηση μιας συμμορίας «εγκληματιών» και «τυχοδιωκτών», δεν υπάρχει πια κανένα εμπόδιο για την πλήρη εφαρμογή των αποφάσεων της Βάρκιζας, που τόσο επίμονα ζητούμε, ως προς τα κατά σύρραξη «εγκλήματά μας», και της συμφωνίας του Λιβάνου που προβλέπει για την τιμωρία των εγκλημάτων του ΕΑΜ κατά τον εθνικό αγώνα.

Το πέσιμο μερικών εκατοντάδων κεφαλιών, που θα ακολουθήσει τις ομαδικές και συνεχείς θανατικές καταδίκες στα κακουργιοδικεία των Αθηνών, αρχίζοντας από του Μονέδα, θα το αποδείξει. Δε θα γλιτώσουν ούτε οι αξιωματικοί του ΕΛΑΣ, οποιουδήποτε βαθμού (σελ. 225-27).

    Η Βάρκιζα

Τι επιτύχατε με τη Βάρκιζα; Την αμνηστία του πολιτικού αδικήματος. Αυτή μας την έδωσε ο Τσόρτσιλ με τις σχετικές κατηγορηματικές δηλώσεις του στην Αγγλική Βουλή, πως κανένας δεν θα διωχθεί για την απλή συμμετοχή του στο κίνημα, πως έτσι συμφώνησε με την κυβέρνηση Πλαστήρα…

Για να πάρουμε λοιπόν κάτι που το είχαμε, παραδεχθήκαμε με την υπογραφή μας, πως η αντίσταση κατά της ξένης επέμβασης ήταν αδίκημα πολιτικό που είχε ανάγκη αμνηστίας, και, το φοβερότερο, πως η εκτέλεση δοσιλόγων και προδοτών έγκλημα κοινό.

Προσπαθώντας να βρείτε τη διάκριση μεταξύ του πολιτικού και του κοινού αδικήματος, βρήκατε μια διατύπωση, χάρις στην οποία κανένας φόνος δεν ξεφεύγει απ’ το χαρακτηρισμό του κοινού αδικήματος, εφόσον ένα συμβούλιο θ’ αποφαίνεται πως δεν ήταν αναγκαίος για να επιτύχει η στάση.

Παραδώσατε έτσι όλους εκείνους που επάνω σε λανθασμένα συνθήματά σας έκαναν εκτελέσεις στο δήμιο, και, το χειρότερο, στην ατίμωση, που αυτή τη φορά κινδυνεύει να κολλήσει σαν ρετσινιά πάνω σ’ όλο μας το κίνημα.

Δεχθήκατε ακόμη να νομιμοποιήσετε τη διατήρηση του στρατιωτικού νόμου, συγκατανεύοντας στην άρση όλων των άρθρων του Συντάγματος που προστατεύουν και εγγυώνται τις στοιχειώδεις λαϊκές ελευθερίες, βάζοντας την υπογραφή σας, την υπογραφή του λαού, κάτω από μια συμφωνία που ξαναφέρνει στη ζωή την περίφημη ΚΔ΄ πράξη της 4ης Αυγούστου, με την οποία και τότε καταργήθηκε το Σύνταγμα και για την οποία κατηγορούμε σήμερα το Γλύξμπουργκ.

Την πράξη βάσει της οποίας πήγατε όλοι σας στη φυλακή και στην εξορία. Και δεχθήκατε με την υπογραφή σας να σιγοντάρετε τους ισχυρισμούς του κ. Σοφιανόπουλου περί της δήθεν άρσης του στρατιωτικού νόμου, ενώ τους δώσατε το δικαίωμα να άρουν ακόμη και την ελευθεροτυπία και οποιοδήποτε άλλο άρθρο θελήσουν.


Εξασφαλίσατε την παύση των δημόσιων υπαλλήλων που σαμποτάρισαν τον κρατικό μηχανισμό κατά την κατοχή, σαν ανίκανων, κι εκείνων που πήγαν με το μέρος του λαού στη σύρραξη σαν στασιαστών. Δεχθήκατε ν’ αποτελέσουν τη βάση του εθνικού δημοκρατικού στρατού οι χαφιέδες και οι δολοφόνοι του Σίμανα, που στρατολογήθηκαν και απολύθηκαν από τις φυλακές κατά τη σύρραξη, αλλά ταυτόχρονα δεχθήκατε σιωπηλά να μείνουν έξω αξιωματικοί και καπεταναίοι του ΕΛΑΣ. Δεχθήκατε τον αποκλεισμό ολόκληρης της αριστερής δημοκρατικής παράταξης από την κυβέρνηση της χώρας…


Δεχθήκατε να κάμουν εκλογές όποτε θέλουν ως το τέλος του 1945 και να σηκώσουν το στρατιωτικό νόμο όποτε θέλουν.

Τέλος φτάσατε ν’ αναλάβετε την ανήκουστη υποχρέωση να παραδώσετε εσείς τα ονόματα εκείνων από τους αντάρτες του ΕΛΑΣ, που δεν θα παρέδιδαν τα όπλα τους.


Πρέπει να καταλάβετε, Σύντροφοι, πως μ’ αυτήν τη συμφωνία προδόθηκε, δίχως να το θέλετε, ο αγώνας μας, περάσαμε, χωρίς να το καταλάβουμε, στην υπηρεσία της αντίδρασης, της ντόπιας και ξένης.


Δώσατε στον Τσόρτσιλ το πιστοποιητικό που χρειάζουνταν για να δικαιωθεί στη Γιάλτα και να ματαιώσει την εφαρμογή των αποφάσεων αυτής της διάσκεψης και στην Ελλάδα…


Δώσατε στην αντίδραση το δικαίωμα να σηκώσει κεφάλι και να μετατραπεί από κατηγορούμενη σε κατήγορό μας. Δώσατε το δικαίωμα στους δοσίλογους, τους δολοφόνους και τους προδότες, να δικάζουν τους ήρωές μας σαν κοινούς εγκληματίες…


Θα θελήσετε ίσως να πείτε, πως ήταν μια συμφωνία ανάγκης, μια που δεν μπορούσε να αντισταθεί άλλο ο στρατός μας. Δεν το ξέρω αν το τελευταίο είναι αλήθεια. Πιστεύω πως ο στρατός μας μπορούσε να κρατήσει ανοιχτούς τους λογαριασμούς ως το τέλος της διάσκεψης της Γιάλτας και ένα μήνα ακόμη ωσότου να προκληθεί η επέμβαση των συμμάχων.

Μα και αν δεν μπορούσε άλλο ο στρατός μας να κρατήσει, ποια ανάγκη είχατε να υπογράψετε μια συμφωνία που δίχως να μας δίνει τίποτε, επικυρώνει με την υπογραφή μας, όλα τα φασιστικά και τρομοκρατικά εναντίον μας μέτρα και υιοθετεί μια φασιστική δικτατορία; Να διαλύατε απλώς τον ΕΛΑΣ μέσα στην προθεσμία που πήρατε, υπό τον όρο να εφαρμοσθούν οι αποφάσεις, που θα ’παιρναν οι σύμμαχοι στη Γιάλτα. Και αν τολμούσαν οι Εγγλέζοι και η αντίδραση ας δήλωναν πως δεν δέχονται αυτό τον όρο…

Η Βάρκιζα παραμένει και θα παραμείνει αιώνια, για όλους τους κομμουνιστές και για όλους τους Ελασίτες, αυτό που μου είπε ο δώδεκα χρονών πιτσιρίκος και αρχηγός των αετόπουλων της γειτονιάς μου (που κατάλαβαν τη Νομαρχία Τρικάλων και έκαψαν τα αρχεία της κατά την κατοχή), όταν γύριζα, μετά την αναγγελία της υπογραφής και τη διαταγή της παράδοσης των όπλων βουρκωμένος, στο σπίτι μου:


    – Μας προδώσατε» (σελ. 115-117, 379).

    Η αποχή

Δε θα σας κάνω κριτική εκ των υστέρων. Μέρες πριν τις εκλογές έσπευσα να δηλώσω σε μετρημένους εκλεκτούς συντρόφους, πως καταδικάζω απόλυτα την αποχή σα μέτρο που εξυπηρετεί μονάχα την αντίδραση και τους Εγγλέζους… Το θλιβερό είναι πως όλοι οι σύντροφοι ήταν σύμφωνοι πως η αποχή ήταν βλακεία ίση με έγκλημα, μα κανείς δεν τολμούσε να σας το πει. Γιατί όλοι φοβούνται τη ρετσινιά που θα τους κολλήσετε για πράχτορες των Εγγλέζων.


«Πώς τα καταφέρνετε, βρε παιδιά, κάθε φορά να κάνετε την πολιτική της Αγγλίας;» Αυτό το ερώτημα μου έκαμε σεβαστός φίλος μας την επομένη των εκλογών, υπονοώντας τη Βάρκιζα και την αποχή…


Για να χαρακτηρισθεί αυτό σαν προδοσία δεν είναι ανάγκη να παίρνετε λίρες από τους Εγγλέζους. Αρκούν οι συμφορές που στάθηκαν για το λαό μας και για το κίνημά μας τα μοναδικά αποτελέσματα αυτής της πολιτικής σας. Αν είχατε σεις να κρίνετε μια ηγεσία που θα ’χε διαπράξει ό,τι εσείς, θα είχατε βγάλει αδίσταχτα όλα τα μέλη της πληρωμένους χαφιέδες. Αφού τολμάτε να το κάμετε για κείνους που επικρίνουν αυτή σας την προδοτική πολιτική!


Εδώ θ’ ασχοληθώ ειδικά με την αποχή.


Είναι και η αποχή ένας τρόπος εκλογικής πάλης. Ένα κόμμα κατεβαίνει στην αποχή όταν πεισθεί πως είναι η μόνη ενδεδειγμένη για την περίσταση μορφή εκλογικής πάλης. Και τότε αγωνίζεται με πίστη για την αποχή, αφού φανατίσει τους οπαδούς του, πείθοντάς τους ότι δε χωρεί άλλη λύση.


Εσείς κηρύττατε την αποχή πιστεύοντας όχι στην ωφελιμότητα της αποχής, παρά… στην αναβολή των εκλογών! Το κάθε μέλος του Κόμματος ήξερε πως η αποχή είναι κόλπο που οδηγεί στην… αναβολή των εκλογών. Και βέβαια ήτανε κόλπο και μπλόφα, όπως όλες σας οι «πολιτικέ . πράξεις», μα που οδηγούσε όχι στην αναβολή των εκλογών, μα στην… απομόνωση της αριστεράς και στην άνοδο των Λαϊκών στην εξουσία… Που οδηγούσε στην παλινόρθωση της μοναρχίας και της δικτατορίας, στη διαιώνιση της παραμονής των αγγλικών στρατευμάτων στην Ελλάδα, στην παράδοση των αγωνιστών μας στα νύχια των δημίων, στην οπισθοδρόμηση του κινήματός μας κατά πολλά χρόνια, την παράδοση της Ελλάδας, οικονομικά και πολιτικά, στα χέρια του αγγλοσαξονικού ιμπεριαλισμού σαν οργάνου αντισοβιετικής πολιτικής στη Βαλκανική.

Του κάκου ο γέρο Σοφούλης σας διαβεβαίωνε πως δεν μπορούσε και δε θ’ ανέβαλε τις εκλογές. Εσείς πιστεύατε στην αναβολή και στην ανάγκη που είχε ο Μπέβιν να συμμετάσχουμε, όταν εκείνος άναβε κεριά για να μη μετανιώσουμε και μετάσχουμε!… Και όχι μονάχα μπλοφάρατε με την αποχή. Μα δεν ήσασταν καν στοιχειωδώς πληροφορημένοι για τις διαθέσεις της γαλλικής κυβέρνησης, που αποδείχθηκε διακείμενη εχθρικά προς την αποχή μας, ούτε των Άγγλων Εργατικών βουλευτών, που 6 μονάχα από 400 καταψήφισαν τον Μπέβιν, ούτε της αμερικάνικης κυβέρνησης, που καλούσε απευθείας το λαό να ψηφίσει παρά την αποχή μας…


Έτσι, την τελευταία στιγμή, όταν είδατε πως η μπλόφα σας δεν έπιασε, χωρίς να ντραπείτε το λαό, στείλατε το συν. Χατζήμπεη και άλλους να ζητήσουν από τον κ. Σοφούλη αναβολή των εκλογών ως το τέλος Απριλίου και παράταση της προθεσμίας εγγραφής στους καταλόγους για μια εβδομάδα. Μα όπως ήταν φυσικό, οι Εγγλέζοι δε σας έκαμαν το κέφι.


Μ’ άλλα λόγια, σαν οι πιο ριψοκίνδυνοι χαρτοπαίκτες, παίξατε τα ρέστα του κινήματός μας μπλοφάροντας πάνω στο πιο απίθανο χαρτί, στην αδικαιολόγητη ελπίδα αναβολής των εκλογών, με αποτέλεσμα το θρίαμβο του Μπέβιν, την «διαπίστωση» με τη σφραγίδα των Γάλλων και Αμερικανών παρατηρητών, πως είμαστε μια μειοψηφία από 9,75% και την απομόνωσή μας από την πολιτική ζωή…


 Στις πρώτες στιγμές μετά, που η αποχή εμφανίζονταν σαν θρίαμβος, σπεύδατε να πληροφορήσετε τη βάση, πως μονάχα ο Πετσόπουλος ήταν ενάντια στην αποχή. Όταν αργότερα η αποχή αποδείχθηκε μια εγκληματική πράξη από τις συνέπειές της, τότε σπεύδατε να διαδώσετε, ενώ ήταν ψέμα, πως σας παρέσυραν τα συνεργαζόμενα Κόμματα, στων οποίων τη «δημοκρατικήπλειοψηφία» υποταχθήκατε.


 Τώρα ο κόσμος όλος ξέρει, πως αν παίρναμε μέρος στις εκλογές, μονάχα στην Αθήνα, Πειραιά, Πάτρα, Βόλο Λάρισα, Τρίκαλα, Καρδίτσα, Λαμία, Γιάννενα, Θεσσαλονίκη, Καβάλα, Αλεξανδρούπολη, δηλ. μονάχα στις μεγάλες πολιτείες και τίποτα αν δεν μας έδινε εξαιτίας της τρομοκρατίας η ύπαιθρος, θα είχαμε 100-120 βουλευτές, που θ’ αποτελούσαν και μόνοι τους και σε συνεργασία με το Δημοκρατικό Κέντρο, ένα τεράστιο δημοκρατικό μέτωπο που θα εξασφάλιζε μια πολύ διαφορετική εξέλιξη της πολιτικής μας ζωής, ένα μπαράζ ενάντια στις εκτροπές των Λαϊκών κι ενάντια στην παλινόρθωση της μοναρχίας.


Αντί τούτου αφήσαμε ελεύθερο το πεδίο στην αντίδραση που μπορεί πια ανενόχλητα να κινητοποιήσει όλα τα «νόμιμα μέσα» για την εξόντωση της αριστεράς, να φέρει τη χώρα πίσω στο φασισμό, να θέσει την Ελλάδα, δίχως κανένα πλέον έλεγχο, στην υπηρεσία του ξένου ιμπεριαλισμού. Για να παρηγορήσουμε το λαό για τη φοβερή αυτή κατάληξη της πολιτικής μας, διαδώσαμε πως τώρα με την τετραμερή θα λυθεί το ελληνικό ζήτημα και θ’ αναγκασθεί σε δυο μήνες η αντίδραση να κάνει νέες εκλογές. Και η μεν τετραμερής ξέρουμε πως δε θα λύσει το Ελληνικό ζήτημα… Η δε κυβέρνηση δε θα κάνει σε δυο μήνες εκλογές.

Η κυβέρνηση, με σύμφωνη την αγγλική κυβέρνηση και τις αγγλικές στρατιωτικές αρχές, θα ενισχύσει την ιδιωτική τρομοκρατία της δεξιάς, που οργανώνουν τα ίδια τα σώματα ασφαλείας, με σκοπό την εξόντωση της αριστεράς, θα καταργήσει το νόμο 424, θ’ απολύσει τους εργάτες, θα κατεβάσει τα μεροκάματα, θα επαναφέρει τον αστικό κώδικα της 4ης Αυγούστου, θα καταργήσει το νόμο της αποσυμφόρησης και θα ξαναβάλει στη φυλακή όλους όσους αποφυλακίστηκαν μ’ αυτό το νόμο, κυνηγώντας να συλλάβει κι εκείνους που εξαιτίας αυτού του νόμου καταργήθηκαν τα εντάλματά τους, και θα ξαναεφαρμόσει το ιδιώνυμο και τις εκτοπίσεις στα νησιά για τα πολιτικά φρονήματα. Θα καταργήσει το σύνταγμα και θα εγκαταστήσει στρατοδικεία.

Θα τα κάνει όλα αυτά εξ ονόματος της νόμιμης πλειοψηφίας, στ’ όνομα της οποίας ασκεί την εξουσία, πλειοψηφίας, της οποίας τη νόμιμη απόκτηση της αναγνωρίζουν και της πιστοποιούν οι εκθέσεις των παρατηρητών της Αμερικής, της Αγγλίας και της Γαλλίας.

 Κι αν με την καινούργια απελπισμένη πάλη του ο λαός δεν κατορθώσει να ματαιώσει τα σχέδιά της, θα ξαναφέρει τη μοναρχία, θα αναθεωρήσει με τη Βουλή της το σύνταγμα πάνω σε βάσεις που θα εξασφαλίζουν τη μονιμότητα του φασισμού στη χώρα μας, μετά 2 ή 4 χρόνια, ανάλογα με την εξέλιξη των διεθνών γεγονότων και του συμφέροντος του δικού της και της Αγγλίας, θα ξανακάνει εκλογές με πλειοψηφικό, που θα μας εξασφαλίσει 10 ή και κανέναν βουλευτή στη νέα Βουλή. Στ’ αναμεταξύ τα 5 εκατομμύρια λαού που σύνδεσαν την τύχη τους μ’ εμάς θα περάσουν στην ολοκληρωτική εξαθλίωση.


 Αυτά κατόρθωσε η σοφή σας καθοδήγηση, που έχετε την αξίωση να μη βρίσκει αντίρρηση. Κατόρθωσε ν’ απομονώσει την αριστερά και να ρίξει δέκα χρόνια πίσω το αριστερό κίνημα στην Ελλάδα προς ζημιά της υπόθεσης της δημοκρατίας όχι μόνο στη χώρα μας μα και στη Βαλκανική και την Ευρώπη.


 Τώρα ετοιμάζεστε να πάμε στο δημοψήφισμα δίχως να εξηγείτε στο λαό, γιατί οι συνθήκες κάτω από τις οποίες θα γίνει το δημοψήφισμα είναι καλύτερες από τις συνθήκες κάτω από τις οποίες έγιναν οι εκλογές.

Τώρα που οι βασιλικοί έχουν στα χέρια τους και την κυβέρνηση και μπορούν να εμφανίσουν ό,τι αποτέλεσμα θέλουν, όπως έγινε και το 1935, γιατί τα πράγματα είναι καλύτερα απ’ ό,τι ήταν στις εκλογές, όπου κυβέρνηση ήταν το Δημοκρατικό Κέντρο;

 Αν λέτε, ότι στις εκλογές μας εμπόδισε να πάμε η τρομοκρατία της δεξιάς, η ανεπίσημη, πώς είναι καλύτερα τώρα, που η τρομοκρατία είναι επίσημη και ασκείται από την ίδια την κυβέρνηση, βάσει του τελευταίου ψηφίσματος της Βουλής και το Σύνταγμα καταργημένο; Ποιος αμφιβάλλει ότι οι Εγγλέζοι, που έχασαν το παιχνίδι της επαναφοράς της Μοναρχίας στην Ιταλία, θα κάνουν τα πάντα για να το κερδίσουν στην Ελλάδα;

 Και αν κάτω απ’ αυτές τις τόσο χειρότερες συνθήκες πρέπει να πάμε στο δημοψήφισμα (και πρέπει να πάμε, εκτός να απόσχει ολόκληρη η δημοκρατική παράταξη), τότε γιατί δεν έπρεπε να πάμε στις εκλογές; (σελ. 420-24).

    * Ο Γιάννης Πετσόπουλος (1891-1965) ήταν ο πρώτος εκδότης του Ριζοσπάστη το 1916 και ηγετική μορφή του ΣΕΚΕ στα 1919-1922. Μεγαλέμπορος χάρτου αργότερα συμμετείχε στην Εθνική Αντίσταση από τις γραμμές του ΕΑΜ και του ΚΚΕ, από όπου διαγράφηκε με συκοφαντικές κατηγορίες για την εναντίωση στη συμφωνία της Βάρκιζας και την κριτική που είχε ασκήσει με πολυσέλιδα σημειώματά του τα οποία έστελνε στο τότε Πολιτικό Γραφείο του ΚΚΕ. Το παρόν είναι αποσπάσματα από το βιβλίο του Τα Πραγματικά Αίτια της Διαγραφής μου από το ΚΚΕ (Αθήνα 1946) όπου περιέχεται η κριτική του στην πολιτική της ηγεσίας Σιάντου – Ζαχαριάδη.{jcomments on}

    ΚΑΠΟΙΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ:

    «… Οι περισσότεροι στρατεύσιμοι δεν ένιωθαν καμιά επιθυμία να πολεμήσουν τους συμπατριώτες τους. (…) πολλοί από τους άντρες του εθνικού στρατού έβλεπαν τους αντάρτες σαν θύματα διωγμών, και θαύμαζαν το παρελθόν τους στην αντίσταση κατά των Γερμανών (…) το ηθικό του στρατού βρισκόταν σε καταστρεπτικά χαμηλό επίπεδο, όπως αναφέρει ο στρατηγός Θωμάς Πεντζόπουλος…».1

    …., «η στρατολόγηση όμως (του ΔΣΕ) μειώθηκε σημαντικά, εξαιτίας της κυβερνητικής τακτικής μεταφοράς του πληθυσμού από την ύπαιθρο, όπου δρούσαν οι αντάρτες».2

    Το άρθρο 3 του Νόμου αρ. 7 (9 Φλεβάρη 1948) ανέφερε:
    «Ο υπουργός των Στρατιωτικών μπορεί να καλέσει με διάταγμα και ορισμένες ηλικίες γυναικών. Η κάθε επιστρατευμένη γυναίκα μπορεί να κάνει μάχιμη υπηρεσία μόνο αν το ζητήσει η ίδια».3

    ……«Ωστόσο, πολλοί από τους επίστρατους προέρχονταν από κοινότητες που πρόσκεινταν φιλικά στο Κόμμα, και μπορούσαν να γίνουν αξιόπιστοι στρατιώτες με την πειθαρχία και την πολιτική καθοδήγηση. Γι’ αυτό, πολλές αναφορές εθνικών πηγών καταδεικνύουν ότι το ηθικό του ΔΣΕ ήταν για ορισμένο διάστημα υψηλό. Το ηθικό αυτό, φαίνεται ότι γενικά κρατιόταν ψηλά από την πίστη στη νίκη μέχρι και τη μάχη του Γράμμου, και τη ρήξη Τίτο – Στάλιν τον Ιούνιο – Ιούλιο 1948».4

    ……«στην Πελοπόννησο και τα νησιά οι ανταρτικές ομάδες αναπτύχθηκαν ανεξάρτητα και προφανώς απαρτίζονταν από εθελοντές».5

    …σημειώνει ο Αρίστος Καμαρινός, στέλεχος του ΔΣΕ στην Πελοπόννησο: «Δίναμε την εντύπωση ότι κάναμε βίαιη επιστράτευση (…) για να αποφύγουν οι γονείς των «επιστρατευόμενων» διώξεις από το «επίσημο» κράτος».6

Αυτή ήταν η πραγματικότητα, την οποία δεν αλλοιώνουν οι εξαιρέσεις «βιαίως στρατολογηθέντων» που υπήρξαν.

Έγραψε ο Σόλων Ν. Γρηγοριάδης: «… οι στρατολογούμενοι αφομοιώνονταν ιδεολογικά σε μεγάλο βαθμό και ταχύτατα με το ανταρτικό περιβάλλον τους. Η αφομοίωση εκείνη αποτελεί ένα από τα φαινόμενα του ελληνικού ανταρτοπόλεμου και σύντομα οι νέοι μαχητές ευθυγραμμίζονταν σχεδόν σε αγωνιστικότητα με τους παλιούς. Η αντίληψη που επικρατούσε στην άλλη πλευρά, ότι οι καινούργιοι αντάρτες υποχρεωτικής στρατολογίας ζούσαν και μάχονταν κάτω από το πιστόλι των πολιτικών επιτρόπων, ήταν ανακριβής και οδηγούσε στην υποτίμηση του αντιπάλου».7

    ………………….

    1. David H. Close και Θάνος Βερέμης, Ο στρατιωτικός αγώνας 1945-9, στο συλλογικό: Ο ελληνικός εμφύλιος πόλεμος 1943-1950, εκδ. Φιλίστωρ, Αθήνα, 1996, σελ. 141.

    2. Ole L. Smith, Το ελληνικό κομμουνιστικό κόμμα 1945-9, στο συλλογικό: Ο ελληνικός εμφύλιος πόλεμος 1943-1950, εκδ. Φιλίστωρ, Αθήνα, 1996, σελ. 190.

    3. Νίκος Κυρίτσης, Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας, εκδ. Σύγχρονη Εποχή, Αθήνα, 2012, σελ. 397.

    4. David H. Close και Θάνος Βερέμης, Ο στρατιωτικός αγώνας 1945-9, στο συλλογικό: Ο ελληνικός εμφύλιος πόλεμος 1943-1950, εκδ. Φιλίστωρ, Αθήνα, 1996, σελ. 138.

    5. Ο. π.

    6. Αρίστος Καμαρινός, Ο εμφύλιος πόλεμος στην Πελοπόννησο 1946 – 1949, εκδ. Σύγχρονη Εποχή, Αθήνα, 2000, σελ. 211.

    7. Σόλων Ν. Γρηγοριάδης, Ο εμφύλιος 1946-1949, τόμος Α΄, σελ. 152, Τα φοβερά ντοκουμέντα, εκδ. Φυτράκη.
    Απάντηση   
    Βλάσης Αγτζίδης on 29/07/2014

Η ηρωίδα δασκάλα Ειρήνη Γκίνη, η πρώτη γυναίκα που εκτελέστηκε από «ελληνικό» στρατοδικείο, στις 26 Ιούλη του 1944…

 Γεννήθηκε στο Ρουσσιλόβο Εδεσσας. Το 1943, είκοσι χρονώ κορίτσι κατατάχθηκε στον ΕΛΑΣ και πολέμησε, τους χιτλερικούς ως την απελευθέρωση.

Οταν άρχισαν να κυνηγιούνται οι ΕΑΜίτες, η Ειρήνη με άλλους έξι εγκατέλειψε το χωριό της και τράβηξε προς το δάσος της Εδεσσας. Εκεί τους κύκλωσαν 200 χωροφύλακες και μαυροσκούφηδες – παρακρατική οργάνωση, που δρούσε παράλληλα με τους χωροφύλακες, με κρατική εξουσιοδότηση – και ύστερα από απεγνωσμένη άμυνα η Ειρήνη έπεσε στα χέρια των χωροφυλάκων που τη βασάνισαν απάνθρωπα.

Το Στρατοδικείο Γιαννιτσών την καταδίκασε σε θάνατο και κει εκτελέστηκε στις 26-7-1946. Διηγούνται πως την παραμονή του θανάτου της στη φυλακή τραγουδούσε όλη τη νύχτα. Το ίδιο τραγουδούσε και στο αυτοκίνητο, καθώς τη μετέφεραν στον τόπο της εκτέλεσης. Το απόσπασμα το αντίκρισε με ψυχραιμία και παλικαριά.

 Στην έκθεση που στάλθηκε στο υπουργείο για τα καθέκαστα της εκτέλεσης, αναφερότανε ανάμεσα στ’ άλλα. «… Οι επτά εκτελεσθέντες αντίκρισαν ψυχραίμως το εκτελεστικόν απόσπασμα. Και δεν εδέχθησαν να δεθούν οι οφθαλμοί των… Περισσοτέραν ψυχραιμία επέδειξαν η δασκάλα Ειρήνη Γκίνη, η οποία έψαλλε τον ύμνον της Διεθνούς και εκραύγαζεν υπέρ του ΚΚΕ».

 Και αν όλα αυτά δεν είναι ακριβή και μόνο αληθινό είναι πως τραγουδούσε και πως δε δέχτηκε να της δέσουν τα μάτια, και μόνο αυτά βροντοφωνάζουν τη λεβεντιά της, έγραψε η Έλλη Αλεξίου.

   
Εμφύλια βία και Ιστορία Του ΣΤ. ΚΑΛΥΒΑ | Κυριακή 24 Ιανουαρίου 2010, Εφημερίδα ΤΟ ΒΗΜΑ Ο ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ κ. Στάθης Καλύβας απαντά στο σχόλιο του καθηγητήκ. Χάγκεν Φλάισερ, το οποίο είχε δημοσιευθεί στο «Βήμα της Κυριακής»στις 10 Ιανουαρίου 2010 με τίτλο: « Η “κόκκινη” και η “μαύρη” βία».

Το κείμενο του κ. Φλάισερ ήταν απάντηση στο σχόλιο του κ. Καλύβα το οποίο είχε δημοσιευθεί στο «Βήμα της Κυριακής» (20 Δεκεμβρίου 2009) με τίτλο «Η Ιστορία ως τυμβωρυχία».

Το κείμενο του κ. Καλύβα αφορούσε βιβλιοκριτική του κ. Φλάισερ σχετικά με την έκθεση που συνέθεσε το 1943 ο βρετανός ταγματάρχης Ντέιβιντ Γουάλας για τις ελληνικές ντιστασιακές οργανώσεις και η οποία είχε δημοσιευθεί στην εφημερίδα «Τα Νέα» (28.11.2009).

Με τον Χάγκεν Φλάισερ έχουμε ένα κοινό στοιχείο: και οι δύο φύγαμε από τη χώρα μας και σταδιοδρομήσαμε επιστημονικά στο εξωτερικό, εκείνος στην Ελλάδα, εγώ στην Αμερική.

Θα πίστευα λοιπόν πως γνώριζε ότι, ως ξένοι, έχουμε την πολυτέλεια να επιλέγουμε τα καλύτερα στοιχεία της περιρρέουσας κουλτούρας. Κι όμως, όπως φαίνεται από το κείμενό του στο «Βήμα», από τα πολλά και καλά που διαθέτει η Ελλάδα εκείνος διάλεξε να κρατήσει την εμπάθεια.

Η επίθεσή του μάλιστα εναντίον του Πέτρου Μακρή Στάικου με εντελώς ασύστατες κατηγορίες περί λογοκρισίας είναι πραγματικά θλιβερή. Εγώ αντίθετα επιλέγω να δω την απάντησή του ως αφορμή προβληματισμού σχετικά με τη μελέτη της εμφύλιας βίας.

Οπως είναι γνωστό, το στοιχείο που διαφοροποιεί τους εμφυλίους από τους υπόλοιπους πολέμους είναι ότι η βία ασκείται συχνά ανάμεσα σε ομοεθνείς και γείτονες, πράγμα που τους καθιστά αδελφοκτόνους, διάσταση που απέδωσε με ευαισθησία ο Παντελής Βούλγαρης στην ταινία «Ψυχή βαθιά». Η διάσταση αυτή ακριβώς καθιστά την εμφύλια βία ένα ιδιαίτερα δύσκολο αντικείμενο μελέτης, αφού οι περισσότεροι μελετητές το αποφεύγουν αντιδρώντας στην ιδεολογικοποίηση και εργαλειοποίησή του από τις πολιτικές παρατάξεις.

Στην περίπτωση του δικού μας Εμφυλίου, ως το 1974 έμεινε ουσιαστικά χωρίς αντίλογο η αντίληψη της τότε κυρίαρχης κουλτούρας, ότι για όλα τα δεινά του Εμφυλίου μας έφταιγε η Αριστερά. Τα πρώτα κυρίως χρόνια μετά τη λήξη του η βία μιας αποκλειστικά «ξενοκίνητης» Αριστεράς υπήρξε κεντρικό θέμα της επίσημης προπαγάνδας. Η άποψη αυτή ήταν τόσο ισχυρή ώστε η απριλιανή δικτατορία αναγκάστηκε να αναζητήσει σε αυτήν τη νομιμοποίηση που χρειαζόταν.

Οπως ήταν φυσικό, το εκκρεμές αντιστράφηκε μετά το 1974 και οι ευθύνες μετατοπίστηκαν σχεδόν ολοκληρωτικά προς τη «Δεξιά», όπως βαφτίστηκε από την Αριστερά η νικήτρια παράταξη, που περιλάμβανε στην πραγματικότητα όχι μόνο τη Δεξιά αλλά και το πολιτικό Κέντρο.

 Καθώς η Αριστερά επένδυσε ετεροχρονισμένα στη θυματοποίησή της, τώρα η ρητορική στράφηκε αποκλειστικά στη βία της νικήτριας πλευράς, με έναν λόγο όμως που παρέμεινε, όπως και ο προηγούμενος, βαθύτατα παραταξιακός και συχνά προπαγανδιστικός. Αυτά βέβαια δεν είναι αποκλειστικά ελληνικά χαρακτηριστικά. Τα συναντούμε σε πολλές χώρες με αντίστοιχο παρελθόν. Πρώτα οι νικητές γράφουν την Ιστορία (για παράδειγμα, οι φασίστες στην Ισπανία ή οι κομμουνιστές στις Βαλτικές χώρες), για να επανέλθουν αργότερα οι ηττημένοι και να την ξαναγράψουν από την ανάποδη.

Ο ικανός ερευνητής, όμως, κατέχοντας σε βάθος την εμπειρία περισσότερων χωρών από μία, έχει τη δυνατότητα να αποστασιοποιηθεί συναισθηματικά και ιδεολογικά από το παρελθόν και να το δει απαλλαγμένος από τα βαρίδια που κληροδότησαν τα πάθη της εποχής.

Αυτό τον οδηγεί αναγκαστικά στον δύσκολο δρόμο της επιστημονικής έρευνας, δηλαδή της συστηματικής παρατήρησης, της επίπονης μέτρησης και της επεξεργασίας των στοιχείων καθώς αποζητά να αναδείξει τα χαρακτηριστικά της εμφύλιας σύγκρουσης με ακρίβεια και σαφήνεια. Εναν τέτοιο δρόμο ακολουθώ κι εγώ προσπαθώντας να ερμηνεύσω βάσει στοιχείων το πώς διαπλέκονται οι πολιτικές επιλογές, οι ιδεολογικές επιταγές, οι τοπικές ή και προσωπικές έριδες, καθώς και η πανταχού παρούσα συγκυρία.

Ομως ο κ. Φλάισερ και όσοι συντάσσονται με τις απόψεις του με κατηγορούν τα τελευταία χρόνια με απελπιστική μονοτονία για «πτωματομετρία», λες και αυτή είναι η μόνη διάσταση των μελετών μου.

Το αυτονόητο δυστυχώς τους διαφεύγει: πως η μελέτη της εμφύλιας βίας περιλαμβάνει αναγκαστικά και την καταμέτρηση των νεκρών, στην καλύτερη δυνατή προσέγγιση που επιτρέπουν τα εκάστοτε υπάρχοντα στοιχεία. Η μελέτη του Εμφυλίου που θα αδιαφορούσε για τους αριθμούς των νεκρών θα ήταν σαν μελέτη εκλογών που αδιαφορεί για τα ποσοστά των ψήφων. Τον παράγοντα αυτόν, φυσικά, συνυπολογίζω κι εγώ στις μελέτες μου. Ο κ. Φλάισερ όμως και κάποιοι άλλοι ενοχλούνται.

Τι κι αν κορυφαίοι ακαδημαϊκοί οργανισμοί, όπως η Ευρωπαϊκή Ακαδημία Κοινωνιολογίας και η Αμερικανική Εταιρεία Πολιτικής Επιστήμης, έχουν βραβεύσει τις μελέτες αυτές, τι κι αν τα πιο έγκυρα διεθνή επιστημονικά περιοδικά τις δημοσιεύουν, τι κι αν οι συνάδελφοι από όλον τον κόσμο έχουν παραπέμψει σ΄ αυτές πάνω από χίλιες φορές; Για τον κ. Φλάισερ αυτά είναι ψιλά γράμματα! Εκτός κι αν πιστεύει ότι υπάρχει κάποια διεθνής συνωμοσία των εγκυρότερων διεθνών επιστημονικών θεσμών κατά της Μεγάλης Αλήθειας, που την κατέχει μόνο αυτός και η μικρή αθηναϊκή παρεούλα του.

Στις μελέτες μου, καθώς και πολλών άλλων σοβαρών ελλήνων και ξένων ερευνητών, εξετάζεται η βία και των δύο πλευρών, αυτή που υπάρχει σε κάθε εμφύλιο. Αντίθετα, οι ιστορικοί της περιόδου σαν τον κ. Φλάισερ, που εξακολουθούν να επιμένουν ιδεολογικά στις συζητήσεις του Εμφυλίου, συστηματικά αγνοούν ή υποβαθμίζουν τη βία της αγαπημένης τους πλευράς.

Αν διαβάσει κανείς τα κείμενά τους, για τη βία της Αριστεράς υπάρχουν οι εξής εναλλακτικές: ή δεν υπήρξε ποτέ ή δεν αξίζει να ασχολείται κανείς με αυτήν γιατί εντάσσεται στη λογική τού «πόλεμος είναι και πεθαίνει κόσμος» ή ήταν περιθωριακό φαινόμενο, μια εξαίρεση που μπορεί να φορτωθεί στις πλάτες ορισμένων παρανοϊκών που ξέφυγαν από τον έλεγχο του κόμματος είτε, τέλος, ήταν αμυντική, άρα «καλά κάνανε στους φασίστες και στους δωσίλογους».

Η μεγάλη ειρωνεία είναι πως, αν στα κείμενα αυτά αντικαταστήσει ο αναγνώστης το «Δεξιά» με το «Αριστερά» και το «δωσίλογοι» με το «κομμουνιστοσυμμορίτες», θα παραγάγει τέλεια δείγματα εθνικόφρονης προπαγάνδας του 1950! Δεν μπαίνω στον κόπο να εξετάσω το υπόστρωμα αυτής της επιστημονικής παθολογίας και της αδιέξοδης εμμονής μιας παρέας στην ιδεολογική παραμόρφωση της πραγματικότητας. Αν μη τι άλλο, τα μεγάλα γεγονότα του 1989 θα έπρεπε να έχουν προβληματίσει όσους συνεχίζουν να αναπολούν με νοσταλγία «τη νικηφόρα επανάσταση που χάθηκε» πίνοντας το καφεδάκι τους στο Κολωνάκι και απολαμβάνοντας στο έπακρο τα αγαθά του καπιταλισμού. Αναστήματα της Αριστεράς του μεγέθους ενός Γρηγόρη Φαράκου ή ενός Λεωνίδα Κύρκου, άνθρωποι μπαρουτοκαπνισμένοι και βασανισμένοι, ωρίμασαν βαθιά μέσα στα χρόνια δίνοντας με τις αναγνώσεις τους του παρελθόντος μαθήματα σοφίας σε όλους μας.

 Αντίθετα, λιγοστοί εκ του ασφαλούς μελετητές, αντί να επωφεληθούν από τα πλεονεκτήματα που προσφέρει η χρονική απόσταση, έχουν πάθει παράκρουση με τον νέο μπαμπούλα που πρέπει να ξορκίσουν: τους «αναθεωρητές» της ιστορίας, όπως ονόμασαν τους ερευνητές, όπως εγώ, που εννοούμε να επιμένουμε στην επιστημονική μέθοδο και όχι σε βολικές, μυθολογικές αναγνώσεις.

Ξεχνούν όμως ότι οι σταλινικές πρακτικές επιβάλλονται μόνο σε σταλινικό περιβάλλον. Σήμερα, όσο και να φωνάζουν, όσο και να ασχημονούν, δεν μπορούν να αλλάξουν την πραγματικότητα: η εποχή των μονολόγων παρήλθε αμετάκλητα. ——————————————————————————-

Η «κόκκινη» και η «μαύρη» βία ΧΑΓΚΕΝ ΦΛΑΙΣΕΡ | Κυριακή 10 Ιανουαρίου 2010 Ο καθηγητής κ. Χάγκεν Φλάισερ απαντά στο σχόλιο του καθηγητή κ. Στάθη Ν. Καλύβα, το οποίο είχε δημοσιευθεί στο «Βήμα της Κυριακής», στις 20 Δεκεμβρίου 2009 με τίτλο «Ιστορία ως τυμβωρυχία». Ο κ. Καλύβας με το κείμενό του απαντούσε τότε σε παλαιότερη κριτική του κ. Φλάισερ. «Εκτός έδρας» καθώς ο Δήμος Καλαβρύτων μου έκανε την τιμή να εντάξει την παρουσίαση των Πολέμων της μνήμης, του τελευταίου βιβλίου μου, στις εκδηλώσεις μνήμης της μεγάλης σφαγής- πληροφορήθηκα για δημοσίευμα του Στάθη Καλύβα με τον κραυγαλέο τίτλο «Η Ιστορία ως τυμβωρυχία»(«Το Βήμα», 20.12.2009). Μολονότι η συγκεκριμένη μομφή έχει αποδοθεί ενίοτε στον Καλύβα- λόγω της ερευνητικής εμμονής του με τις ανθρωποκτονίες («Ι focus on homicides»), τη μελέτη, καταμέτρηση και (ανα)κατανομή των θυμάτων της εμφύλιας βίας κυρίως με παραταξιακά κριτήρια-, δεν περίμενα να έχει περάσει κρίση αυτοκριτικής.

Με την ανάγνωση του άρθρου λύθηκε η απορία, τέθηκε όμως άλλο ζήτημα: Πολλοί συνάδελφοι έκριναν ότι ένα τέτοιο λιβελογράφημα δεν αξίζει σχολιασμό, εντούτοις κατέληξα ότι επιβαλλόταν μια τελειωτική απάντηση.

Για να δικαιολογήσει ο Καλύβας τον μακάβριο τίτλο του, τον συνέδεσε με το ερώτημά μου γιατί «ξέθαψε», μαζί με τον δικηγόρο Π. Μακρή-Στάικο, την ήδη γνωστή κατοχική έκθεση του Βρετανού ταγματάρχη Ουάλας, χωρίς να αναφερθεί καν στις ευθύνες του για το ξέσπασμα του κατοχικού Εμφυλίου. Ασφαλώς γνωρίζει τη μεταφορική έννοια του ρήματος «ξεθάβω».

Με την αστεία κατηγορία ότι «αποδοκιμάζω» τη «δημοσίευση ενός ιστορικού τεκμηρίου» , αποκρύπτει ότι, επισημαίνοντας περίεργα λάθη και κενά στο σχολιασμό, έθετα ερωτήματα που έμειναν όμως αναπάντητα.

Επιπλέον ο Καλύβας ή/και οι συν αυτώ- όλοι αυτοανακηρυχθέντες θεματοφύλακες της ΕΛΕΥΘΕΡΗΣ έρευνας ΛΟΓΟΚΡΙΝΑΝ την από το 2002 δημοσιευμένη έκθεση: αφαιρώντας λαθραία από τη μετάφραση (τα «άβολα»;) κεφάλαια!

Στη συζήτηση για τον Εμφύλιο, ο Καλύβας πρωτοεμφανίστηκε το 2000 σε συλλογικό τόμο του Μαρκ Μαζάουερ, ισχυριζόμενος πως μετά την «κατάρρευση της ιδεολογικής ηγεμονίας της Δεξιάς»- την οποία τοποθετεί πρόωρα το 1974- έπαψαν οι αναφορές στην «κόκκινη βία» (που αποτελούσε τον τίτλο του άρθρου του).

Μετά τη μεταπολίτευση, πράγματι, τα ψυχροπολεμικά «δεδομένα» της δεκαετίας του ΄40 αναπόφευκτα «αναθεωρήθηκαν» και σταδιακά ανατράπηκαν, καθώς ελευθερώθηκε το σταματημένο εκκρεμές της «πολιτικής ορθότητας».

Αυτή η διαδικασία ενοχλούσε τους «νικητές του Εμφυλίου», που αντλούσαν επιχειρήματα από υπερβολές και απλουστεύσεις της (ετερογενούς!) ηττηθείσας παράταξης, δεν βρήκαν όμως συγκροτημένη έκφραση ώσπου εμφανίστηκε το αυτοαποκαλούμενο «νέο κύμα».

Αυτό προσέφερε ορισμένες αξιόλογες μελέτες τοπικού κυρίως ενδιαφέροντος, χωρίς το «νέο» να ξεφεύγει κατ΄ ανάγκη από το νεοτερικό «διεπιστημονικό» περιτύλιγμα παλαιάς συνθηματολογίας. Οι άτυποι ηγέτες του, Καλύβας και Ν. Μαραντζίδης, εκδηλώνουν επίμονα τάσεις μονοπώλησης της «(νέας) ιστορικής ορθότητας» και πληθωρική οίηση, που εκφράζονται ήδη στον περίφημο Δεκάλογο της «φρέσκιας ματιάς» («Τα Νέα», 20.3.2004) με οδηγίες προς ναυτιλλομένους (ερευνητές). Η εμφανής έπαρση θυμίζει τους νεαρούς οικονομολόγους που κόμιζαν και εφάρμοζαν νέες συνταγές στην οικονομία: με τα γνωστά αποτελέσματα…

Ανάμεσα σε άλλα παράδοξα, ο Καλύβας ψέγει τον γράφοντα και για όσα υποστήριξε ο Ηλίας Νικολακόπουλος («Τα Νέα», 28.11.2009), συγχέοντας τις δύο ανεξάρτητες και τυπωμένες με διαφορετικό χρώμα κριτικές. Επιβεβαιώνεται έτσι η προβληματική τεκμηρίωση βίαια στρογγυλεμένων ισχυρισμών που είχα ήδη επισημάνει στο πρώτο άρθρο του. Απόδειξη και η νέα «ποσοτική προσέγγιση» στην κατοχική βία σε συλλογικό τόμο του 2009: Ο ισχυρισμός του ότι οι σχεδόν 2.000 βίαιοι θάνατοι στη Μεσσηνία οφείλονταν κατά 66,63% στην «κόκκινη βία», και μόνο 33,37% στη «μαύρη βία» (κατακτητών και δωσίλογων), στηρίζεται στις λίστες ανθρωποκτονιών του Κοσμά Αντωνόπουλου.

Ο Καλύβας παραδέχεται ότι «δεν είναι δίχως προβλήματα» τα στοιχεία του νομάρχη της ΕΡΕ Αντωνόπουλου, τα οποία όμως παρουσιάζει σαν «μοναδικά» και ελεγμένα!

Αγνοεί ότι άλλα μαρτυρολόγια αποδεικνύουν τη μεροληψία του Αντωνόπουλου και των στοιχείων του; Αγνοεί ότι εκείνος είχε «προηγούμενα», ως στέλεχος τοπικής αντι-εαμικής ανταρτικής οργάνωσης που διαλύθηκε από τον ΕΛΑΣ και έπειτα τροφοδότησε τα Τάγματα Ασφαλείας, ενώ ο πατέρας του εκτελέστηκε από το ΕΑΜ;

Ετσι, ο γιος συγγραφέας - νομάρχης εκδικείται με τη γραφίδα «τον κόκκινο φασισμό», αλλά συχνά και την ιστορική αλήθεια! Κατανοητό, αλλά τότε κρίμα στον κόπο του πολιτικού επιστήμονα Καλύβα να καταρτίζει φανταχτερές γραφικές απεικονίσεις και στατιστικές με σαθρή βάση «δεδομένων». Αλλωστε, ακόμη και ο Αντωνόπουλος αποδίδει το 53,7% των «εκτελεσθέντων» της Αργολίδας στους κατακτητές, ενώ ο Καλύβας αντιστρέφει την αναλογία, χρεώνοντας μόνο 45% στη μαύρη βία και «περίπου 55%» στην κόκκινη.

Πρόκειται για βαρύνουσα τοποθέτηση, αφού η Αργολίδα είναι ο χώρος που εξετάζει στο «άρθρο-σταθμό» του 2000, όπου γενικεύει επαγωγικά τα εκεί ευρήματά του «πιθανότατα [για] ολόκληρη τη χώρα». Στο άρθρο της 20.12.2009, ο Καλύβας αναφέρει ότι η διεθνής έρευνα δεν αποσκοπεί στην «ανάδειξη πρωταθλητών και μειοδοτών [ εννοεί:“δευτεραγωνιστών” ;] της βίας».

Οντως, αλλά δυστυχώς αυτό αναδεικνύει στον δημόσιο διάλογο εντός Ελλάδας- ενώ στο βιβλίο του «Logic of Violence» αυτοαναιρείται: απευθυνόμενος κυρίως σε αναγνώστες εκτός Ελλάδας, αντιπαραθέτει 40.000 θύματα της φασιστικής βίας σε «μόνο» 15.000 θύματα του ΕΑΜ, χωρίς οποιαδήποτε τεκμηρίωση!

 Δεν αφορά λοιπόν εμένα ο αφορισμός του Καλύβα, όταν με εντάσσει στους ιστορικούς «που ρέπουν προς την επιλεκτική χρήση» των πηγών. Αρμοδιότεροι έχουν ήδη κρίνει επ΄ αυτού. Ούτε εξαρτώμαι από κομματικές δεσμεύσεις, ούτε θα εξέδιδα βιβλίο υπό την αιγίδα κομματικού ινστιτούτου, όπως έκανε ο Καλύβας.

Αστοχη και η βολή εναντίον μου, για δήθεν «απόλυτη ταύτιση με το ΚΚΕ», ύστερα μάλιστα από τις πρόσφατες επιθέσεις του συγκεκριμένου πολιτικού χώρου σε δημοσιεύματά μου. Αλλωστε αντιτίθεμαι στο σφράγισμα ( των όποιων ) αρχείων. Ως προς άλλα ιστορικά δεδομένα συμβαίνει να συμφωνώ με το ΚΚΕ: λ.χ. ότι το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ υπήρξε σαφώς η μεγαλύτερη και δυναμικότερη αντιστασιακή οργάνωση- αλλά σε αυτό συμφωνούσε εκ πείρας και η Βέρμαχτ! Κλείνω παραφράζοντας τον Καλύβα: Είναι θλιβερό ένας επιστήμονας με υποσχόμενο ξεκίνημα να εκτροχιάζεται τόσο άσχημα ήδη στο μέσο της καριέρας του… Ο κ. Χάγκεν Φλάισερ είναι καθηγητής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Η Ιστορία ως τυμβωρυχία ΣΤΑΘΗΣ Ν. ΚΑΛΥΒΑΣ | Κυριακή 20 Δεκεμβρίου 2009 Σε πρόσφατο άρθρο μου («Μία δεκαετία ερευνητικής ανανέωσης», «Το Βήμα» 18.10.09) αναφερόμουν στην οξεία αλλεργία που έχει προκαλέσει στους εγχώριους θεματοφύλακες της πολιτικά ορθής ιστοριογραφίας η ανανέωση της ιστορικής έρευνας για τη δεκαετία του ΄40.

Τη δημοσίευση του άρθρου αυτού συνόδευσαν οι συνηθισμένες αντιδράσεις που ανακυκλώνονται εδώ και κάμποσα χρόνια με περισσότερο ή λιγότερο κόσμιο τρόπο. Ετσι, κάποιος ισχυρίστηκε ότι η ιστορική έρευνα αποτελεί μονοπώλιο των ιστορικών, απαιτώντας να αποκλειστούν απ΄ αυτήν οι υπόλοιπες κοινωνικές επιστήμες («Τα Νέα», 19.11.09), άλλος ξιφούλκησε εναντίον των «μισθοφόρων της Νέας Δεξιάς» («Ελευθεροτυπία», 5.12.09), ενώ ένας τρίτος θεώρησε καλό να δημοσιοποιήσει τις φαντασιώσεις του για τα «γαλάζια άτια του ανορθολογισμού» («Αthens Review of Βooks», Δεκέμβριος 2009).

 Τείνω να αντιμετωπίζω τέτοιους είδους σχόλια με επιείκεια, ιδίως στον βαθμό που μπορούν να θεωρηθούν ατυχή αλλά αναπόφευκτα επακόλουθα προκεχωρημένης ηλικίας. Δεν ισχύει όμως το ίδιο για πρόσφατη βιβλιοκρισία του Χάγκεν Φλάισερ («Τα Νέα», 28.11.09), ο οποίος μέμφεται τον Πέτρο Μακρή-Στάικο για τη δημοσίευση της έκθεσης του βρετανού ταγματάρχη Ντέιβιντ Ουάλας και επικρίνει τον γράφοντα για το εισαγωγικό του σημείωμα στο ίδιο βιβλίο. Και αυτό γιατί πρόκειται για έναν κατά τεκμήριον σοβαρό ιστορικό, ο οποίος άλλωστε επαναλαμβάνει παρόμοιες αιτιάσεις με αξιοσημείωτη τακτικότητα.

Σύμφωνα με τον Φλάισερ, η δημοσίευση της έκθεσης Ουάλας είναι ιστορικά και πολιτικά ύποπτη: Πεζοπόρο τμήμα του τακτικού στρατού, σε πορεία στην περιοχή της Κόνιτσας, κατά την περίοδο του Εμφυλίου «ξεθάβεται», όπως γράφει, για να εξυπηρετήσει τους στόχους των μελών του «νέου κύματος» τα οποία ασχολούνται με «πραγματικές ή μη αυθαιρεσίες του ΕΑΜ εις βάρος ελλήνων αντιφρονούντων» για να στηρίξουν την «πάγια θέση τους ότι η “κόκκινη” τρομοκρατία επεσκίαζε τη “μαύρη” (των κατακτητών και δωσιλόγων)».

Ο Φλάισερ ελέγχει ως εσφαλμένο τον ισχυρισμό που διατυπώνω στο εισαγωγικό μου σημείωμα, ότι ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος και ο Ψυχρός Πόλεμος συγχωνεύονται σταδιακά στην Ελλάδα του 1943-44, ισχυρισμό που ο ίδιος ταυτίζει με την άποψη ότι «ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμοςμόνο εκ παραδρομής και μόλις για δύο χρόνια (1941-43) πήρε τη μορφή αντιφασιστικού πολέμου». Τέλος, με ψέγει για το συμπέρασμά μου ότι το ιστοριογραφικό μήνυμα του Ουάλας παραμένει επίκαιρο και σήμερα.

Δέχθηκα με χαρά την πρόταση του Μακρή-Στάικου να προλογίσω την έκθεση Ουάλας, ένα ιστορικό τεκμήριο αναμφισβήτητης σημασίας που φωτίζει τις ενδοβρετανικές συγκρούσεις σε σχέση με το ΕΑΜ και τη διαμόρφωση της βρετανικής πολιτικής στην Ελλάδα και που παρέχει στον έλληνα αναγνώστη τη δυνατότητα να δει την ορεινή Ελλάδα του 1943 μέσα από τα μάτια ενός οξυδερκούς βρετανού παρατηρητή. Στο εισαγωγικό μου σημείωμα υπογράμμιζα τη διπλή ιστοριογραφική αξία της έκθεσης.

Η ανάλυση του Ουάλας μάς υπενθυμίζει την ανάγκη να προσεγγίσουμε το πολυσυζητημένο θέμα των «πραγματικών προθέσεων» του ΚΚΕ και του ΕΑΜ όχι ως ασπρόμαυρη επιλογή ανάμεσα στη βίαιη κατάληψη και μονοπώληση της εξουσίας από τη μία ή την απλή πολιτική συμμετοχή σε μια δημοκρατική πολιτεία από την άλλη, αλλά ως μια πολύ πιο σύνθετη στρατηγική στην οποία ο ρόλος των ελιγμών έπαιζε κεντρικό ρόλο.

 Στην ανάγκη της σύνθετης ανάγνωσης αναφέρεται εξάλλου και το σχόλιό μου για την ιστοριογραφική επικαιρότητα της έκθεσης. Επιπλέον, πρόκειται για ένα κείμενο που μας επιτρέπει να αντιληφθούμε τον τρόπο με τον οποίο η αντιφασιστική διάσταση του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου διαπλέκεται με τη σύγκρουση καπιταλιστικής Δύσης και κομμουνιστικής Ανατολής- τον Ψυχρό Πόλεμο δηλαδή.

Ο ίδιος ο Ουάλας είναι πολλαπλά μοιραίος άνθρωπος, καθώς ενσαρκώνει με τον πιο ανάγλυφο τρόπο τη διττή αυτή διάσταση του πολέμου: εργάστηκε για την αποτροπή των σχεδίων του ΚΚΕ συμμετέχοντας συγχρόνως στον αντιφασιστικό αγώνα, στον οποίο θυσίασε την ίδια του τη ζωή όταν τον χτύπησε γερμανικό βόλι στη Μενίνα της Ηπείρου το 1944.

 Με άλλα λόγια, είναι τελείως προφανές ότι οι πολιτικές συγκρούσεις στην ορεινή Ελλάδα του 1943-44, που θα κορυφωθούν στη μάχη της Αθήνας τον Δεκέμβριο του 1944, καθόλου δεν αναιρούν τον αντιφασιστικό χαρακτήρα του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, αλλά συνυπάρχουν με αυτόν. Ολα αυτά είναι εντελώς αυτονόητα και θα περίμενε κανείς ότι δύσκολα θα προσέφεραν πεδίο παρανοήσεων. Δεν συμβαίνει όμως κάτι τέτοιο. Για τον Φλάισερ η δημοσίευση της έκθεσης Ουάλας αποτελεί αφορμή για μία ακόμα δίκη προθέσεων.

Δεν είναι η πρώτη φορά: παλαιότερα είχε αποφανθεί ότι απεργάζομαι την επιστροφή της Ελλάδας στα «πέτρινα χρόνια»! Οσο για την απαξιωτική αναφορά του σε έρευνες που ασχολούνται με «πραγματικές ή μη αυθαιρεσίες του ΕΑΜ εις βάρος ελλήνων αντιφρονούντων», δεν αποτελεί εμφανή κακοήθεια η εκτόξευση υπονοουμένων αντί της αναφοράς σε συγκεκριμένες«φανταστικές αυθαιρεσίες»; Αντίστοιχης ποιότητας είναι ο ισχυρισμός περί της δήθεν «πάγιας θέσης» των «εκπροσώπων» του «νέου κύματος» ότι η «κόκκινη» τρομοκρατία επεσκίαζε τη «μαύρη» (των κατακτητών και δωσιλόγων).

Πρόκειται για ισχυρισμό που υπονοεί και αναπαράγει τη γνωστή καραμέλα περί νομιμοποίησης των δωσιλόγων και των ταγματασφαλιτών. Από τον Φλάισερ θα περίμενε κανείς μια πιο εκλεπτυσμένη ανάλυση.

Προφανώς αγνοεί τις σχετικές δημοσιεύσεις, ειδάλλως θα είχε αντιληφθεί ότι η προσεγγιστική εκτίμησή μου για τα θύματα της Κατοχής πανελλαδικά διαφέρει από τη δική του: αναφέρω 40.000 θύματα των κατακτητών και των συνεργατών τους και 15.000 θύματα του ΕΑΜ (βλ. Stathis Ν. Κalyvas, Τhe Logic of Violence in Civil War, Cambridge University Ρress 2006, 249).

 Αν, τέλος, ήταν ένας ελάχιστα καλόπιστος αναγνώστης, ο Φλάισερ θα είχε προ πολλού αντιληφθεί ότι αντικείμενο της μελέτης της εμφύλιας βίας, για την οποία υπάρχει εκτεταμένη διεθνής βιβλιογραφία που επίσης αγνοεί, καθόλου δεν είναι η ανάδειξη πρωταθλητών ή μειοδοτών της βίας, λες και προσδίδει ηθικό προβάδισμα το ποιος σκότωσε τους λιγότερους… Εκεί όμως όπου η κακοπιστία συναντά το πιο ακραίο αντιεπιστημονικό ένστικτο είναι όταν αποδοκιμάζεται η ίδια η δημοσίευση ενός ιστορικού τεκμηρίου.

Η λέξη μάλιστα που χρησιμοποιεί ο Φλάισερ είναι καθ΄ όλα ενδεικτική: «ξεθάβεται», μας λέει, η έκθεση Ουάλας, ορολογία που εξισώνει την ιστορική έρευνα με την… τυμβωρυχία. Προφανώς, θεωρεί ότι ορισμένα ιστορικά τεκμήρια θα ήταν καλύτερο να παραμένουν «θαμμένα», μια θέση που τον οδηγεί στην απόλυτη ταύτιση με το ΚΚΕ, το οποίο ως γνωστόν απαγορεύει την πρόσβαση των ερευνητών στο αρχείο του.

Η αντίληψη αυτή, σε συνδυασμό με αντίστοιχες που ξέσπασαν όταν δημοσιεύθηκε το ημερολόγιο Βλαντά, δείχνει ότι δυστυχώς στην Ελλάδα ευδοκιμεί ένα είδος ιστορικών που ρέπουν προς την επιλεκτική χρήση των ιστορικών τεκμηρίων.

Είναι θλιβερό ένας ιστορικός με αξιόλογη συμβολή κατά το παρελθόν να εκτροχιάζεται τόσο άσχημα στη δύση της καριέρας του. Ο κ. Στάθης Ν. Καλύβας είναι καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Υale. —————————————————————————– Προς τι η προβολή ενός μοιραίου ανθρώπου; Γράφει ο Χάγκεν Φλάισερ Οι αντάρτες του ΕΛΑΣ ήσαν, σύμφωνα με τον Ουάλας, «αγύμναστοι και απείθαρχοι (…) μασκαράδες που διοικούνται από δασκάλους». Όσο για τον διοικητή τους Στέφανο Σαράφη ήταν «χαζός», «αντιπαθής», «κακότροπος», «ένα μηδενικό».

Εδώ εκπαίδευση αντάρτισσας σε φωτογραφία του Σπύρου Μελετζή Η ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΤΟΥ ΝΤΕΪΒΙΝΤ ΟΥΑΛΑΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΟΧΙΚΗ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ Η ΕΚΘΕΣΗ ΠΟΥ ΣΥΝΕΤΑΞΕ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΙΑΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ ΗΤΑΝ ΚΑΘΟΡΙΣΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΑΣΤΡΟΦΗ ΤΗΣ ΒΡΕΤΑΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΤΟΥ ΕΑΜ ΚΑΙ ΠΥΡΟΔΟΤΗΣΑΝ ΤΗΝ ΕΜΦΥΛΙΑ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ

Το να ξεθαφτεί, στο σωτήριο έτος 2009, η απόρρητη έκθεση του ταγματάρχη Ουάλας, θα μπορούσε να το περιμένει κανείς από δύο ενδιαφερόμενες πλευρές: πρώτον, από ιστορικούς προσκείμενους στο ΚΚΕ για να τεκμηριώσουν τη «μακιαβελική» πρόθεση της αγγλικής πολιτικής να επιβάλει την παλινόρθωση ενός ανεπιθύμητου μονάρχη στον «δύστροπο» ελληνικό λαό.

Δεύτερον, από εκπροσώπους του αυτοαποκαλούμενου «Νέου Κύματος» στην ιστοριογραφία που εντρυφούν σε πραγματικές ή μη αυθαιρεσίες του ΕΑΜ εις βάρος Ελλήνων αντιφρονούντων, στηρίζοντας έτσι την πάγια θέση τους ότι η «κόκκινη» τρομοκρατία επισκίαζε τη «μαύρη» (των κατακτητών και δωσιλόγων).

Τελικά πρόλαβαν οι δεύτεροι (Καλύβας, Μακρής-Στάικος), και δεν φείδονται επαίνων για το «υπόδειγμα πολιτικής ανάλυσης» του μορφωμένου ταγματάρχη. Ως επιλήψιμο επισημαίνουν κυρίως την (κατανοητή) αδυναμία του Ουάλας να ανακαλύψει βασιλόφρονες αντιστασιακούς, ενώ αγνοούν πραγματολογικά λάθη όπως την αναφορά στην εκτέλεση 106 αριστερών στο Κούρνοβο (6-6-1943), υποτίθεται, από τους Γερμανούς (σ. 65).

Ως γνωστόν, εκτελεστές αυτήν τη φορά ήταν οι Ιταλοί… Τέλος, οι επιμελητές επικρίνουν τον γράφοντα (ΧΦ), επειδή είχε αναφερθεί στην άποψη του Ουάλας, ότι « οι Έλληνες… ε ίναι ένας βασικά αδιόρθωτος και άχρηστος λαός χωρίς μέλλον ». Στην υπερασπιστική τους προσπάθεια για τον Ουάλας, προβάλλουν το καταπληκτικό επιχείρημα ότι εκείνος «ουδέποτε αποκάλεσε τους Έλληνες «Ασιάτες» όπως ο Μάγερς». Τι είναι άραγε χειρότερο; Με ανάμεικτα αισθήματα διάβασα την πλήρη έκθεση.

 Ήδη το 1972, τη χρονιά που το Φόρεϊν Όφις άνοιξε τα αρχεία του, είχα βρει ως νεαρός υποψήφιος διδάκτωρ παραπομπές σε κρίσιμα αποσπάσματά της.

Αυτά, όπως και άλλες αναφορές από ή για τον Ουάλας δεν μου άφηναν αμφιβολίες για τη μοιραία συμβολή του στον καθορισμό της βρετανικής πολιτικής στην κατοχική Ελλάδα. Στη διατριβή μου και, μια δεκαετία αργότερα, στην επαυξημένη ελληνική έκδοσή της ( Στέμμα και Σβάστικα , 1988), απέρριψα την επικρατούσα άποψη σχετικά με τον ρόλο του Ουάλας, ότι δηλαδή, παρά τους αρχικούς δισταγμούς, τελικά συμπαρατάχθηκε με τον Έντυ Μάγερς.

 Ο «Έντυ» είχε καταλήξει πως για την αποφυγή εμφύλιας (ή εαμοβρετανικής) σύγκρουσης, έπρεπε να αφαιρεθεί από την εαμική προπαγάνδα η εκμετάλλευση του πολιτειακού ζητήματος. Αυτό προϋπέθετε δέσμευση του Βασιλιά πως δεν θα επέστρεφε μεταπολεμικά στην Ελλάδα πριν από ένα ελεύθερο δημοψήφισμα. Στη βάση αυτή θα αποφεύγονταν η μονοπώληση του αγώνα από το ΕΑΜ, αλλά και η υποβόσκουσα ενδοσυμμαχική σύγκρουση.

 Η ως άνω άποψη για τον Ουάλας προωθήθηκε κυρίως από τον Κομνηνό Πυρομάγλου. Εκείνος, άλλοτε υπαρχηγός του Ζέρβα, μεταπολεμικά συνεργαζόμενος με την Αριστερά, μοχθούσε με σωρεία δημοσιευμάτων να «αποδείξει» ότι δεν υφίστατο ιδεολογικό χάσμα μεταξύ κατοχικής και μεταγενέστερης στάσης του.

Ως εκφραστής μιας συγκροτημένης «δημοκρατικής»- σοσιαλίζουσας τάσης στον ΕΔΕΣ, υποτίθεται, πως συνέβαλλε τα μέγιστα για τη σύσφιγξη ενός ενιαίου μετώπου κατά την κάθοδο της αντιστασιακής αντιπροσωπείας στο Κάιρο (ΕΑΜ/ΕΛΑΣ, ΕΔΕΣ, ΕΚΚΑ), με τους «δημοκρατικούς» πολιτικούς της Μέσης Ανατολής και την πλειοψηφία των Βρετανών παραγόντων. Σύμφωνα με την εκδοχή αυτή, το σχέδιο ναυάγησε μόνο όταν ο Γεώργιος επιστράτευσε τα ανώτατα κλιμάκια του ξένου παράγοντα (Τσώρτσιλ κ.λπ.), και η παρέμβασή τους άνοιξε τον ασκό του Αιόλου. Διαβουλεύσεις Ωστόσο, τα πράματα ήταν πιο περίπλοκα.

Η ανατροπή της βρετανικής πολιτικής στα τέλη του ΄43 έδειξε ότι ακόμη και ο Τσώρτσιλ δεν κατάφερε να επιβάλει τη φιλοβασιλική γραμμή όταν οι βρετανικές υπηρεσίες του Καΐρου, κατ΄ εξαίρεση, τα είχαν βρει μεταξύ τους.

Αυτό συνέβη μετά την άφιξη της αντιπροσωπείας στο Κάιρο, όταν ο σκληροτράχηλος πρέσβης Λίπερ, ξεπέρασε πρόσκαιρα τα αντιεαμικά (και αντιSΟΕ) συμπλέγματά του: γοητευμένος από τη «δροσιστική και αναζωογονητική επίδραση» της «νέας δύναμης από τα ελληνικά βουνά» και ιδίως από τον εκπρόσωπο του ΕΑΜ Ανδρέα Τζήμα, ξαφνικά «συναινεί απεριόριστα» με τα επιχειρήματά του.

Οι - ιδεολογικά ασταθείς υπουργοί της εξόριστης κυβέρνησης προσαρμόζονται ασθμαίνοντας στο νέο κλίμα και ευθυγραμμίζονται με την προτροπή στον Βασιλιά να μη γυρίσει στην Ελλάδα απρόσκλητος «προς αποφυγήν ταραχών και ενδεχομένως αιματοχυσίας». Μολαταύτα, το νεόδμητο βρετανοελληνικό «πολιτειακό μέτωπο» δεν είναι τόσο αρραγές όσο φαινόταν. Αυτό οφειλόταν κυρίως στους Ουάλας- Πυρομάγλου που, έπειτα από κατ΄ ιδίαν διαβουλεύσεις, διαφοροποιούνται απέναντι στον Λήπερ. Ο Ουάλας, απαλλαγμένος πια από την επίβλεψη του Μάγερς, διατυπώνει ανοιχτά τις αντιρρήσεις του και στην εν λόγω έκθεση, ενώ οι κινήσεις του Πυρομάγλου επιβεβαιώνουν την έλλειψη, για εκείνη την περίοδο, ουσιαστικής διαφοροποίησης με τον Ζέρβα.

Ο Πυρομάγλου διασπά τη φαινομενική ενότητα του αντάρτικου, όταν προβάλλει τον ΕΔΕΣ ως υποδειγματικό εταίρο για τους Αγγλοαμερικανούς, ενημερώνοντας τους πρέσβεις ότι θεωρεί «πολύ σημαντικότερο» να μειωθεί η επιρροή του ΕΑΜ, παρά να αναβληθεί η επιστροφή του Βασιλιά. Τότε, ο Λίπερ κάνει νέα μεταστροφή, ξαναβρίσκοντας τον παλαιό εαυτό του: η σκαιότατη αποπομπή της αντιστασιακής αντιπροσωπείας πείθει την Αριστερά ότι οι Βρετανοί ήταν αποφασισμένοι να επιβάλουν τον επίορκο μονάρχη στον λαό «Του».

Ο Χάγκεν Φλάισερ είναι καθηγητής Νεώτερης Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών —————————————————————————————— Και μερικές ακόμη απόψεις Ο τρίτος κατοχικός πρωθυπουργός Ιωάννης Ράλλης επιθεωρεί απόσπασμα των Ταγμάτων Ευζώνων («γερμανοτσολιάδων») στο μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη, 1944. Απέναντί του ο στρατηγός Ντερτιλής, απότακτος του κινήματος του 1935, ο οποίος το 1944 ηγήθηκε του σχηματισμού Ταγμάτων Ασφαλείας στην Αθήνα (Βundesarchiv, Κoblenz).

Το «νέο κύμα» και η τριλογία της σύγχυσης Γράφει ο Ηλίας Νικολακόπουλος Πριν από πέντε χρόνια, ο Στάθης Καλύβας και ο Νίκος Μαραντζίδης δημοσίευσαν στα ΝΕΑ (20-3-2004) ένα άρθρο με δέκα σημεία, με το οποίο διεκδίκησαν να γίνουν εκφραστές ενός «νέου κύματος» στην ιστοριογραφία της δεκαετίας του ΄40.

Το άρθρο αυτό προκάλεσε εκτεταμένη συζήτηση (αλλά και αντιπαραθέσεις συχνά σε οξείς τόνους), η οποία έμεινε γνωστή ως «Διάλογος για την Ιστορία» (κυκλοφόρησε και ως αυτοτελές τομίδιο από το Βιβλιοδρόμιο ). Σήμερα, πέντε χρόνια μετά, εκτός από τον αρχικό δεκάλογο, οι πρωταγωνιστές του «νέου κύματος» έχουν πλέον καταθέσει και ένα σαφές δείγμα γραφής, που εξειδικεύει τις επιλογές τους.

Πρόκειται κυρίως για τρία βιβλία στις Εκδόσεις της Εστίας με επιμέλεια του Νίκου Μαραντζίδη (και συνεπιμέλεια στα δύο τελευταία του Γιώργου Αντωνίου).

Ερμηνευτική επιλογή Το πρώτο βιβλίο της τριλογίας, ο συλλογικός τόμος Οι άλλοι Καπετάνιοι, είχε κυρίως επικοινωνιακή στόχευση, ως απάντηση στο δημοφιλές κατά τη δεκαετία του ΄70, βιβλίο του D. Εudes, Οι Καπετάνιοι, ένα έργο ιστορικής μυθοπλασίας έντονα χρωματισμένο από το ιδεολογικό κλίμα της εποχής που γράφτηκε.

Χρησιμοποιώντας ως πρόσχημα την απαίτηση για «αξιολογική ουδετερότητα», ο Ν. Μαραντζίδης συγκροτεί ένα πλασματικό σύνολο, τους «άλλους καπετάνιους», με πρόσωπα που, στη μεγάλη τους πλειονότητα, υπήρξαν ένοπλοι συνεργάτες των αρχών Κατοχής, όπως ο «γλυκομίλητος» Μιχάλ Αγάς με τα «ρωμαλέα ουμανιστικά αισθήματα» (σελ. 233 και 238).

Είναι επομένως τουλάχιστον παραπλανητική η επιλογή μιας φωτογραφίας με αντάρτες του ΕΔΕΣ για το εξώφυλλο ενός βιβλίου το οποίο, περίπου κατά 80%, αναφέρεται σε δωσίλογους. Βέβαια στην εισαγωγή επισημαίνεται, έστω και φευγαλέα, ότι «η περίπτωση του ΕΔΕΣ (…) δεν είναι συγκρίσιμη με αυτήν του Πούλου». Διαπίστωση που αναιρείται όμως στην αμέσως επόμενη φράση: «Οι καπετάνιοι αυτοί παρουσιάζουν ένα βασικό κοινό γνώρισμα: την αντιεαμική τους στάση» (σ. 20).

Πρόκειται για μία κρίσιμη ερμηνευτική επιλογή που διατρέχει όλες τις επεξεργασίες του «νέου» (και στο σημείο αυτό εξαιρετικά παλιού) «κύματος»: ότι, δηλαδή, από τα μέσα του 1943 η κύρια αντίθεση στην Ελλάδα δεν αφορούσε την αντιπαράθεση Αντίσταση- Κατοχή, αλλά τη σύγκρουση κομμουνισμός- αντικομμουνισμός. Επιστημονικές εκπτώσεις Σημαντικότερα είναι τα προβλήματα που ανακύπτουν από το δεύτερο, εξίσου επικοινωνιακού τύπου, βιβλίο της τριλογίας, το Ημερολόγιο 1947-1949 του Δ. Βλαντά.

Γιατί στη συγκεκριμένη περίπτωση οι ενστάσεις, εκτός από ζητήματα ερμηνείας, θίγουν και θέματα επιστημονικής δεοντολογίας. Πράγματι, όποιος έχει στοιχειώδη γνώση της κομματικής διαδρομής του Δ. Βλαντά, αντιλαμβάνεται ότι το δημοσιευόμενο Ημερολόγιο έχει προκύψει από μεταγενέστερη μεταγραφή, χωρίς αυτό να σημαίνει πως ο βασικός κορμός δεν αναπαράγει το αρχικό κείμενο. Την επισήμανση αυτή, με αναλυτική και τεκμηριωμένη επιχειρηματολογία, παρουσίασε η Ιωάννα Παπαθανασίου στο περιοδικό Ιστορικά (τχ. 47, Δεκέμβριος 2007, σελ. 457-473).

Οι επιμελητές του Ημερολογίου προτίμησαν να δημοσιεύσουν την απάντησή τους στο περιοδικό Νέα Εστία (τεύχος 1811, Μάιος 2008, σελ. 965-983), επιλέγοντας έναν διάλογο εκ του μακρόθεν αφού, αναγκαστικά, η ανταπάντηση της Ι. Παπαθανασίου δημοσιεύεται μόλις τώρα στο τεύχος 49 (Ιανουάριος 2009, σελ. 472-480) των Ιστορικών. Από την πληθώρα των στοιχείων που παραθέτει η Ι. Παπαθανασίου, ιδιαίτερο ενδιαφέρον για ένα ευρύτερο κοινό έχουν όσα σχετίζονται με το τραγικό τέλος του Γ. Γεωργιάδη, αξιωματικού του ελληνικού στρατού που προσχώρησε στον ΕΛΑΣ και στη συνέχεια εντάχθηκε στον ΔΣΕ.

Τη διαταγή για την εκτέλεσή του στις 24-2-1949 υπογράφει ο ίδιος ο Βλαντάς, ο οποίος συμμετείχε ενεργά και στη σύνταξη του κατηγορητηρίου. Όμως στο δημοσιευόμενο Ημερολόγιο η τελευταία αναφορά στην υπόθεση Γεωργιάδη εντοπίζεται στην εγγραφή με ημερομηνία 24-12-1948. Και μετά σιωπή. Μια σιωπή που κράτησε 32 χρόνια, μέχρι τη δημοσίευση, το 1981, του βιβλίου του Δ. Βλαντά Εμφύλιος πόλεμος 1945-1949, στο οποίο σημειώνει: «Έστω για αποκατάσταση της μνήμης του Γεωργιάδη, τονίζω ότι αυτός δεν ήταν ο υπεύθυνος της ήττας μας στην Έδεσσα».

Καμιά αναφορά φυσικά στο γεγονός ότι ο ίδιος επέβλεψε την «ανάκριση» και διέταξε την εκτέλεσή του. Η σιωπή για την υπόθεση Γεωργιάδη θα αρκούσε για να φωτίσει την προσωπικότητα του Δ. Βλαντά, τον οποίο ο Ν. Μαραντζίδης αναγορεύει σε «μία από τις αυθεντικότερες όψεις του κομμουνιστικού φαινομένου στην ελληνική του έκδοση» (σ. 20).

Ένας εύκολος τρόπος ώστε να ταυτιστεί συνολικά ο ελληνικός κομμουνισμός με μία από τις αποκρουστικότερες εκδοχές ηγετικών στελεχών του, τα οποία αναδείχτηκαν κατά την ύστερη ζαχαριαδική περίοδο, λειτούργησαν ως κυνηγοί κεφαλών (ο Δ. Βλαντάς ήταν π.χ. υπεύθυνος των ανακρίσεων στις οποίες υποβλήθηκε ο Κ. Καραγιώργης μέχρι τον τραγικό θάνατό του), για να καταλήξουν, ορισμένοι τουλάχιστον από αυτούς, θύματα της μισαλλοδοξίας που είχαν υπηρετήσει. Απαντώντας στην Ι. Παπαθανασίου, οι επιμελητές του βιβλίου αναγκάζονται να παραδεχθούν ότι « Το Ημερολόγιο Βλαντά (…) στη χειρότερη περίπτωση μερικώς μόνον έχει αλλοιωθεί» (σελ. 983).

 Αν αυτή την απλή παραδοχή την είχαν εξ αρχής εντάξει στην εισαγωγή του βιβλίου κανείς δεν θα αμφισβητούσε την αυτονόητη αξία του συγκεκριμένου αρχειακού τεκμηρίου (ανεξάρτητα από τον μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό ανακατασκευής του).

Και δεν θα χρειάζονταν οι μεγαλόστομες διακηρύξεις ότι συνιστά «ένα συναρπαστικό αφήγημα της τραγικής μοίρας πολλών ανθρώπινων υπάρξεων» (σ. 965)- όταν στην καλύτερη των περιπτώσεων αποτελεί ένα πλαδαρό αφήγημα, με άφθονο ναρκισσισμό, που όπως και οι ίδιοι παραδέχονται «δεν αλλάζει την εικόνα μας για τον Εμφύλιο, για τον ΔΣΕ ή για τη λειτουργία του κόμματος» (σ. 981).

Κακοπιστία και ιδεολογικές αγκυλώσεις Το πιο αξιόλογο έργο της τριλογίας αποτελεί πάντως ο πρόσφατος συλλογικός τόμος για την ιστοριογραφία της δεκαετίας του ΄40, με τίτλο Η εποχή της Σύγχυσης. Τίτλος εξαιρετικά αμφίσημος, αφού η σύγχυση σίγουρα δεν αφορά τη δεκαετία του ΄40 ούτε τη σχετική ιστοριογραφία αλλά αντανακλά τα αδιέξοδα στα οποία έχει οδηγηθεί το «νέο κύμα». Τον αρχικό σχεδιασμό του βιβλίου οι επιμελητές τον αποδίδουν στον Γιάννη Ιατρίδη, τον οποίο αναγορεύουν σε μέντορά τους, αισθανόμενοι πλέον την ανάγκη να αναζητήσουν προπάτορες και κυρίως να διαμορφώσουν συμμαχίες.

Η συνεχής ενασχόλησή τους με τον κομμουνισμό φαίνεται να τους έχει διδάξει τη σημασία των μετωπικών οργανώσεων, χωρίς όμως να υποτιμούν και τον ρόλο του κομματικού ινστρούχτορα, ο οποίος κατακεραυνώνει τους ιδεολογικούς αντιπάλους. Ρόλο που, αυτάρεσκα, έχει αναλάβει στον συγκεκριμένο τόμο ο Στάθης Καλύβας (σελ. 199-254). Έτσι, σε αντίθεση με τα υπόλοιπα άρθρα του τόμου που επιχειρούν μια κριτική επισκόπηση της βιβλιογραφίας σε ένα συγκεκριμένο πεδίο, ο Στ. Καλύβας θέτει στο στόχαστρό του τρία συλλογικά και συνθετικά έργα, τα οποία ψευδώς χαρακτηρίζει ως «εγκυκλοπαίδειες».

Πρόκειται για την Ιστορία του Νέου Ελληνισμού που κυκλοφόρησε από « ΤΑ ΝΕΑ», την Ιστορία των Ελλήνων που κυκλοφόρησε από την Ελευθεροτυπία και την Ιστορία της Ελλάδας του 20ού αιώνα που κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις Βιβλιόραμα. Η συνοπτική καταδικαστική απόφαση την οποία απαγγέλλει είναι ότι πρόκειται για έργα που χαρακτηρίζονται από «έντονη ιδεολογικοποίηση και μονομέρεια», προωθούν μία «εθνικο-λαϊκή μυθοποιητική σύνθεση» και ταυτίζουν «την Αριστερά με το έθνος».

Η επιχειρηματολογία με την οποία ο Στ. Καλύβας προσπαθεί να υποστηρίξει την κριτική του αποδεικνύεται ωστόσο ακραίο μείγμα άκρατης κακοπιστίας και ιδεολογικών αγκυλώσεων.

Ταυτίζει τα τρία έργα, κάτι που με κανέναν τρόπο δεν ισχύει. Συγχέει ηθελημένα το περιεχόμενο των έργων με τη δημοσιογραφική τους παρουσίαση. Μία έλλειψη που εντοπίζει σε ένα κείμενο (π.χ. σχετικά με τη δολοφονία της ηθοποιού Ελένης Παπαδάκη) αφήνεται να εννοηθεί ότι αφορά και τα τρία έργα, ενώ το συμβάν ρητά π.χ. μνημονεύεται στην Ιστορία των « ΝΕΩΝ».

 Σχολιάζοντας την περιγραφή του ένοπλου δωσιλογισμού από τον Π. Πιζάνια στην Ιστορία των « ΝΕΩΝ», τον κατηγορεί ότι «ενοποιεί πλασματικά ένα πολύμορφο φαινόμενο και του προσδίδει μια κοινή κοινωνιολογική βάση που ποτέ του δεν είχε» (σ. 222).

Τουλάχιστον ο Πιζάνιας αναφέρεται αποκλειστικά στον ένοπλο δωσιλογισμό και δεν τον ενοποιεί με τον ΕΔΕΣ, όπως κάνει ο Ν. Μαραντζίδης. Επιχειρηματολογεί, τέλος, για ελλιπή πραγματολογική τεκμηρίωση, υποκρινόμενος πως αγνοεί ότι τα περισσότερα κείμενα των συνθετικών αυτών έργων βασίζονται σε προγενέστερη δημοσιευμένη έρευνα των συγγραφέων τους.

 Μια τέτοια μομφή, διατυπωμένη από τον Καλύβα, είναι μάλιστα ιδιαίτερα προκλητική, όταν δέκα χρόνια μετά την πρώτη του σχετική δημοσίευση για την «κόκκινη βία» στην Αργολίδα, ακόμη περιμένουμε τη στατιστικά ελέγξιμη εκδοχή της που είχε υποσχεθεί. Να εξοβελιστούν

Εκτός από την κακοπιστία, η κριτική του Καλύβα χαρακτηρίζεται όμως και από μια ακραία ιδεολογική αγκύλωση στο ζήτημα του δωσιλογισμού και της «κόκκινης βίας». Αυτό που φαίνεται να τον ενοχλεί ιδιαίτερα είναι η άποψη (συνοπτικά διατυπωμένη από τον Χρ. Χατζηιωσήφ) ότι στη διάρκεια της Κατοχής, οι άνθρωποι παρ΄ όλο που «είχαν στις πράξε




ΔΗΜΟΦΙΛΗ

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΑΠΟΨΕΙΣ

ΕΛΛΑΔΑ
Μετά το απίστευτο περιστατικό με την εισβολή στην παράσταση του Χριστόφορου Ζαραλίκου
ΕΛΛΑΔΑ
"Απύθμενο θράσος ή τεστ αυταρχισμού;", αναρωτιέται σε ανακοίνωσή του το ΠΑΜΕ.
ΕΛΛΑΔΑ
Οι περισσότεροι από αυτούς που δεν έχουν κάνει το εμβόλιο, δεν είναι αρνητές ή ψεκασμένοι
ΕΛΛΑΔΑ
Το Συμβούλιο Πλημμελειοδικών Λαμίας αποφάνθηκε με βούλευμά του
ΕΛΛΑΔΑ
Οι θεατές αντέδρασαν και τους έδιωξαν από το θέατρο.
ΕΛΛΑΔΑ
Συναγερμός έχει σημάνει στο Κολυμπάρι Χανίων μετά τον εντοπισμό του πρώτου κρούσματος της μετάλλαξης Omicron
ΣΗΜΕΡΑΕΒΔΟΜΑΔΑΜΗΝΑΣΕΤΟΣΟΛΑ
ΑΝΑΖΗΤΗΣΤΕ ΔΙΚΤΥΟ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ
x